Iranians History on This Day

روز و ماه خورشیدی و یا میلادی مورد نظر را انتخاب و كلید مشاهده را فشار دهید

میلادی

خورشیدی

21 ژانويه

جستجوی:

هدیه مولف
این سایت مستقل و بدون كوچكترین وابستگی؛ هدیه ناچیز مولف كوچك آن به همه ایرانیان، ایرانی تبارها و پارسی زبانان است كه ایشان را از جان عزیزتر دارد ؛ و خدمتی است میهنی و آموزشی كه خدمت به میهن و هموطنان تكلیف و فریضه است كه باید شریف و خلل ناپذیر باشد و در راه انجام تكالیف میهنی نیاز به حمایت مادی احدی نباید باشد، و نخواهد بود. انتخاب موارد برای نگارش و عرضه در سایت نظرشخص مولف است.

Select your preferred language to translate this page into.

لینک به این صفحه

ایران

هزار و 770 سال پیش ارتش ایران در جنگ با رومیان در سوریهِ امروز، از جنگ افزار شیمیایی استفاده کرد

گزارش جامع همراه با عکس و ویدئو درباره نخستین بکارگیری گاز خفه کننده و سلاح شیمیایی در جنگ که یکم ژانویه 2009 در نشست انستیتوی باستان شناسی آمریکا در شهر فیلادلفیا مطرح شده بود 21 ژانویه آن سال! در رسانه ها انتشار یافت. این گزارش توسط دکتر سایمون جیمز Simon James باستانشناس انگلیسی، همکار موزه بریتانیا و استاد دانشگاه لیسستر Leicester تهیه و ارائه شده بود. وی که دنباله بررسی های دهه های 1920 و 1930 باستان شناسان فرانسوی ـ آمریکایی را در سوریه و ترکیه و بویژه منطقه «دورا ـ اوروپوس» گرفته است ثابت کرده است که ارتش ایران در زمان شاپور یکم ـ شاه ساسانی، درجریان پس گرفتن شهر «دورا» در کنار فرات (واقع در سوریه) که باروی مستحکمی داشت از رومیان، از گاز خفه کننده استفاده کرده بود. به این ترتیب تاریخ استفاده از سلاح شیمیایی به سال 256 میلادی (1770 سال پیش) باز می گردد که برخی، تاریخ بکارگیری آن را از دوران جنگ جهانی اول نوشته اند. بازپس گیری «دورا» بود که والریانوس امپراتور وقت روم را به جنگ با ایران برانگیخت که در این جنگ که دومین جنگ ایران و روم در زمان شاپور یکم بشمار می رود والریانوس با ژنرال هایش و چهل تا شصت هزار لژیونر اسیر شدند، والریانوس در برابر شاپور یکم زانو زد و امپراتوری روم تحقیر شد. تصویر والریانوس که در برابر شاپور یکم زانو زده است در نقاطی از ایران بر کوه نقش شده است تا ایرانیان نسل های بعد نسبت به وطن خود که چنان قدرت نظامی داشته افتخار و مباهات کنند.
    طبق گزارش دکتر جیمز به نشست «ای. آی. ای AIA»، یگانهای مهندسی ارتش ایران برای ورود به دژ «دورا Dura» دست به ساختن تونل های زیر زمینی زدند و این کار را از داخل چادرهای خود آغاز کردند تا نظامیان رومی از بالای برج های دژ متوجه این فعالیت آنان نشوند. مقطع این تونل ها دو متر در دو متر بود. اتفاقا رومیان نیز همزمان به همین فکر افتاده بودند و ایرانیان هنگامی متوجه این فعالیت آنان شدند که یکی از تونل ها پس از 11 متر کنده شدن به تونل رومی ها برخورد کرد.
    جنگ در تونل های دو متری با شمشیر و نیزه امکان نداشت و در اینجا بود که مهندسان ارتش ایران یک ماده قابل اشتعال و دودزا و خفه کننده را که از ترکیب قیر (بیتومن ـ نفت خام) و سولفور (گوگرد) ساخته بودند به درون تونل (نَقب) منتقل و با پرتاب شعله، آتش زدند و پس از خفه شدن رومیان و انتقال هوای تازه، از آن طریق وارد دژ شدند و آن را گشودند و بارویش را تخریب کردند که آثار آن باقی مانده است. در بررسی های باستانشناسی دهه 1930 بقایای اجساد 20 لژیونر رومی و جنگ افزارهای آنان در یکی از این تونل ها به دست آمد.
    تحقیقات تازه دکتر جیمز و آزمایش استخوانهای لژیونرهای رومی در لابراتوار، خفه شدن آنها و نوع گاز خفه کننده را به دست داده است. تسلیحات و آموزش ارتش ایران در جهانِ باستان در برهه هایی از تاریخ، برتر از ملل دیگر بود و بهرام چوبین (ژنرال بنام ایرانی و متولّد شهر ری) در جنگ بلخ از نوعی سلاح مشابه راکت های امروز استفاده کرده بود. با وجود این، بزرگترین جنگ افزار ایرانیان در طول تاریخ، ناسیونالیسم توفنده ایرانی بوده است که به نظر می رسد دارد دوباره زنده می شود.

در این مجموعه؛ تصاویر باقیمانده باروی «دورا»، دکتر جیمز، استخوانهای یک لژیونر رومی به دست آمده در تونل محاصره دورا در سال 256 میلادی و زانو زدن والریانوس امپراتور روم در نوامبر 260 میلادی در برابر شاپور یکم دیده می شود

نقل این مطلب بدون ذکر نشانی پایگاه و نام مولف (نوشیروان کیهانی زاده) ممنوع است زیرا که نتیجه تحقیقات شخص وی و نظر اوست.

چند مورد درگیری سُنّی و شیعه از 13 قرن پیش تا به امروز ـ جنگ علویان با خلیفه عباسی ـ تصرف بغداد و برکنار شدن خلیفه به دست ایرانیان و ...

درگیری طولانی شیعه و سُنّی که از رویداد کربلا در 13 اکتبر سال 680 میلادی و قیام مختار ابی عبیده ثقفی و نبرد معروف او در سال 686 با امویان آغاز شده بود 21 ژانویه 763 به جنگ تمام عیار طرفین در نزدیکی کوفه انجامید که در آن سنّی ها به ریاست المنصور خلیفه عباسی وقت شیعیان را شکست دادند. این جنگ در پی بپاخیزی شیعیان در ماههای سپتامبر و نوامبر سال 762 روی داده بود. در این دو ماه، دو دسته از شیعیان (علویان که مورخان اروپایی Alids نوشته اند و بعدا Alawi) و یکی پس از دیگری در جنوب بین النهرین (عراق امروز) و نیز در شهر مدینه (حجاز) برضد المنصور خلیفه عباسی بپاخاسته و خلافت عباسیان را حکومت سلطنتی و نامشروع اعلام کرده بودند.
    درگیری شیعه و سُنّی که بعضی اوقات و به صورت پراکنده در برخی از مناطق آسیای غربی و جنوبی مشاهده و گزارش می شود با بپاخیزی مختار ابی عبیده ثقفی در دهه 680 میلادی (چهار دهه پس از اضمحلال امپراتوری ساسانیان) در بین النهرین و به خونخواهی امام حسین (ع) آغاز شد. پیروان مسلح مختار را عمدتا ایرانیانی تشکیل می دادند که زبان عربی نمی دانستند و مختار که چندبار ارتش یزید را شکست داد با آنان از طریق مترجم سخن می گفت.
    در ژانویه 946 و 260 سال پس از قیام مختار، احمد دیلمی (معزالدوله) بغداد را متصرف شد، المستكفی ـ بیست و دومین خلیفه عباسی را بركنار كرد و قدرت به دست شیعیان افتاد. بوئیان گیلانی «شیعه اثنی عشری» را با ناسیونالیسم ایرانی درآمیختند تا میهن آنان ـ ایران ماهیّتی كاملا مستقل داشته باشد.
    ایرانیان در طول حکومت مغول (ایلخانان)، تلاش کردند تا مغول ها و ایلخانانِ آنان مسلمان و شیعه شوند. بنابراین، مذهب شیعه بر شانه ناسیونالیسم ایرانی قرار داشته است و شاه اسماعیل صفوی 11 مارس سال 1502 (مصادف با بیستم اسفند) شیعه اثنی عشری را مذهب رسمی ایران اعلام کرد تا بتواند مانع گسترش امپراتوری عثمانی در شرق شود که تشدید درگیری های سنّی و شیعه را تا دو ـ سه قرن به دنبال داشت. امپراتوران عثمانی خودرا خلیفه مسلمین (سُنّی ها) می دانستند و استانبول (اسلامبول) دارالخلافه مسلمین خوانده می شد.
    با انهدام دولت بعثی عراق (دولت صدام حسین) در سال 2003 و سپس قدرت گرفتن شیعیان عراقی، می توان گفت که رویداد ژانویه 946 (افتادن بغداد به دست احمد دیلمی) تکرار شد که این وضعیت همانا فلسفه تاریخ است.
     برخی از مورّخان که نظرات آنان در رسانه ها منعکس می شود درگیری در سوریه را که از دهه دوم قرن 21 آغاز شده و در آن شیعیان این کشور از دولت علویِ آن حمایت می کنند، و نیز پاره ای از انفجارهای انتحاری عراق، پاکستان و افغانستان و چند مورد در بلوچستانِ پاکستان و نیز جنگ یمن و کشتارهای نیجریه را دنباله همان درگیری های قرون هفتم و هشتم میلادی بشمار آورده اند و اذعان دارند که جمهوری اسلامی ایران مخالف بزرگ کردن اختلاف شیعه و سُنّی است و نمی خواهد که تفرقه میان مسلمانان باشد. در سوریه، حکومت در دست علویان است. شیعیان در عراق، یمن، بحرین و جمهوری آذربایجان اکثریت دارند. مورّخان که ورود روسیه به جریانات سوریه به نام قطع دست داعش و به حمایت از دولت علوی دمشق را یک رویداد بزرگ پس از فروپاشی بلوک شرق می دانند و بسیار حساس، زیراکه در میدان سوریه، غرب هم وجود دارد. وضعیت سوریه همچنین ترکیه سُنّی مذهب را وارد این مناقشه کرده است.

عزت ابراهيم الدوري پیش از کشته شدن

حزب بعث عراق [تاسیس شده در 1951]، در پی کودتای فوریه 1963 و کشتن ژنرال دو رگه ـ کُرد و عرب ـ عبدالکریم قاسم حاکم عراق، شعار «خطر فارسی ـ صفوی» را برای مبارزه با ایرانی و شیعه مذهبان به وجود آورد. «فارسی = پارسی» اشاره به دعاوی ایرانیان نسبت به عراق است که هشت قرن پایتخت ایران در آنجا قرار داشت و «صفوی» اشاره به سیاست های شاهان صفوی ایران است که نمی خواستند کربلا، نجف، سامرا و کاظمین در کنترل سُنّی ها باشد و تعصب ضد سُنّی داشتند.
عزت ابراهیم الدوری معاون حزب بعث (معاون وقت صدام حسین) که در ژانویه 2013 در جنوب عراق آفتابی شده بود و چندی بعد کشته شد آخرین مقام بعث بود که به شعار «فارسی ـ صفوی» اشاره و تهدید کرده بود. آفتابی شدن او در سال 2013 در مجاورت مرز کشور سعودی به نشانه گسترش ضدیت با ایران و شیعیان با کمک احتمالی سعودی ها تفسیر شده بود. صدام حسین حتی در زیر چوبه دار از دادن شعار برضدِ ـ به زبان خودش ـ فارس ها دست بر نداشته بود و محکوم به اعدام شدنش را نتیجه نفوذ فارس ها بیان کرده بود.
پایگاه نظامی آمریکا در عین الاسد که در دیماه 1398 (ژانویه 2020) مورد حمله موشکی جمهوری اسلامی ایران ـ از راه دور قرار گرفت و آسیب دید در ایالت سُنّی نشین الانبار قرار گرفته است. چند سال پس از سقوط دولت صدام، برخی از طوایف الانبار ـ همسایه کشور اردن ـ دَم از تجزیه طلبی زده بودند.

ترس دولت روسیه از نادر شاه ـ روس ها بدون جنگ از همه دعاوی خود گذشتند و از همان راهی كه آمده بودند بازگشتند

نادر شاه

21 ژانویه سال 1732 دولت روسیه طبق یادداشتی كه در رشت به نماینده دولت ایران تسلیم شد مفاد قرارداد سال 1724 خود با دولت عثمانی را كه به امضای پتر یكم و سلطان عثمانی رسیده بود كان لم یكن و بلااثر اعلام داشت. طبق این قرارداد كه با ظهور نادر و از ترس او لغو شد، دولتین روسیه و عثمانی با سوء استفاده از ضعف ایران به سبب جنگ داخلی (تصرف اصفهان به دست قندهاری های ایرانی) توافق كرده بودند كه سراسر غرب ایران ــ از گرجستان تا خوزستان ــ به عثمانی و نواحی ساحلی شمال ایران ــ از حاجی طرخان (Astrakhan) تا استراباد ــ به روسیه تعلّق داشته باشد. پتر یكم تزار روسیه چند روز پس از امضای این قرارداد درگذشت.
     در سال 1724 دولت عثمانی هنگامی كه شنید كه پتر یكم امپراتور روسیه با 45 هزار نظامی و صدها توپ در حاجی طرخان مستقر شده و قصد راندن به جنوب و رساندن دست روسیه [به گفته خودش به آبهای گرم اقیانوس هند] را دارد كه هدف نهایی اوست پیشنهاد انعقاد آن قرارداد را داده بود كه میان دو دولت برسر ایران كه اوضاع مبهمی داشت درگیری روی ندهد و به علاوه، روس ها طمع به غرب ایران نكنند. پتر یکم با این پیشنهاد موافقت كرده بود.
     جانشینان پتر پس از اطلاع از ظهور نادر و قلع و قمع قندهاری ها و عقب راندن عثمانی و بركنار كردن طهماسب دوم ـ شاه صفوی، حساب كار خود را كردند و ضمن لغو یكجانبه قراردادی كه باعثمانی امضاء كرده بودند از همه دعاوی که داشتند دست برداشتند و دستور بازگشت نیروها را صادر كردند.
     باوجود لغو این قرارداد و بازگرداندن عمده نیروها، روسیه در بیرون بردن باقیمانده واحدهای نظامی خود از بادكوبه (باكو) تعلّل می ورزید كه نادر دو سال بعد عازم داغستان شد و روس ها با شنیدن این خبر به واحدهای باقیمانده در دژ بادكوبه دستور تخلیه و بازگشت فوری دادند و شتاب در این كار به قدری زیاد بود كه نظامیان روس تعدادی از توپ های خود را برجای گذارده بودند.
     اسناد آرشیو «سن پترز بورگ» نشان می دهد كه به تزار وقت روسیه (جانشین پتر یکم) گزارش كرده بودند كه اگر نادر از منطقه دَربَند قفقاز (داغِستان) عبور كند به تصرف روسیه قانع نخواهد شد و تا اروپای مركزی پیش خواهد راند.

بهمن 1315 محمدرضا وجدانی دادستان کل کشور شد و از مردم خواست که طبق وظیفه شرعیِ شان اورا از سوء استفاده ها آگاه کنند

یکم بهمن 1315 محمدرضا وجدانی، قاضی دیوان عالی کشور «دادستان کل کشور» شد و اعلام شد که هدف از این انتصاب، مبارزه تا قطع هرگونه سوء استفاده، قانون گریزی و قانون شکنی بوده است و دادستان کل کشور اختیار این کار را دارد.
وجدانی در همین روز به روزنامه نگاران گفته بود که دادستان کل می تواند وارد هر موضوعی بشود که جرمانه باشد و در این موارد، نیاز به شکایت و وصول اعلام جرم نیست، و اگر مردم ـ هر تبعه معمولی ـ پس از مشاهده و یا اطلاع از یک قانون شکنی و سوء استفاده، وی را در جریان بگذارد به وطن و دین خدمت خواهد کرد. هر مسلمان شرعا وظیفه دارد که دادستان کل را از وقوع جرم، بخصوص جرائم دولتی آگاه سازد. دفتر او به روی همگان باز است و گرفتن وقت ملاقات لازم نیست. به همه نامه ها دقیقا و شخصا رسیدگی خواهد شد.

جمعیت اصفهان، شیراز، همدان و کرمانشاه در 1319 هجری خورشیدی (1940)

نتایج سرشماری خانه به خانه در شهرهای ایران که در آذرماه 1319 پایان یافته بود، از دهه اول دی ماه به تدریج و پس از آماده شدن انتشار می یافت.
    طبق اعلامیه های منتشره تا این تاریخ، جمعیت چهار شهر از این قرار بود:
    ـ اصفهان: 204 هزار و 198 تَن.
    ـ شیراز: 129 هزار و 23 تَن.
    ـ همدان: 103 هزار و 874 تَن.
    ـ کرمانشاه: 88 هزار و 622 تَن.

تأسیس نخستین بانک غیر دولتی ایران در بهمن 1328 و اعلامِ تضمینِ حساب ها و سپرده ها از سوی دولت

یکم بهمن ماه 1328 اعلام شد که دولت وقت با تأسیس یک بانک غیر دولتی که نخستین بانک از این دست در ایران است موافقت کرده است و این بانگ به نام «بانک بازرگانی ایران» بزودی با سرمایه 5 میلیون تومان [پول آن زمان] آغاز بکار خواهد کرد، هیج خارجی در آن سهیم نیست و نخستین شعبه آن در خیابان بوذرجمهری تأسیس خواهد شد. مؤسس و مدیر آن «مصطفی تجدّد» است.
    روز بعد مقام مریوط در دولت وقت به مردم اطمینان داد که اگر در بانک غیر دولتی بازرگانی ایران حساب باز کنند و پول سپرده کنند، دولت همچنانکه که در سایر کشورها مرسوم است، پول آنان و بازداخت آن را تضمین می کند. در آن زمان، ایران هنوز بانک مرکزی نداشت و بانک ملّی تا حدودی وظایف بانک مرکزی را انجام می داد. بانک مرکزی یازده سال بعد، در 1339 تأسیس شد. طبق یک استاندارد جهانی، مؤسس و یا مؤسسان بانک غیر دولتی و یا مختلط باید معادل نیمی از سرمایه اسمی خود را در بانک مرکزی بسپارند تا تضمینی برای مردم باشد و در صورت مسئله دارشدنِ یک بانک، بانک مرکزی اداره آن را بدست می گیرد تا سر و سامان یابد و مشتریان نیز احساس اطمینان و آرامش کنند. تاریخ قرون 19 و 20 نشان داده است که در چند کشور، ورشکستگی یک بانک به اعتراض عمومی اصحاب حساب ها و آشوب انجامیده بود. بانک مرکزی و شورای پول و ذخایر هر کشور مجوّز تأسیس بانک صادر می کنند و در نتیجه مسئولیت دارند.
    بانک بازرگانی ایران در سال 1331 و پس از اینکه دکتر مصدق بانک شاهی متعلق به انگلیسی ها را در تهران تعطیل کرد ساختمان آن در میدان سپه [میدان امام خمینی] را خرید و شعبه مرکزی خودرا در آنجا مستقر ساخت و به تأسیس شعب در سراسر کشور دست زد. این بانک پس از انقلاب، بمانند بانک های غیر دولتی دیگر مصادره شد و بانک بازرگانی «بانک تجارت» نام گرفته است. اصل 44 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، بانک ها را در ردیف مؤسسات دولتی قرار داده است.
     مصطفی تجدد در 1358 و در 71 سالگی درگذشت.

روزی که حسنعلی منصور نخست وزیر وقت در میدان بهارستان هدف گلوله قرارگرفت و در بیمارستان درگذشت ـ 3 قتل دیگر از این دست

منصور زمانی كه دبیر شورای عالی اقتصاد بود

یكم بهمن 1343 (در آن سال مصادف با 21 ژانویه 1965) حسنعلی منصور نخست وزیر وقت پس از پیاده شدن از خودرو نخست وزیری در میدان تاریخی بهارستان برای ورود به ساختمان مجلس، هدف سه گوله قرار گرفت و محمد بخارایی كمی پایین تر از مسجد سپهسالار به اتهام تیراندازی به او دستگیر شد. منصور در پیاده رو میدان بهارستان، بلافاصله پس از پیاده شدن از اتومبیل و پیش از ورود به مجلس هدف گلوله قرارگرفته بود. منصور که بر اثر اصابت گلوله مجروح شده بود چهار روز بعد در بیمارستان پارس درگذشت.
چند ساعت پس از انتقال منصور به بیمارستان، «شاه» امیر عباس هویدا ـ وزیر دارایی کابینه وقت و دوست نزدیك حسنعلی منصور ـ را به ریاست موقت شورای وزیران برگزید كه پس از درگذشت منصور [نخست وزیر] جای وی را گرفت و نخست وزیر شد و 13 سال در این سمت باقی بود.

منصور و هويدا ـ زماني که هويدا وزير دارايي کابينه او بود

    در پی تیراندازی به منصور، سرلشكر حسن پاكروان رئیس وقت ساواك جای خود را به سپهبد نعمت الله نصیری رئیس شهربانی کل کشور داد. [تفصیل این جا به جایی را بانو فاطمه پاكروان بیان داشته كه در قسمت تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد محفوط است].
    نخست وزیری منصور ده ماه و چهارده روز طول كشیده بود. از نوشته اصحاب اطلاع چنین بر می آید كه یكی از انگیزه های قتل حسنعلی منصور اصرار او به دادن مصونیّت قضایی به نظامیان آمریكایی در ایران بود. چند روز پس از درگذشت منصور، شاه شدیدا سیاست انگلستان را به باد انتقاد گرفت. پاره ای از مفسران با توجه به انتقاد شاه از انگلستان حدس زده بودند كه ممكن است رقابت پنهانی انگلستان و آمریكا در ایران به ترور حسنعلی منصور انجامیده باشد، زیرا در هواداری منصور از سیاست آمریكا تردید وجود نداشت. همچنین در جامعه ایرانی وقت، از دیرزمان این شایعه رواج داشت که دولت لندن از حامیان بازاریان مذهبی است. طرّاحان ترور حسنعلی منصور از این دسته از بازاریان بودند. منصور سومین نخست وزیر ایران بود که ازآبان 1328 ترور شده بودند.
     هفتاد روز پس از این رویداد، در كاخ مرمر به سوی شاه نیز تیراندازی شد.
     علی منصور پدر حسنعلی در زمان رضاشاه نخست وزیر ایران بود. وی در شهریور 1320 و در زمانی بسیار حساس [ورود نیروهای خارجی برای اشغال نظامی ایران به کشور، پس از خیانت برخی افسران ارشد و مرخص کردن سربازان وظیفه از پادگان ها] كناره گیری كرده و فروغی که شهرتِ دوستی با دولت لندن داشت و میانه خوبی با رضاشاه نداشت برجایش نشسته بود. حسنعلی منصور كه موسس حزب ایران نوین بود قبلا دبیری شورای عالی اقتصاد را بر عهده داشت.
    شاپور بختیار آخرین نخست وزیر نظام سلطنتی چند بار گفته بود که در طول دوره کوتاه نخست وزیری اش همواره در این اندیشه بود که بر سر او همان آید که بر سر هژیر در آبان 1328، رزم آرا در اسفند 1329 و حسنعلی منصور در بهمن 1343 آمد. شاپور بختیار نیز 13 سال پس از برکناری، در سال 1991 (1370 هجری خورشیدی) در پاریس کشته شد.

حسنعلي منصور در زمان نخست وزيري

سقوط هواپیما و کشته شدن دختر دکتر مصدق در نتیجه بی نظمی های اداری پس از انقلاب

بی نظمی های اداری پس از انقلاب ایران، یک سال پس از سقوط نظام سلطنتی باعث به کوه خوردن یک هواپیمای مسافربرِ «ایران ایر» شد و 128 تن از جمله بانو منصوره متین دفتری دختر دکتر مصدق و مادر دکتر هدایت الله متین دفتری (حقوق دان و مؤسس جبهه دمکراتیک ملی) کشته شدند.
این سانحه یکم بهمن ماه 1358 (21 ژانویه 1980 آن سال) روی داد. هواپیما که خلبان آن یک انگلیسی بود از مشهد به تهران پرواز می کرد که مسیر پرواز بر فراز ورامین و جنوب تهران است، ولی هواپیما در لشکرک! ـ شمال تهران ـ به کوههای البرز برخورد کرده و منهدم شده بود!.
در آن روز و برای چند ساعت، کارکنان مراقبت پرواز (ترافیک هوایی مهرآباد) اعتصاب کرده بودند، رادار فرودگاه هم از کار افتاده بود، هواپیما پیش از تَرک مشهد معاینه فنی نشده بود و .... هواپیما از نوع بوئینگ 727 و متعلق به هواپیمایی ملی ایران (هما) بود.

بکارگیری دستگاهِ سنجشِ میزان الکل در بدن، در مورد رانندگان اتومبیل و مشکوک به مصرف آن، از بهمن 1339 در ایران

پلیس ایران از بهمن ماه 1339 (ژانویه 1961) مجهز به دستگاه سنجش میزان الکل در بدن رانندگان Breathalyzer شد. این دستگاه از طریق آزمایش تنفس (دمیدن در دستگاه)، میزان الکل در بدن را می سنجید. طبق آمار یک ساله ـ از بهمن 1339 تا بهمن 1340 ـ با بکار گرفتن این دستگاه، وضعیت رانندگی تا 30 درصد بهتر شده بود زیراکه ماموران پلیس ایران با مشاهده اتومبیلی که در حرکت کنترل نداشت آن را متوقف می ساختند و وضعیت الکل در بدن راننده اش را می سنجیدند. وجود الکلِ بیش از سطح معیّن در بدن برای بار اول؛ جریمه و توقیف گواهینامه به مدت 60 روز را در پی داشت.

چند پاراگراف از سرمقاله شماره دهم مجله روزنامک: خطر جهانی گسترش فاصله فقیر و غنی از هم ـ «نفت» مسئله ساز نفتدارها

سرمقاله شماره دهم مجله روزنامک چاپ تهران (منتشر شده در دهمین ماهِ سال 1393) به پاسخ دادن به چند پرسش در ارتباط با موضوعات بین المللی وقت اختصاص داده شده بود که چند پاراگراف آن برای درج در این تاریخ آنلاین نقل می شود:

    از ناشر این مجله (مؤلف این تاریخ آنلاین) پرسش شده بود که آینده جهان را که در آن فاصله فقیر و غنی رو به گسترش و به عبارت دیگر؛ عدالت اقتصادی رو به پایان است چگونه می بیند.

    پاسخ:

    اگر نظریه های پروفسور جورج ستیگلر اقتصاددان متوفی را بخوانید متوجه خواهید شد که به راه حل های این برنده جایزه نوبل هم اعتناء نشده است و پس از عقب نشینی سوسیالیسم ـ به علت پیاده شدن در یک منطقه ناهماهنگ، جهان به سرعت به سوی بی عدالتی و یکه تازی شماری پولدوست پیش می رود. استاد ستیگلر گفته بود که اگر بخواهیم عدالت نسبی برقرار شود که بشر ذاتا خواهان آن است و از طغیان هایِ نظیر انقلاب های سال 1848 اروپا و احیاء آنارکیسم جلوگیری کنیم باید به «پولیتیکال کورَپشِن» پایان دهیم و تدوین ضوابط، آیین نامه ها و طرح و پیشنهاد قوانین را از دست اصحاب منافع و شرکاءِ سیاسی ـ دولتی آنان خارج سازیم تا تصمیمات به زیان اکثریت جامعه نباشد. باید از فساد اداری جلوگیری کنیم و به احتکار، که نتیجه اش اجحاف است یعنی سوء استفاده از فرمول عرضه و تقاضا پایان دهیم و ....
    چندین سال است که سازمان دهها ساله Oxfam که رفع بی عدالتی اقتصادی را هدف خود قرار داده است و هر سال وضعیت جهانی ثروت و فقر را در گزارشی مشروح منتشر می کند هشدار می دهد که ادامه بی عدالتی اقتصادی برای صلح و مدنیّت خطر محتوم دارد ولی گوش شنوا نیست و فاصله فقیر و غنی (کلاس در جامعه) هر دَم بیشتر می شود.
    همین امسال و چند روز پیش (سال 2014)، این سازمان گزارش کرده بود که 805 میلیون گرسنه در جهان وجود دارد و نزدیک به نیمی از ثروت جهان در دست یک درصد از نفوس گیتی است. جهان 80 ثروتمند ردیف بالا دارد که ثروت آنان ظرف شش سال گذشته [پیش از این سال] دو برابر شده است. طبق این گزارش، 80 درصد از جمعیت جهانِ 7 میلیارد نفری تنها 5 درصد ثروت ها را در دست دارند. بنابراین دولت ها در حقیقت محافظ منافع همان شمار ِ کم یعنی ثروتمندان هستند و اگر نبودند که ثروت این شمار افزوده نمی شد. اگر کمک مقامات دولتی و محافظت از منافع رو به تزاید آنان نبود که تا این حد ثروتمند نمی شدند. ثروت در جهان بمانند آب، عنصری است محدود، بنابراین وقتی به جیب یک و یا چند نفر رود از جیب شمار بیشتری خارج می شود.
    تفسیرنگارانی که آخرین گزارش اُکسفام را تحلیل کرده بودند گفته بودند که اگر این روند ادامه داشته باشد نمی توان به آینده جهان خوش بین بود. باید کنترل ثروتمندان بر مقامات دولتی پایان یابد که بدون حمایت دولتی، این ثروتمندان نمی توانند ثروت مختصر تنگدستان را که نتیجه دسترنجشان است با توسل به ضوابطی که عوامل خودشان تدوین کرده اند و ... به خود منتقل کنند. به باور این تفسیرنگاران، خشم تنگدستان که در سالهای اخیر کم و بیش به چشم می خورد خطرناک تر از بمب اتمی است. بهتر است که ثروتمندان کشورها به جای دل به حمایت مقامات دولتی بستن، حرص خودرا به مال تعدیل کنند.
    اگر چند بیت از اشعار رودکی را که به مناسبت زادروز او در همین مجله [و نیر تاریخ آنلاین ایرانیان] درج شده است ترجمه کنند و بگوش آن 80 ثروتمند ردیف اول برسانند شاید که محدود بودن عُمر را در نظر آورند و در کار ثروت اندوزی خود تعدیل ایجاد کنند. این ابیات:

    مِهتران جهان، همه مُردند ـ مرگ را سَر فرو همی كردند

     زیر ِ خاك اندرون شدند آنان ـ كه، همه كوشك ها بَرآوردند

    از هزاران هزار نعمت و ناز ـ نه به آخر، به جز كفن بُردند

    [کوشک یعنی کاخ و مِهتران یعنی بزرگان]

    - - - - -

    یک مخاطب دیگر سئوال کرده بود که چرا تنها چند کشور جهان کانون بحران هستند.

    پاسخ:

    اگر منظورتان نیجریه، لیبی، عراق و ... است. به چند علت اصلی. یکی مرزهای ساختگی و ترسیم شده توسط انگلیسی ها بدون درنظرگرفتن تبار و فرهنگ ملل و بعضا مشارکت این دولت با دولت فرانسه در دوران استعمار وقت که استعمار تازه جانشین آن شده است، دیگری ذخائر نفت، گاز و برخی معادن سهل الوصول دیگر که درآمد تقریبا مُفت خوانده می شوند و از قدیم الایّام دعوا بر سر پول مُفت مثلا میراث و ... وجود داشته است و در مورد برخی از کشورها، استراتژیک بودن موقع آنها و یا رقابت قدرت ها بر سر نفوذ در آنها. اندونزی تا زمانی که صادرکننده نفت بود گرفتار کودتا و ناآرامی بود. پاتریس لومومبا به محض اینکه دَم از معادن الماس کاتانگا [یکی از ایالت کنگو] زد گرفتار آشوب شد و سرانجام در ژانویه 1961 اورا گرفتند و کشتند. آنگولا تا سالها گرفتار همین وضعیت بود و همچنین جنوب سودان. تجزیه کوتاه مدت نیجریه و اعلام استقلال منطقه نفتدار جنوب غربی آن بنام «بیافرا» و سه سال جنگ داخلی از 1967 تا 1970 با یک میلیون تَن کشته تلفات بر سر آن، همه اش بوی نفت می داد. ناآرامی های نیجریه به صورتی دیگر تا به امروز ادامه داشته است. زیرا هر گروه در این فدراسیون، سهمی از پول نفت می خواهد. لیبی اگر نفت نداشت دچار مشکل نمی شد و به این روز نمی افتاد. انگلیسی ها به خاطر نفتِ بین النهرین، در سال 1917 به بهانه جنگ با عثمانی وارد آن شدند و سپس همه جزیرة العرب را گرفتند، مرز ساختند و کشور درست کردند که چون مرزها طبیعی نیست مسائل پایان یافتنی نخواهد بود. مسئله پشتون ها در پاکستان و افغانستان نیز همین مرزبندی غیر طبیعی و تقسیم طوایف با خط کش روی نقشه کاغذی است. مسئله یمن سرانجام به داخل کشور نفتدار سعودی کشانده خواهد شد، یمنی ها در اصل، ادعای ارضی دارند. یمن که به صورت دو کشور مستقل جنوبی و شمالی بود نباید به خواست برخی قدرت ها یکپارچه می شد که قبلا نبود. تقسیم روسیه تزاری به 15 کشور، طبیعی نبود ـ بلشویکی بود و گمان نمی رود که وضعیت کنونی بقاء داشته باشد و هر درگیری وسیع در آنجا، نظمی را که با ازمیان رفتن بلوک شرق به وجود آمده است برهم خواهد زد که به باور برخی از اصحاب نظر به سود اکثریت جهانیان است.

    [در این سرمقاله، به قلم مؤلف این تاریخ آنلاین و ناشر مجله روزنامک ـ نوشیروان کیهانی زاده، به پرسش های دیگری که مخاطبان فرستاده بودند پاسخ داده شده بود. www.rooznamak-magazine.com ]

دنیای هنر

«پروین» بازیگر فیلم های سینمایی «بالی وود» هند

پروین

«پروین» بازیگر فیلمهای هندی (بالی وود) 21 ژانویه 2005 در56 سالگی در خانه اش بر اثر تشدید بیماری قند درگذشت. وی كه در 29 فیلم سینمایی شركت كرده بود معروفترین بازیگر زن در فیلمهای هندی دهه های 1970 و 1980 بود. پروین دختر «ولی محمد» از مسلمانان ایالت گجرات هند و تحصیلكرده دانشگاه بود. وی تلاش داشت كه در فیلمها در نقش زنی با یك اراده آهنین ظاهر شود. دیوار، خوددار و طاقت سه عنوان فیلم های او از این دست هستند.

در قلمرو اندیشه

قدرتِ ناشی از معنویات ـ اندرزهای «ماهاویرا» ـ آموزش های زرتشت و نظریه اوگوست کُنت

مورخان، اندرزهای «ماهاویرا» را كه نوشته اند مربوط به قرن پنجم پیش از میلاد است و در آن قدرتِ ناشی از معنویات را ابدی و خلل ناپذیر خوانده، شكل گیری دو جریان فكری متفاوت در شرق و غرب باعث شده است كه جریان فكری شرق را بودا، فلسفه هند و كنفسیوس بر پایه ترویج معنویات و اخلاقیات كه باعث ایجاد حس بی نیازی در افراد و دورساختن آنان از فساد و تباهی می شود پایه گذارده، و پایه گذار جریان فكری غرب را كه بر اساس كنترل افراد با وضع قانون و ضوابط ِلازم الاجرا و تعیین مجازات دنیوی و نیز حكومت به رضایت مردم (دمكراسی) است فلاسفه یونان دانسته اند و تاكید كرده اند كه روش فكری ایران (آموزش های زرتشت) كه پیش از این دو جریان فكری متفاوت شِكل گرفته بود میانگین این دو تفکّر است. زرتشت ضمن اندرز به رعایت اخلاقیات مخصوصا پرهیز از دروغگویی و عَمَل و اندیشه بَد نسبت به دیگران، از فكر ِ یافتن راهی برای تضمین اجرایی آنها كه همانا وجود یك دولت نیرومند است غافل نبوده است.
اوگوست كنت فیلسوف و جامعه شناس فرانسوی متولّد در سال 1798 در این زمینه گفته است: "رفتار خوب و مطلوب یك فرد نتیجه دانش و ارزش های معنوی اوست. اگر دانش را كه كاهش پذیر نیست عامل ثابت بشمار آوریم، متغیّر آن ارزشهای معنوی است. به این ترتیب تغییر رفتار یك فرد نتیجه تضعیف ارزشهای معنوی در اوست كه جلوگیری از تضعیف آن به اراده فرد و یا با ضوابط و نظامات دولتی می تواند صورت گیرد.".

سالروز تاسیس حزب كمونیست ایتالیا، كه زمانی بزرگترین حزب ماركسیستی جهان غرب بود

Amadeo Bordiga

21 ژانویه 1921 «آمادئو بوردیگا Amadeo Bordiga» رهبر ماركسیست های حزب سوسیالیست ایتالیا با یارانش از این حزب جدا شد و با كمك آنتونیو گرامشیAntonio Gramsci (گرامشچی) حزب كمونیست ایتالیا را به نام «پارتیتو كمونیستا داایتالیا» در شهرLivorno لیورنو تاسیس كرد كه در 1970 یك سوم رای دهندگان ایتالیایی را پشت سر خود داشت و عنوان بزرگترین حزب كمونیست دنیای غرب را به دست آورده بود.
     حزب كمونیست ایتالیا در دوران حكومت موسولینی غیر قانونی اعلام شده بود.
     این حزب با فروپاشی شوروی نظرات خود را تعدیل كرد و با توجه به شرایط جهان امروز و تفكّر نسل نوین اروپا عملی تر ساخت. این حزب اینك زیر نام حزب دمكراتیك چپ به فعالیت ادامه می دهد.

Antonio Gramsci

در دنیای داستان نویسی

نخستین ناوِل (داستان) چاپ آمریکای شمالی

داستان «The Power of Sympathy = نیروی همدردی» 21 ژانویه سال 1789 در شهر بوستون (باستن) استیت مشترک المنافع ماساچوستس آمریكا به توزیع داده شد.
    تاریخ عمومیِ ادبیات، این داستان را به احتمال زیاد، نخستین ناولی می داند كه در آمریکای شمالی (انگلیسی زبان) به چاپ رسیده باشد. برخی بانو «سارا مورتن» را نویسنده این داستان می دانند، ولی پاره ای دیگر «ویلیام براون» را.
    نام «مؤلف» در روی جلد كتاب و صفحه معروف به شناسنامه کتاب ذكر نشده است.
    كسانی كه ویلیام براون را نویسنده این داستان می دانند استدلال می كنند كه ویلیام همسایه بانو «سارا مورتن» بود كه شرح زندگانی سارا را به صورت داستان نوشت و به دست چاپ داد. این داستان یك ماجرای حقیقی بیان و منعکس کرده است.

«جورج اُروِل» ژورنالیست و نویسنده ای كه پیشی بینی هایش تحقّق یافت ـ اُروِل در 1948 وضعیت جهان در 1984 را پیش بینی و در قالب داستان نوشته بود

George Orwell

«جورج اُروِل George Orwell» مولف انگلیسی كتاب «1984» ـ 21 ژانویه 1950 (یکم بهمنِ 73 سال پیش)، هفت ماه و 12 روز پس از انتشار این كتاب كه در آن اوضاع جهان ـ جهان سال 1984 و پس از آن را به لحاظ محدودیت های انسان و گسترش ابزارهای كنترل، در قالب داستان پیش بینی كرده بود بر اثر خونریزی ریه ـ ناشی از بیماری سِل در بیمارستان درگذشت. این نویسنده كه تنها 47 سال عُمر كرد كتاب های متعدد و صدها مقاله (تحلیل، تفسیر و نظر) منتشر ساخته است. نخستین داستان پُرفروش او «روزهای بِرمه ای» عنوان دارد.
    در زمان انتشار كتاب «1984»، كسی باور نمی كرد كه موارد این داستان، روزی تحقّق یابد و در آن زمان، بسیاری از نقدنگاران آن را یك داستان بی مزه و بی محتوا خوانده بودند كه بعدا كتاب شگفت انگیز قرن 20 شد و مؤلف آن به صورت یک نابغه و پیشگو در آمد و یکی از 50 نویسنده و اندیشمند بزرگ قرن بیستم اروپا شد. نام اصلی او «اریك آرتِر بلر Eric Arthur Blair» بود که برای کتاب ها و برخی رساله ها و مقاله هایش نام «جورج اُروِل» را انتخاب کرده بود. اُروِل نام رودخانه ای است که در منطقه سافولکِ انگلستان جاری است و این نویسنده و اندیشمند که در همین منطقه زندگی می کرد به آن رود علاقه داشت. انتخاب نام مستعار و یا تخَلُص ـ Pen Name، تازگی نداشت از دوران یونان باستان، نویسندگان و شاعران برای خود نام مورد علاقه هم انتخاب کرده اند و به آن معروف شده اند.
     جورج اُروِل كه یك روزنامه نگار، نویسنده و اندیشمند بود، كار تألیف كتاب معروف خود را در سال 1948 آغاز و عنوانش را با جا به جا كردن دو رقم آخر عددِ 1948 تعیین كرده و «1984» قرار داده بود. كتاب به صورت داستان تنظیم شده است، ولی تمامیِ آن چه را كه نوشته است عینا در دهه های آخر قرن بیستم و پس از آن تحقّق یافته است. وی شخصیت های كتاب خود را در وضعیت سال 1984 ـ «افرادی خیالی» قرار داده بود كه هركس به دنبال پول است و در جوامع بشری، مادی گریِ محض حكمفرماست و از صفا و دوستی واقعی خبری نیست. كسی وقت پختن غذا، استراحت و لذّت بردن از زندگانی را ندارد. همهِ مردم، شب و روز می دوند و نگران آینده خود و تأمین معاش هستند. دولت ها با انواع وسائل [بعدا الكترونیك] مردم را حتی در زندگانی خصوصی و خلوتشان تعقیب و استراق سمع می كنند، و هیچكس از آن ایمن نیست. فرد نسبت به فرد دیگر بدبین است و واهمه دارد كه مبادا مأمور پلیسِ سیاسی ـ امنیتی باشد. هركدام دیگری را به چشمِ خبرچینِ دولت نگاه می كند. دولت ها از راه دور گفتگوهای مردم را می شنوند و بر جزئیات كار آنان مسلط اند. آزادی و دمكراسی، در گفتار و نوشتار كلماتی زیبا هستند و دائما تکرار می شوند و به آنها و لفظا علیه مخالفان استناد می شود، ولی در عمل، خودشان هم رعایت نمی کنند و به نام آزادی، دمکراسی و قانون ـ قانونی که خودشان آن را انشاء کرده اند هرگونه فشاری به مردم، و سیاسیون برضد یکدیگر وارد می آید و .... همه تلاشِ اصحاب منافع بر این است که قدرت را با هدف ثروت اندوزی و قدرتمداری از دست ندهند و بنابراین، «انتخابات» هدف اصلی و تعریفی را که بر آن نوشته شده است تدریجا از دست می دهد و عنوانی مشابه هر ابزار سیاسی دیگر از آن باقی می مانَد. «رسانه» ها که بلندگویِ حق باید باشند به تدریج از دست «روزنامه نگار واقعی» خارج و در کنترلِ ثروت طلبان و مقام خواهان قرار می گیرند و وظیفه مقدس و بزرگ خود را که پاسداری از دمکراسی و حق است از دست می دهند و بلندگو و شیپورکش اربابان می شوند. جهان [جهان سال 1984 و پس از آن] می شود صحنه تلاش دو دولت ـ دو دولت، از فاتحان جنگ دوم که هرکدام می خواهد قدرت اول [تنها قدرت] باشد و اگر برنده این مسابقه شود دیری نخواهد پایید که رقیب و یا رقبای تازه بدست خواهد آورد ـ به مصداقِ روز از نو روزی هم از نو. در زمان انتشار كتابِ 1984، آمریکا تنها قدرت اتمی جهان بود که در کتاب به صورت تلویحی و اشاره، آمده است که دارنده سلاح برتر همه تلاش خود را بکار خواهد بُرد تا این انحصار را از دست ندهد و اگر بدهد، با همکاری سایر دارندگان آن بکوشند که سلاح در انحصار آنها ـ فقط آنها باشد ـ ولو با وضع یک ضابطه جهانی که ضابطهِ انحصارِ ابزار حفظِ قدرت، خلاف حق است.
     در زمان انتشار كتاب، كسی باور نمی كرد كه موارد مورد اشاره در «این داستان» روزی تحقّق یابند و پاره ای از نقد نگاران ـ نقدنگارانِ مشخّص ـ آن را یك داستان بی مزه و بی محتوا خوانده بودند كه بعدا یك كتاب نادر قرن 20 تلقّی شده است و مؤلف آن «یک پیش بین بزرگ» و اندیشمند بشمار آمده است و از آغاز قرن 21 بسیاری از اصحاب اندیشه و خرَد کوشیده اند که برای ابراز نظرات و تصورات خود، راه او را بروند و پیش بینی هایِ شان را درباره آینده جهان و انسانیت به صورت کتاب، رساله و مقاله مطرح سازند که البته بی مخالفت اصحاب منافع نبوده است که نمی خواهند همگان از آینده و روند رسیدن به آن آگاه باشند و اگر آن را خلاف منافع خویش بدانند مانع شوند و در برابرش سد ایجاد کنند و ....
     کتاب «1984» تألیف جورج اُروِل توسط دكتر مهدی بهره مند (روزنامه نگار بنام ـ مرحوم) در نیمه دهه 1330 به زبان فارسی ترجمه شد. دکتر بهره مند با هدف پاورق شدن آن در روزنامه اطلاعات دست به ترجمه این کتابِ جورج اُروِل زد، ولی پس از چند روز پاورق شدن که با ناباوری مردم از محتوا رو به رو شد، هدف خودرا تغییر داد و درصدد انتشار آن به صورت کتاب برآمد.
     داستان معروف دیگر «جورج اُروِل» كه نام اصلی او «اریك آرتر بلر Eric Arthur Blair»، و در خُردی، پدرش كارمند دولت انگلستان در هندوستان بود «اَنیمال فارم» عنوان دارد.
    Eric بیست و پنجم ژوئن 1903 در شهر موتیهاری (ایالت بیهار) واقع در شمال غربی هندوستان [در آن زمان؛ هندوستانِ انگلیس) به دنیا آمد که مادرش ـ یک بانوی فرانسوی تباراو را در یک سالگی به انگلیس منتقل کرد. پدر او که پدربزرگ هایش از بزرگان انگلیس بودند تا حدود پنج سال پس از تولدِ اریک، در هندوستان مسئولیت نظارت بر کِشت و صادرات تریاک به چین را داشت. اریک که در انگلستان تحصیلات عمومی و دانشگاهی کرد، به رغم داشتن علاقه و استعداد نویسندگی، کار افسری پلیسِ امپراتوری را پیشه کرد و سال ها در برمه (مستعمره وقت انگلیس ـ میانمار) افسر پلیس بود که محصول آن چند کتاب ازجمله «یک اعدام ـ شرحِ دارزده شدن یک فرد»، «تیر زدن به فیل» و «روزهای برمه» بود. وی در انگلستان کتاب «راهی به لنگرگاه ویگان» را نوشت که این لنگرگاه (اسکله) در ارتباط با رودخانه اُروِل بود. اریک پس از بازگشت به انگلیس از مأموریت برمه، مدتی دبیر دبیرستان و مدرّس دانشکده بود و سپس وارد کار روزنامه نگاری شد. او مدتی نیز در فرانسه برای نشریه «موند» می نوشت. اِریک (جورج اُروِل) هر تجربه خود را کتاب و مقاله می کرد و به همین سبب مطالب او دلچسب و انعکاس واقیات بود. برای مثال؛ یک بیماری و بستری شدن در بیمارستان و مشاهده مشکل بیماران بی پول، اگر بیمارِ بیمارستانی شوند به او انگیزه نوشتن کتابی زیر عنوان «... و به اینگونه مردم فقیر می میرند» داد.
    اِریک پس از بازگشت به انگلیس به همکاری با چند رسانه پرداخت. او از همان نوجوانی تمایلات سوسیالیستی داشت ـ سوسیالیسم دمکراتیک، نَه سوسیالیسم مطلق، مارکسیسم و لنینیسم و برضد رفتار و روشی بود که فاشیسم و استالینیسم عنوان گرفت و به همین لحاظ همینکه در جولای 1936 جنگ داخلی اسپانیا آغاز شد که فرانکو رهبری دست راستی ها را بر ضد جمهوری خواهانِ آزادی طلب بدست داشت به اسپانیا رفت و به صف جمهوریخواهان پیوست و اسلحه بدست گرفت و جنگید. وی در جریان همین جنگ در كنار چپها مجروح شد. تضعفِ جسمانی ناشی از همین جراحت باعث ابتلاء وی به بیماری سِل شد كه در آن زمان داروی مؤثر برای درمان نداشت. وی یک ماه پیش از آغاز جنگ داخلی اسپانیا با «ایلین» بانوی مورد علاقه اش ازدواج کرده بود.
     اِریک (جورج اُروِل) که در جریان جنگ داخلی اسپانیا به بیماری ریوی دچار شده بود در بازگشت به انگلستان، کار قلم را با وسعت بیشتری دنبال کرد که نوشتن، از نوجوانی عشق او بود. وی در جریان جنگ جهانی دوم، مدتی گزارشگر این جنگ بود و حدود دو سال نیز در بی بی سی کار کرد و از نوامبر 1943 دبیر فرهنگی روزنامه تریبیون شد و همزمان، مقاله نویس و تحلیل نگار روزنامه های متعدد و نیز نقدنویس چند مجله. نوشتن برای روزنامه و مجله اورا از تألیف کتاب بازنداشت. از کارهای ژورنالیستی او در این دوران؛ پوشش انتخابات سال 1945 انگلیس است. وی از اواخر سال 1945 عمدتا برای تریبیون، اُبزِرور و «منچستر ایونینگ نیوز» می نوشت و به تألیف کتاب ادامه می داد. در جهانِ وقت، به او به سبب نوشتن نظرات توأم با بحث و جدل و انتقاد نویسی، عنوان «روزنامه نگارِ پُلِمیکال Polemical Journalist» داده بودند. در مارچ 1945 «ایلین» بانویِ اریک درگذشت و در 4 سال آخر عُمر 131 مقاله و رساله از او و بعضا حاوی ردّ نظرات کسانی که با سوسیالیسم دمکراتیک و دفاع از طبقه زحمتکش (وُرکینگ کلاس) مخالفت می کردند انتشار یافت. اُروِل با وجود چپگرایی، با نظام حكومتی شوروی ضدیت داشت و آن را «سوسیالیست دروغین» می خواند و پیش بینی سقوط و یا تغییر ماهیّت آن را کرده بود که این نیز، تحقُّق یافت. او به جزیره «جورا» رفت و آمد داشت و تألیف کتاب 1984 را از زمان اقامت در همین جزیره آغاز کرد.
    در سال 1949 که بیماری ریوی جورج اُروِل ـ بیماری سِل شدت گرفته بود بیشتر در بیمارستان بود. در بیمارستان بود که زن جوانی به نام «سونیا» با او آشناشد و 13 اکتبر این سال با هم ازدواج کردند که اریک (جورج اُروِل) 99 روز بعد درگذشت و جدال میان ورثه و این زن بر سر تقسیم اموال سالها ادامه داشت و ....

Orwell در حال نوشتن با تايپ رايتر خود

در قلمرو دموکراسی

روزنامه نگار در نقش آموزگار و پاسدار دمكراسی

William John Lang

«ویلیام جان لانگ William John Lang» روزنامه نگار آمریكایی و از دبیران مجله لایف Life بیست و یکم ژانویه 1968 در 54 سالگی درگذشت. وی كار روزنامه نگاری را از 22 سالگی در روزنامه «شیكاگو دیلی نیوز» و پس از اتمام دانشگاه آغاز كرده بود. ویلیام لانگ پس از پوشش انتخابات سالهای 1936 و 1940 ریاست جمهوری آمریكا، در یك مقاله طولانی و ماندنی نظریه ای را ابراز داشت كه از همان زمان مورد توجه خاص سردبیران رسانه ها و دمكراسی دوستان است. وی نوشته است كه اگر روزنامه نگار به هنگام تحریر اخبار مربوط به رقابت های انتخاباتی، در قالب گزارش روزنامه و به شیوه ژورنالیستی، اصول دمكراسی و نظر مردم و كارهای گذشته (بد و خوب) نامزدها را دقیقا و منصفانه برنگارد نه تنها مردم معمولی آموزش دمكراسی می بینند بلكه دمكراسی از اصول و هدفهای خود دور نمی شود و رتوریك Rhetoric های نامزدها (نطق های عمومی و عمدتا توخالی و لفّاظی ها) نخواهد توانست رای دهندگان را بفریبد و مانع از آن شود كه اقدامات منفی خود درگذشته را پنهان كنند.
«لانگ» روزنامه نگاران را آموزگار و پاسدار دمكراسی خوانده و با این دو رسالت از آنان خواسته است كه در پوشش اخبار مربوط به فعالیت های انتخاباتی «حُب و بُغض» شخصی خود را كنار بگذارند و اصول و سود جامعه را در نظر داشته باشند. وی در همین مقاله به سردبیران روزنامه های سایر كشورها توصیه كرده بود كه با هدف خدمت به آموزش و رشد معلومات ملت خود، مبارزات انتخاباتی كشورهای دیگر را به طور روزانه، مشروح و «بی واسطه (از طریق خبرنگار خود و نه به نقل از خبرگزاری ها و رسانه های دیگر و توجه به متن اعلامیه های رسمی)» پوشش دهند.

عليرضا شيخ عطار

ویلیام جان لانگ روند جنگ جهانی دوم از شمال آفریقا تا شهر برلین و ازجمله نبرد بالژ را پوشش داده بود.
در تاریخ ژورنالیسم ایران، این نوع پوشش خبری تنها در مورد انتخابات سال 2004 ریاست جمهوری آمریكا در روزنامه همشهری كه علیرضا شیخ عطّار (بعدا قائمقام وزیر امورخارجه و سپس سفیر ایران در آلمان) سردبیری آن را بر عهده داشت زیر نظر دكتر جواد وعیدی انجام گرفت. این دو از یك روزنامه نگار حرفه ای حاضر در صحنه خواسته بودند كه مبارزات را به طور روزانه و به گونه ای كامل و بی طرفانه گزارش كند و قسمتی از جای روزنامه را به درج این گزارش ها به نقل از آن روزنامه نگار اختصاص داده بودند كه در آرشیو همشهری موجود است.

دكتر جواد وعيدي

در قلمرو ادبیات

نقش سرود میهنی و اشعار مهیّج: روزنامه نگاری كه اعلامیه استقلال آرژانتین را نوشت

Cayetano Jose Rodriguez

«كایتانو خوزه رودریگزCayetano Jose Rodriguez» روزنامه نگار، مؤلف و شاعر آرژانتینی 21 ژانویه سال 1823 در 62 سالگی درگذشت. از كارهای مهم او نوشتن اعلامیه استقلال كشور آرژانتین است. [برخی از مورخان نوشته اند كه ویراستار اعلامیه بود!]. رودریگز عضو كنگره ای بود كه در سال 1815 قانون اساسی آرژانتین را نوشت. كار جاودانه دیگر او انشاءِ سرودی میهنی [مشابه سرودِ ای ایران] به هنگام تعرّض انگلیسی ها به آرژانتین بود كه با خواندن آن، جوانان آرژانتینی به حركت درآمدند و انگلیسی ها را شكست و فراری دادند.
رودریگز اشعاری هم در ذَم «برده داری» نوشت كه باعث الغاء برده داری در این كشور آمریكای لاتین (آرژانتین) شد. رودریگز مدتها سردبیری یك روزنامه را در وطن خود برعهده داشت.

جورج مور: خاطره نگاری و بیوگرافی نویسی «پندآموز» و خدمت به جوامع انسانی هستند

تصویرGeorge Moore

21 ژانویه 1933 «جورج مورGeorge Moore» داستان نگار، درام نویس، شاعر و خاطره نگار ایرلندی در 81 سالگی فوت شد. وی از معروفترین داستان نگاران رئالیست اروپا بشمار می رود كه 47 ناول، پنج بیوگرافی و چندین خاطره از خود برجای گذارده است. وی كه تحصیلكرده فرانسه بود كار داستان نگاری را با نوشتن داستانهای كوتاه آغاز كرده بود. «جورج مور» هر گزارش مطبوعات در زمینه اتفاقات شهری را كه به نظرش دارای ارزش اجتماعی می آمد هفته ها دنبال می كرد و مجموعه این وقایع را در یك كتاب منتشر می ساخت. نخستین ناول مطوّل او «عاشق مدرن (نوظهور)» عنوان دارد. داستانهای بعدی جورج «زوجه هنرپیشه نقابدار»، لویس سیمور و زنان نیویوركی، فقر در روزهای بهاری، عزب ولی محدود، شمارش روزهای بربادرفته عمر، قتل آرزوها، مردم آزاری و ....
«مور» خاطره نگاری و بیوگرافی نویسی را «پندآموز» و خدماتی بزرگ به جامعه می دانست. وی توصیه كرده است كه برای بیوگرافی نویسی «خادمان گمنام» نباید فراموش شوند؛ گرچه همه تجربه های انسانی برای دیگران مثمر ثمر هستند. در جوامع بشری، بسیاری از افراد دلسوز و خوش فكر و دارای حسن نیّت بوده و خدمات بی شائبه كرده اند ولی چون تجربه آنان به صورت كتاب باقی نمانده برباد رفته است كه (به باور جورج مور) خیانتی است به جامعه و نسلهای بعدی كه نباید اشتباهات را تكرار كنند.
«مور» سرچشمه نوآوری های متعد بود كه در تاریخ عمومی ادبیات آمده است.

پشت جلد کتابي که Adrian Frazier درباره جورج مور تاليف کرده است

صنایع و فنون

روزی که نخستین اتومبیل «اُپِل» ساخته شد

Adam Opel

21 ژانویه سال 1899 كارخانه «آدام اپلAdam Opel» آلمان نخستین دستگاه اتومبیل ساخت خود به نام «اپل» را به معرض تماشای عمومی گذارد. این كارخانه كه در 21 ژانویه سال 1863 در «روسل شایم» آلمان (نزدیك فرانكفورت) تاسیس شده بود قبلا قفل، چرخ خیاطی و دوچرخه تولید می كرد. كمپانی جنرال موتورز آمریكا كارخانه اپل را در سال 1929 به مبلغ 33 میلیون دلار از خانواده آدام اپل (كه سالها قبل از آن فوت شده بود) خریداری كرد و با راه اندازی كارخانه «واكسهال» انگلستان به صورت جنرال موتور اروپا درآورد.
«اپل» در دهه 1970 در ایران مونتاژ می شد و در دو نوع با نام «شورلت ایران» به فروش می رسید!. پس از انقلاب، احتمالا همین نام سبب توقف تولید آن در ایران شد.

كنكورد در خطوط هوایی

هواپیمای تجاری فوق سرعت صوت «كُنكورد» ساخت یك كنسرسیوم اروپایی كه تولید آن قبلا تكمیل شده بود از 21 ژانویه 1976 در دو خط هوایی فعالیت مسافررسانی خودرا آغاز كرد. فعالیت این نوع هواپیما كه هردستگاه آن در آن زمان 46 میلیون دلار بها گذاری شده بود در 26 نوامبر 2003 پایان یافت و از خطوط هوایی برچیده شد. كنكورد در طول 27 سال پرواز تنها یك سقوط داشت. توپولف (تی یو ـ 144) دومین هواپیمای تجاری فوق سرعت صوت است كه در روسیه ساخته شده است.

زمانی که پارسیان هند یك اتومبیلِ پنج ـ نفرهِ چهار دَر و 4 ویل ـ درایوِ دو هزار و پانصد دلاری ساختند كه پدیده ای تازه در جهان بشمار آمد

«راتان تاتا» در كنار نانو Nano ارزانترين اتومبيل جهان

جمشيد نوشيروان تاتا

دهم ژانویه 2008 شبكه های تلویزیونی آمریكا در اخبار مشروح شبانه خود گزارش از ساخت یك اتومبیل پنج ـ نفره، چهار ـ در و 4 ویل ـ درایو «دو هزار و پانصد دلاری» در هند داده و گفته بودند كه ارزانترین اتومبیل موجود در جهان است. به گزارش این شبكه ها، این اتومبیل كه در كارخانه های «تاتا»، بزرگترین تاسیسات صنعتی هند، تولید شده است «نانو Nano» نام دارد و مصرف سوخت آن هر 60 كیلومتر یك گالون بنزین و سرعت اطمینان بخش (Safe) آن تا صد كیلومتر در ساعت است.
تلویزیون های آمریكا این اتومبیل را به عنوان یك پدیده تازه بمانند ساخت فولكس واگن در آلمان در سال 1936 و اتومبیل فورد مدل «تی» در سال 1908 توصیف كرده و آن را «اتومبیل مردم عادی» خوانده و پیش بینی كرده بودند كه این اتومبیل می تواند همه را در كشورهای كم درآمد، اتومبیلدار کند.
طبق این گزارش ها، در روز نمایش این اتومبیل «راتان تاتا» مدیر [در آن زمان] 71 ساله تاسیسات صنعتی تاتا (پسر هرمز، نوه جمشید و نواده نوشیروان تاتا) از پارسیان معروف هند آن را رانندگی كرد. نوشیروان تاتا كه یك موبد زرتشتی بود پسرش جمشید را تشویق به صنعتی كردن هند كرد و جمشید شهر «جمشیدپور» را ساخت و كارخانه ها و انستیتوی تكنولوژی خود را در آنجا تاسیس كرد. این تاسیسات كه از لحاظ بزرگی در هند یك میلیارد و دویست میلیون نفری در جایگاه یکم قرار دارند این كشور را به میان ممالك صنعتی و تكنولوژیك جهان برده اند. در تاریخ صنعت، خاندان ایرانی تبار تاتا موسسان پولادسازی هند خوانده شده اند. اعضای این خاندان علاقه ویژه به سرزمین نیاكان خود «ایران» دارند و موسسات فرهنگی متعدد از جمله دبیرستان انوشیروان دادگر را ساخته و به ایران هدیه كرده و در صنعتی كردن وطن نیاكان و به ویژه در بندرعباس مشاركت دارند.

يك اتومبيل نانو در معرض تماشا

در قلمرو رسانه‌ها

گام به 89سالگی گذاردن مؤلف این «تاریخ آنلاین برای ایرانیان» با 69 سال تجربه روزنامه نگاری و تاریخ نویسی در بیست و یکم ژانویه 2026

نوشیروان کیهانی زاده (با تحصیلات دانشگاهی تا فوق دکترا در تاریخ نظامی ـ سیاسی، دکترا در تاریخ و مطالعات خاورمیانه، فوق لیسانس در روزنامه نگاری و فوق لیسانس در علوم کتاب) امروز ـ 21 ژانویه 2026 (یکم بهمن 1404) گام به 89 سالگی گذارده است. وی 69 سال تجربه روزنامه نگاری (نوشتاری و برادکَستینگ) در کارنامه خود دارد که از یکم شهریور 1335 پس از گذراندن نخستین دوره آموزش روزنامه نگاری آکادمیک در ایران، در روزنامه اطلاعات آغاز شده است، به علاوه 22 سال تدریس تاریخ، تألیف چند کتاب ازجمله دو کتاب درسی دبیرستان و دانشسرا، نگارش هزاران مقاله و فیچر و دو دوره 4 ساله عضویت انتخابی در شورای آموزش و پرورش تهران و در انتخابات دور دوم (مهرماه 1351) با بیش از 450 هزار رای (در تهران 3 میلیونی). وی همچنین از بنیادگذاران سندیکای روزنامه نگاران ایران است.
     این تاریخ آنلاین برای ایرانیان (تاریخ عمومی در همه زمینه ها و عمدتا برای ایرانیان و پارسی زبانان با شیوه نگارش ژورنالیستی و به صورت روزنگار ـ کرونیکل) که بزرگترین آنلاین از این دست از ماه می سال 2001 است مهمترین کار او بشمار آورده شده است که بدون قبول کوچکترین کمک مالی از احدّی (دولت و فَرد) آن را دایر و تاکنون (ژانویه 2026) برای آن از جیب خود حدود 539 هزار دلار ـ تنها هزینه ارزی کرده است.
    علاوه بر این تاریخ آنلاین، کیهانی زاده وبسایت ژورنالیستی ـ آموزشی روزنامک www.rooznamak.com، را از 23 سال پیش دایر کرده است، وی از نوروز 1393 (اپریل 2014) مجله ماهانه (ماهنامه) چاپی ـ آنلاینی روزنامک www.rooznamak-magazine.com را هم در تهران منتشر کرده است که نسخه هایی از آن به چند شهر ایرانی نشین برون مرز هم ارسال شده است. قرار است که بعدا «پی دی اف صفحات این مجله» به لُس آنجلس، واشینگتن، تورنتو، احتمالا سیدنی و استکهلم جهت چاپ و انتشار فرستاده (ایمیل) شود. [همه گیر شدن بیماری کووید ـ 19 این برنامه را هم به تأخیر انداخته است.].
     کیهانی زاده کتاب کردن مطالب این تاریخ آنلاین و نیز خاطرات ژورنالیستی خود و همچنین به صورت داستان کوتاه و واقعی در آوردن مطالبی را که در طول دوران خبرنگاری خود (از حوادث شهر تهران) جمع آوری کرده در برنامه کارهای خود دارد. نظرات او و نیز مشاهدات توأم با خاطرات وی در آنلاین های ژورنالیست نوشیروان www.journalist-nushiravan.com و هیستورین نوشیروان www.historian-nushiravan.com خواهد آمد. این مطالب نیز کتاب خواهد شد.

    * کیهانی زاده که 24 سال در روزنامه اطلاعات (از خبرنگاری، دبیری اخبار، تفسیر و فیچرنویسی تا معاونت سردبیر)، نزدیک به 19 سال در خبرگزاری پارس (دبیری اخبار بین الملل)، سالها در رادیو ـ تلویزیون دولتی ایران در سمت دبیری و سردبیری اخبار بین الملل، بیش از ده سال در روزنامه همشهری، حدود ده سال در روزنامه ایران و سالها در روزنامه های اعتماد و شرق کار ژورنالیستی کرده بود، پس از ایجاد این تاریخ آنلاین، وبسایت روزنامک و آخر از همه؛ انتشار مجله روزنامک، به تدریج فعالیت خودرا به همین آنلاین ها و مجله اش اختصاص داده است، ولی نقل مطالب این آنلاین ها به شرط ذکر منبع بلامانع است. وی در آستانه 80 ساله شدن و این واقعیت که عُمر انسان محدود است، در اندیشه راهی برای ادامه دست کم این تاریخ آنلاین پس از ازکارافتادگی و یا درگذشت برآمد و در آذرماه 1394 ساختمانی را که در سال 1359 (در کوچه سوم خیابان شهید صدیقیان منشعب از خیابان دماوند ـ پلاک 6) ساخته بود تا محل کار روزنامه سپیده دم قرار گیرد که مجوز آن را در تیرماه 1359 گرفته بود فروخت و پول آن را در بانک سپرده گذاری کرد و برآورد کرده بود که با آن پول و بهره اش، دست کم تا یکی دو دهه پس از مرگش ـ تاریخ آنلاین ادامه فعالیت دهد که با کاهش روزافزون قدرت خرید ریال، آرزوی خودرا بربادرفته تصور می کند و اندوهگین شده است. وی زمین آن ساختمان را در سال 1347 خریده بود و چون «سپیده دم» به سبب آغاز جنگ عراق با ایران و کمبود کاغذ و مرکّب انتشار نیافت، پدر و مادرش را به آن ساختمان نقل مکان داد که تا پایان عُمر همانجا زندگی می کردند.

     دبیرخانهِ تاریخ آنلاین ایرانیان
    ------

کیهانی زاده از 1954 تا 2013 (1333 تا 1391 ه. ش.)

درباره نوشیروان کیهانی زاده روزنامه نگار و تاریخ نویس و مؤلف این کرونیکلِ ژورنالیستی آنلاین که چند مخاطب درخواست کرده اند

کيهاني زاده: در 20 سالگي ـ در 24 سالگي، در 72 سالگي و در 84 سالگی (یکم بهمن 1399)

    ننوشیروان کیهانی زاده، یکم بهمن ماه 1315 در کرمان از پدری کرمانی و مادری؛ رایِنی به دنیا آمد. در آن سال یکم بهمن ماه مصادف با 21 ژانویه بود ـ ژانویه 1937. وی در این روز در سال 2026 گام به 89 سالگی گذارده است ـ 69 سال روزنامه نگاری مستمر در کارنامه اوست (تنها روزنامه نگار ایرانیِ در قید حیات با این تجربه طولانی). وی از خرداد 1335 به صورت کارآموز و از یکم شهریور این سال رسما وارد حرفه روزنامه نگاری شده است ـ در روزنامه اطلاعات و تصمیم دارد که تا آخرین روز حیات همچنان به کار ژورنالیستی و تاریخ نگاری ادامه دهد. اینک بیشتر اوقات او صرف تكمیل روزانه این «تاریخ آنلاین برای ایرانیان ـ که یک تاریخ عمومی در همه زمینه ها و عمدتا برای ایرانیان و پارسی زبانان که سریعا و با یک کلیک و انتخاب زبان مورد نظر به همه زبانها قابل ترجمه شدن است.» و نیز تهیه و نوشتن مطالب ماهنامه روزنامک (مجلهِ چاپی ـ آنلاینیِ دارای مجوّز انتشار از وزارت ارشاد) که کار چاپ و انتشار آن از فروردین 1393 آغاز شده است، و همچنین وبسایت روزنامک
    www.rooznamak.com
    که 24 سال پیش ایجاد شده و نیز تنظیم خاطرات ژورنالیستی و قراردادن در آنلاین آن
    www.journalistic-memoirs.com
     و اگر فرصت کند مطالبی در زمینه های ژورنالیسم و تاریخ نگاری که صورت مشاهده نگاری دارد و در وبسایت های مربوط که حاوی نظرات وی نسبت به رویدادهای روز است ـ رویدادهایی که بعضا تاریخ خواهند شد و محتوای آنلاین «ژورنالیست نوشیروان» حاوی برخی خاطرات او در طول هفت دهه روزنامه نگاری و نیز شرح مشاهدات وی و اظهار نظر درباره ژورنالیسمِ روز است. برخی از این نظرات، خاطرات و مشاهدات جاری در ماهنامه روزنامک نیز انتشار می یابد و مطالب همه آنلاین های او بزودی کتاب خواهند شد.
    www.journalist-nushiravan.com
    و
    historian-nushiravan.com
    [قرار بود دو سال پیش کتاب شوند که همه گیر شدن بیماری کوید ـ 19 کار چاپ و فعالیت های مربوط را تا حدی زمینگیر کرده است.].
    او تصمیم دارد که در آینده ـ اگر فرصت کند و عُمری باقی باشد ـ به انتشار «سپیده دم» به زبان انگلیسی در اینترنت بپردازد و وبسایت های «ژورنالیست نوشیروان» و «هیستوریَن نوشیروان» را فعّال تر کند.
    این تاریخ آنلاین (که تنظیم آن به صورت کرونیکل و روش ژورنالیستی است) از 2001 آغاز بکار کرده است، وبسایت های دیگر او و نیز مجلّه چاپی ـ آنلاینی روزنامک غیر انتفاعی هستند ـ بدون قبول کمک مالی از احدی، فرد و یا یک دولت.
    مؤلف همچنین در نظر دارد که خاطرات هفت دهه روزنامه نگاری خودرا که در وبساست مربوط آمده و تکمیل می شود به صورت کتاب در یک و یا چند جلد که برای روزنامه نگاران درس خواهند بود منتشر سازد. به علاوه، انتشار یکی ـ دو مجموعه داستان کوتاه که از لا به لای یادداشت های او در دوران خبرنگاری اش انتخاب خواهند شد و مربوط اند به زمانی که در تهران خبرنگار حوادث شهری روزنامه اطلاعات و سپس دبیر این میز بود و نیز مبتکر و گرداننده برنامه رادیویی «در گوشه و کنار شهر». مطالب این تاریخ آنلاین نیز در دست آماده شدن و صفحه بندی برای کتاب شدن است.
     انگیزه مؤلف این تاریخ آنلاین از انتشار مجله چاپی ـ آنلاینی روزنامک این بود که در ده سال پیش از انتشار آن، ایمیل ها و نامه های متعدد دریافت کرده بود که در آنها از او خواسته شده بود که یک مجله ماهانه (ماهنامه) حاوی مطالب فرهنگی و آموزشی ازجمله اخبار درس دهنده تاریخی و رویدادهای ماه که ارزش تاریخ شدن دارند)، بازنشر برخی خاطرات و مشاهدات، مطالب مربوط به آموزش عمومی (مشابه ستونی را که در دهه 1370 در روزنامه ایران زیر عنوان دانش و زندگی داشت) منتشر کند و همچنین حاوی مطالب مربوط به رسانه ها از کتاب تا روزنامه و نیز بیوگرافی ها و پاسخ دادن به پرسش ها باشد که دانستنی محسوب می شوند. در شهریورماه 1390 درخواست صدور پروانه چنین مجله ای به وزارت ارشاد داده شد ولی گفته شده بود که در نوبت رسیدگی است و شاید نوبت رسیدگی به تقاضای او در هیات نظارت چند سال بعد فرا رسد! که با وزیر ارشادشدن علی جنتی و معاون مطبوعاتی این وزارت شدنِ حسین انتظامی نوبت ها تقریبا به روز شده بود و مجوّز این مجله به نام «روزنامک» در نیمه آذرماه 1392 صادر شد و از فروردین 1393 آغاز بکار کرده است؛ به صورت چاپی و آنلاین. ادیشن آنلاین آن به این آدرس:
     www.rooznamak-magazine.com
     از آنجا که آنلاین خوانی بویژه در میان نسل نوین عادت شده است، امید به ادامه یافتن منظم این اِدیشن بیشتر است. باید اذعان داشت که توزیع مجله در ایران هنوز مسئله است.
     پی گیری برای تجدید پروانه روزنامه «سپیده دم چاپی» كه گمان نمی رود نتیجه بخش باشد بازهم ادامه خواهد یافت، زیرا که اینک تنها در شهر تهران حدود 30 روزنامه عمومی، حدود 30 روزنامه اقتصادی و چندین روزنامه ورزشی انتشار می یابد. ولی انتشار آنلاینی آن در برنامه است. پروانه روزنامه سپیده دم در تیرماه 1359 به نام او صادر شده بود که بعدا با تجدید آن موافقت نشد.

    دبیرخانه تاریخ آنلاین ایرانیان
    سی ام دیماه 1404



    ـ ـ ـ ـ ـ

    اشاره به چند ابتکار ژورنالیستی، قدردانی و نیز درگیری با دکتر کیهانی زاده که در تاریخ روزنامه نگاری خواهند ماند

     نشریات تهران و کرمان و همچنین برخی نشریات دو زبانه برون مرز (فارسی و زبان محل) در دو دهه گذشته به مناسب زادروز دکتر کیهانی زاده مطالبی منتشر کرده اند که بخشی از یکی از این نوشته ها ـ گرچه تکراری ولی شامل اشاره به درگیری ها با نظام حکومتی پیشین ـ در زیر نقل می شود:

     "یکم بهمن زادروز نوشیروان کیهانی زاده است که بسال 1315 (یکم بهمن ماه ـ 21 ژانویه 1937) در کرمان به دنیا آمد و از شهریور 1335 و پس از شرکت در نخستین دوره آموزش روزنامه نگاری ایران، ژورنالیسم را که به آن عشق می ورزد پیشهِ مادام العمر خود قرار داده است. وی در طول یکی ـ دو سال اول کار روزنامه نگاری که خبرنگار میز اقتصادی روزنامه اطلاعات بود با ایجاد ستون های تازه موفق شد که قیمت ها زیر کنترل درآیند، تقّلب در تاسیس شرکت ها و تغییرات آنها کاهش یابد و مناقصه و مزایده ها (معاملات دولتی) از شکل ظاهری و صوری خارج شود. یک بار که علت بالارفتن بهای نمک طعام را کشف کرده بود نزدیک بود جان خودرا از دست بدهد و چاقو بخورد که از پنجره طبقه دوم ساختمان خودرا به پایین انداخت تا فرار کند. در دوران طولانی حادثه نویسی، در آذرماه 1339 با نوشتن خبرهایی در روزنامه اطلاعات که از ضعف ها حکایت می کرد، سپهبد نصیری ـ رئیس شهربانی وقت ـ وی را سر تراشید و شلاق زد. کیهانی زاده که آن زمان در عین حال یکی از سردبیران اخبار بین الملل خبرگزاری پارس و دانشجوی رشته تاریخ در دانشگاه تهران بود و به وضعیت جهان آشنا، قضیه را همان روز با مراجعه به دفاتر خبرگزاری های بین الملل در تهران به صورت یک خبر قابل ملاحظه و اعتراض جهانی در آورد و روزنامه های تهران در آستانه اعتصاب قرارگرفتند که شاه مداخله کرد و نصیری مجبور به حضور در اجتماع روزنامه نگاران در تالار روزنامه اطلاعات و عذرخواهی شد و از کیهانی زاده طلب بخشودگی کرد. همین قضیه مآلا به ایجاد سندیکای روزنامه نگاران انجامید که کیهانی زاده از موسسان آن بود ـ همان سندیکایی که در جریان انقلاب، دستور اعتصاب 61 روزه روزنامه ها و روزنامه نگاران را صادر کرد و صدای مقامات وقت به گوش کِسی نرسید. کیهانی زاده در دوران نظام حکومتی سابق 7 بار ممنوع القلم شد که دو مورد آن (در پاییز 1347 به دستور امیراسدالله علم و در شهریور 1353 به تصمیم مشترک امیرعباس هویدا و وزیر او؛ غلامرضا کیانپور) طولانی تر بود. با وجود این، پس از پیروزی انقلاب ـ و در کنار دهها روزنامه نگار دیگر از خبرگزاری پارس و رادیوتلویزیون دولتی برکنار و در فروردین ماه 1359 از روزنامه اطلاعات منتظر خدمت شد و در هر سه مؤسسه، بدون دریافت «غرامتِ اخراج». و مجوز انتشار روزنامه سپیده دم که به نام او در تیرماه 1359 صادر شده بود در جریان تطبیق با قانون مطبوعات مصوب 1364 تجدید نشد و به رغم آن، دعوت به نوشتن برای روزنامه همشهری از بهار 1372 و کمک به براه اندازی روزنامه ایران و نوشتن برای آن را قبول کرد و برای روزنامه شرق و روزنامه اعتماد از نخستین شماره، مطلب نوشت و همچنین چند نشریه دیگر.
     برخی از کارهای برجسته کیهانی زاده در تاریخ روزنامه نگاری ایران:
     ـ ایجاد یک برنامه روزانه زیر عنوان «در گوشه و کنار شهر» برای رادیو سراسری ایران در سال 1341 که گزارشگر آن عمدتا پرویز یاحقی (موسیقی دان بنام) بود و مطالب این برنامه ـ روزانه و دارای صد درصد شنونده ـ از مصاحبه با اصحاب دعوا و درگیر در حوادث شهری در کلانتری های پلیس، دادگستری و بیمارستانها تهیه می شد. این برنامه سه سال تهیه و هر روز در ساعت 4 و 30 دقیقه بعد از ظهر پخش می شد.
     ـ ایجاد مصاحبه های خیابانی و نظرسنجی درباره تصمیمات دولتی و رویدادهای روز از مردم، که مطالب بدست آمده در اواخر سال 1347 و سالهای 1348 و 1349 در صفحه 5 روزنامه اطلاعات انتشار می یافت.
     ـ تاریخنگاری ژورنالیستی [با این عنوان: این بود رویدادهای امروز، اینک نگاهی به رویدادهایی که در این روز در طول تاریخ در سراسر جهان روی داده بود] برای کانال 2 تلویزیون ملی (معروف به شبکه رنگی) از سال 1350 که در پایان آخرین بخش اخبار شب با تصاویر مربوط پخش می شد و درج آن در بولتن خبرگزاری پارس و صفحه ششم روزنامه اطلاعات دنبال شد و ادامه یافت و از 1380 ه. ش. (2001) به صورت یک آنلاین مستقلِ بسیار بزرگ و وسیع درآمده است که بزرگترین وبسایت به زبان فارسی است بدون دریافت کمک مالی و از جیب خود: www.iranianshistoryonthisday.com
     ـ ایجاد ستون پرسش و پاسخ پزشگی تحت عنوان دکتر روزنفلد در همشهری و دکتر گریفیت در روزنامه ایران و ... در چارچوب آموزش عمومی. ستون دانش و زندگی در روزنامه ایران و چند ستون تفسیرگونه از رویدادهای بین المللی روز که ریشه در گذشته داشتند و یا اینکه نتیجه ضعف ها و اشتباهات گذشته بودند.
     کیهانی زاده دارای مدارک لیسانس، فوق لیسانس و دکترا در تاریخ، گواهینامه اصطلاحا فوق دکترا در تاریخ استراتژی و پالیسی از دانشگاه دولتی اولد دومینیون آمریکا، فوق لیسانس رسانه های همگانی از دانشگاه دولتی NSU آمریکا و فوق لیسانس علوم کتاب و اطلاع رسانی از دانشگاه دولتی مریلند است و مؤلف چند کتاب از جمله کتاب درسی تاریخ برای دبیرستانهای دولتی شبانه دهه های 1340 ـ 1350. وی درنظر دارد خاطرات خود از دوران روزنامه نگاری اش را به صورت کتاب تنظیم می کند تا منتشر شود که نه تنها جالب، بلکه راهنمایی خوب برای روزنامه نگاران جوانتر است. وی گفته است که اگر بنیه اش در آخرین دهه عُمر ضعیف تر نشود بررسی روزانه رویدادها و نقد رسانه ها را در وبسایت های www.journalist-nushiravan.com و historian-nushiravan.com و
     rooznamak.com خواهد نوشت.".

    ـ ـ ـ ـ ـ

     پوریا سوری روزنامه نگار، شاعر و مؤلف، 21 ژانویه 2013 از تهران اطلاع داد که تحریریه روزنامه شرق به مناسبت زادروز مؤلف این تاریخ آنلاین ابراز لطف و محبت کرده بود. به گزارش مجله جوانان، یکم بهمن 1394 در زادروز کیهانی زاده، در لس آنجلس جلسه بزرگذاشت ترتیب داده شده بود.

    دبیرخانه تاریخ آنلاین ایرانیان
    29 دیماه 1397

كُپی پروانه سپیده دم

... ولی در زمان دولت اصلاحات! کیهانی زاده فاقد شرایط انتشار روزنامه! تشخیص داده شد

كُپی نامه ای که خبر داده است؛ در آخرین ماههای عُمر دولت اصلاحات! (دولت حجت الاسلام خاتمی) اورا ـ یک روزنامه نگار با چند دهه تجربه روزنامه نگاری و آن همه تحصیلانه و کارنامه را کار فاقد شرایط لازم برای دریافت مجوّز نشریه تشخیص داده بودند:!

کُپی روی جلد شماره 90 مجله روزنامک

    مطالب این شماره و شماره های پیشین را می توانید در آنلاین مجله به این آدرس بخوانید:
     www.rooznamak-magazine.com

سایر ملل

شقّه شدن «پوگاچف» انقلابی معروف روسیه

پوگاچف در قفس آهنين

بیست و یکم ژانویه سال 1775 (طبق تقویم میلادی سابق: دهم ژانویه این سال) «یملیان پوگاچفYemelyan Ivanovich Pugachev» قزاق انقلابی روسیه، به فرمان تزار وقت در مسكو چهار شقّه شد. وی كه از قزاقهای ناحیه «دنDon» بود قبلا سروان ارتش تزار بود و در جنگ با عثمانی و آلمان شركت كرده بود. پوگاچف در جریان یك ماموریت داخلی در منطقه ولگاVolga از مشاهده وضعیت رقت برانگیز سرفهای منطقه (كشاورزانی كه با مزرعه بفروش می رسیدند و به نوعی «برده» بودند) و نیز نبودن قانون و ضوابط رعایت حق و انصاف آزرده شد و برضد تزار وقت (كاترین دوم) كه پوگاچف تزارها را منشاء ظلم و فساد می دانست دست به قیام زد و در اندك مدتی بیش از ده هزار هوادار مسلح به دست آورد و شهرستان «كازانKazan» را تصرف كرد ولی بعدا از ارتش تزار كه به فرماندهی دو ژنرال از دو سوی وی را مورد حمله قرار داده بودند شكست خورد و تنی چند كه خودشان را در زمره یاران او جازده بودند تا بلكه به نوایی برسند وی را در 14 سپتامبر 1974 دستگیر و به ژنرالهای تزار تسلیم كردند كه در یك قفس آهنین به مسكو منتقل و در اینجا در یك میدان عمومی شقّه شد. پوشكین نویسنده نامدار روس در كتاب «دختر كاپیتان» جزئیات دستگیری و قتل پوگاچف را شرح داده است.

روزی كه لوئی16 گردن زده شد

لوئي شانزدهم

ساعت ده و سی دقیقه بامداد 21 ژانویه 1793 لویی شانزدهم پادشاه برکنارشده فرانسه كه سه روز پیش از آن در یك دادگاه انقلاب پاریس به جرم خیانت به وطن (دعوت محرمانه از دولت های خارجی برای حمله نظامی به فرانسه و بازگرداندن او به سلطنت)، ولخرجی بدون مجوز از خزانه کشور و دستور تیراندازی به مردم غیر مسلّح که برای ابراز خواست خود اجتماع کرده بودند به اعدام محكوم شده بود در برابر چشمان هزاران پاریسی با گیوتین گردن زده شد و سر او را دقایقی چند در برابر جمعیت گرفتند و جمعیت فریاد زنده باد جمهوری برآورد. لویی 16 پیش از قراردادن گردنش در دستگاه گیوتین، چند جمله خطاب به حاضران (مردم) بیان داشته بود، ولی طبّالان صدای طبلها را آن چنان بلند كردند كه جز اطرافیان، كسی متوجه حرفهای او نشد. باوجود مخالفت لویی 16، جّلاد دستهای اورا از پشت بست و گردنش را زیر گیوتین قرار داد.

تصوير صحنه اعدام لويي 16 و دستگاه گيوتين

تصوير ديگري از مراسم اعدام لويي 16 در 21 ژانويه در ملاء عام

تصويري از جلاد، که سر جدا شده لويي شانزدهم را به دست گرفته تا حاضران در ميدان مشاهده کنند

سالمرگ لنین که وصیت های او رعایت نشد و شوروی فروپاشید ـ اهمیت رسیدگی به نامه ها و نظرات مردم

آخرين عكس لنين و همسرش كه وصيتنامه خود را به او ديكته كرده بود

بیست و یکم ژانویه 1924 لنین رهبر انقلاب بلشویکی اکتبر 1917، بنیادگذار روسیه شوروی و طراح سوسیالیسم لنینیستی در پی یك سكته مغزی كه قبلا عارض او شده بود، پیش از آن كه نظام تازه اش هفت ساله شود درگذشت. سپس وارثان انقلاب بلشویکی روسیه (انقلاب اکتبر 1917)، بدون توجه به وصیتنامه لنین، بر سر قدرت وارد یك جنگ شش ساله با یکدیگر شدند كه فاتح این جنگ استالین بود كه عقیده به استقرار سوسیالیسم حتی با توسل به خشونت و نیز صدور سوسیالیسم به سایر كشورها داشت. لنین وصیتنامه خودرا به بانویش Naddezhda Krupskaya دیکته کرده بود و خواسته بود که بعد از مرگ او، آن را به دست مقامات مربوط ـ نه، یک نفر ـ برساند. از جمله این وصایا، یکی هم شایسته نبودن استالین برای دبیر کلی حزب کمونیست بود. بانو کروپسکایا (متولد 1869 و متوفی در 1939 و دکتر در آموزش و پروش و از اعضای قدیمی حزب کمونیست) پس از مرگ شوهرش بیوگرافی اورا نوشت. کروپسکایا 5 سال پس از مرگ لنین معاون وزارت آموزش و پرورش شوروی شد.

Naddezhda Krupskaya بانوي لنين

وارثان حتی آن قسمت از وصیتنامه لنین كه در كنار مادرش دفن شود نه در یک میدان شهر مسکو و در ساختمانی اختصاصی، و «سن پترزبورگ» را به اسم او به «لنینگراد» تغییر نام ندهند و مقامات دولتی و حزبی همانند مردم معمولی (عوام الناس) زندگی ساده داشته باشند، انتصاب مقامات پس از آزمایشهای سخت و اطمینان از دلسوز بودن و وفاداری به سوسیالیسم صورت گیرد و از تجمل بپرهیزند رعایت نشد. لنین مخالف تداوم انقلاب و تلاش برای گسترش آن به میان سایر ملت ها بود و می گفت که اگر مردم ما راضی باشند و پیشرفت داشته باشند سایر ملل خودشان نظام مارا اقتباس خواهند کرد و لزومی به تحمیل کردن آن نیست. لنین تاکید بر اولوّیت ساخت یک ژورنالیسم ممتاز کرده بود که زیربنای روسیه شوروی باشد و پاسدار وطن و سوسیالیسم که به آن هم توجه نشد و همچنین ایجاد دفاتری در سراسر کشور برای دریافت و رسیدگی به اعتراض ها، شکایات، نظرات و پیشنهادهای مردم و انتخاب اعتراض ها و پیشنهادهای اساسی از میان آنها برای انعکاس و طرح در روزنامه ها. مورخان بی اعتنایی به وصیتنامه لنین و مخصوصا نبود یک ژورنالیسم ممتازرا از عوامل فروپاشی شوروی در 1991 بشمارآورده اند.

در دو سال آخر عمر، ناديا زن لنين هميشه در کنار شوهر بود

لنين و بانويش در ساعات استراحت

اخطار اتمی روسیه در ژانویه 2008 ـ تهدید اتمی ژنرال روس كه نظیر آن از 1991 شنیده نشده بود

21 ژانویه 2008 رسانه های غرب اظهارات ژنرال «یوری بالویفسكی Yuri Baluyevsky» رئیس ستاد ارتش روسیه را همراه با تفسیر منتشر كرده بودند كه گفته بود: ما می توانیم در صورتی كه خود و متحدین مان را در معرض خطر جدّی ببینیم دست به حمله پیشگیرانه اتمی بزنیم. از زمان فروپاشی شوروی در دسامبر 1991 تا آن زمان، چنین اخطاری از مسکو شنیده نشده بود. با این خبر، در برخی از روزنامه ها، تصویر ژنرال بالویفسكی چاپ شده بود كه دست در دست همتای چینی خود ژنرال «لینانگ گوانگلیLiang Guanglie» قرار داده بود [این عكس مربوط به چند ماه پیش از آن اظهار ژنرال بالویِفسکی بود كه در سیبری و در جریان یك مانور نظامی مشترك چین و روسیه گرفته شده بود]. به علاوه، عكسی از یك زیردریایی اتمی روسیه.
این رسانه ها در ماههای آخر سال 2007 «ولادیمیر پوتین» مرد قدرتمند روسیه را با نیكلای یکم تزار این كشور در نیمه اول قرن نوزدهم مقایسه كرده و با این نوشته های خود عکس پوتین در کنار قاپ عکس تزار را به چاب رسانده بودند. در زمان نیکلای یکم بود که ایران در دومین جنگ هم از روسیه شکست خورد و تَن به امضای قرارداد ترکمنچای و از دست دادن قلمرو خود در شمال رود ارس و ارمنستان داد.

زيردريايي روس ـ درسمت راست بالاي عكس؛ ژنرال بالويِفسكي در حال صحبت با رسانه ها و در عكس سمت چپ دست در دست ژنرال ليانگ ديده مي شود

انتخابات ژانویه 2008 كوبا ـ اشاره ای به ضوابط انتخاباتی کوبا

بیستم ژانویه 2008 هشت میلیون و 400 هزار رای دهنده كوبایی به حوزه های رای گیری رفته بودند تا 614 عضو مجمع ملّی این كشور را انتخاب كنند. فیدل كاسترو (در آن زمان 81 ساله و متوفی در 25 نوامبر 2016) یكی از نامزدهای عضویت در مجمع ملی كوبا بود. آخر وقت این روز اعلام شد كه 95 درصد رای دهندگان به حوزه ها مراجعه كرده بودند. در انتخابات كوبا، نامزدهایی كه كمتر از 50 درصد آراء حوزه خود را به دست آورند پذیرفته نخواهند شد.
    این دوره مجمع بعدا 31 تن را برای انتخاب رئیس جمهوری كوبا تعیین كرد و این منتخبین بیست و چهارم فوریه 2008 رائول کاسترو را به سمت رئیس جمهوری انتخاب کردند.
    فیدل كاسترو که 25 نوامبر 2016 در نودسالگی درگذشت به سبب ابتلاء به بیماری روده، از جولای 2007 اختیاراتش را به برادرش رائول تفویض كرده بود ولی پس از برخاستن از بستر بیماری، به صورت محدود بار دیگر از خود فعالیت هایی نشان می داد ازجمله ملاقات با سران كشورهای آمریكای لاتین که به هاوانا می رفتند. فیدل کاسترو پس از بازنشسته شدن اندرزها و نظرات خودرا به صورت مقاله منتشر می کرد و این مقالات بلافاصله پس از انتشار به سراسر جهان مخابره و نقل می شد و خلاصه ای از آنها هم به اطلاع سران دولت ها می رسید.
    زمستان 2008 که «دا سیلوا» رئیس جمهوری برزیل (و یك سوسیالیست) در هاوانا با كاسترو دیدار كرد همچنانكه در عكس زیر دیده می شود؛ این دو از یكدیگر عكس گرفتند. در این عكس، كاسترو هنوز سرحال به نظر می رسید.

جملاتی از اظهارات «جو بایدن» و دونالد ترامپ در بیستم ژانویه 2021 و اشاره ترامپ به بازگشت

جو بایدن (جوزف آر. بایدن) متولّد بیستم نوامبر 1942 در پنسیلوانیا، بیستم ژانویه 2021، پس از ادای سوگند در مراسم تحلیف، چهل و ششمین رئیس جمهوری آمریکا شد و از ظهر همین روز کار خودرا در کاخ سفید آغاز کرد. وی قبلا 8 سال معاون رئیس جمهوری و 36 سال سناتور و در سنای آمریکا سال ها رئیس کمیته های روابط خارجی و قضایی بود. بایدن از سناتورهایی بود که رای به اختیار جورج دبلیو بوش برای جنگ با عراق داد و سال ها پس از اشغال نظامی عراق، از تنظیم کنندگان سیاست (پالیسی) آمریکا در قبال عراق پس از خارج شدن واحدهای رزمی بود. او که تحصیلات قضایی دارد در طول ریاست کمیته قضاییِ سنا از مدافعین آزادی های مدنی Civil liberties بود. در تابسنان 2020 و تأیید نامزدی او در کنوانسیون حزب دمکرات، وی بانو «کامالا هریس» سناتور کالیفرنیا از حزب دمکرات را که یک هِندی ـ آفریقایی تبار است به عنوان معاونت خود انتخاب کرد. تیکتِ نامزدی این دو، در انتخابات نوامبر 2020 سیصد و شش اِلکتورال رای بدست آورد و به رغم اعتراض دونالد ترامپ رئیس جمهوری وقت و نامزد حزب جمهویخواه به عدم دقّت در انتخاباتِ چند استیت، برنده اعلام شد که ششم ژانویه 2021 به تأیید کنگره رسید. انتخابات نوامبر 2020 آمریکا به علت همه گیر بودن بیماری ناشی از ویروس کووید ـ 19 به چند صورت؛ پُستی، حضوری و شروع آن در برخی حوزه ها زودتر از روز رسمی رای گیری صورت گرفته بود. اعتراض ها نه تنها به این طرز، بلکه دستکاری ها و مسائل رای گیری الکترونیک بوده است. در روز رسیدگی به آراء الکتورال در کنگره آمریکا (ششم ژانویه 2021)، شماری انبوه از هواداران شخص معترض (دونالد ترامپ) به ساختمان کنگره حمله کردند و از در و دیوار وارد آن شدند که در این ماجرا 5 تن جان خودرا از دست دادند. همین رویداد سبب شد که هزاران تَن از افراد گارد ملی برای حفظ نظم به شهر واشینگتن فرستاده شوند و این گارد که شمار افراد آن در شهرِ 700 هزار نفری واشیگتن به 25 هزار تَن رسیده بود بیستم ژانویه 2021 (روز برگزاری مراسم تحلیف و انتقال قدرت) نظم و امنیت شهر را برقرار داشت. در تاریخ آمریکا، این نخستین بار بود که چنین وضعیتی ثبت شده است. «بایدن» سالمندترین فردی بود که ریاست جمهوری آمریکا را بدست گرفت و نیز دومین کاتولیک مذهب پس از جان اف کندی. وی پس از ادای سوگند به رعایت و پاسداری از اصول قانون اساسی، گفت که یکپارچه و متحد کردن مردم آمریکا عزم او است و از همه شهروندان آمریکا خواست که متحد باشند و با اتحاد است که می توان مسائل را از میان بر‌داشت.
    در این مراسم سوگند، دونالد ترامپ که هنوز نتایج انتخاب را قبول نکرده است شرکت نداشت که در طول تاریخ آمریکا، قبلا یک مورد آن (در زمان اندرو جانسون ـ قرن نوزدهم) مشاهده شده بود. ولی، اوباما، بوش و کلینتون ـ سه رئیس جمهوری پیشین در آنجا حضور داشتند.
    دونالد ترامپ که شکست خود در انتخابات سوم نوامبر 2020 ریاست جمهوری را نپذیرفته است، پیش از ظهر چهارشنبه (20 ژانویه 2021) پس از چهار سال زمامداری، کاخ سفید را تَرک گفت و از طریق فرودگاهِ اندروز رهسپار خانه اش در فلوریدا شد. وی در فرودگاه و در اجتماع شماری از طرفدارانش گفت: فقط می‌خواهم خداحافظی کنم، اما امیدوارم که این یک خداحافظی طولانی مدت نباشد، دورباره بازخواهیم گشت. ما دوباره همدیگر را خواهیم دید. شما را دوست دارم و همیشه برای شما خواهم جنگید، حواسم به شماست و همیشه به شما گوش خواهم کرد. ترامپ توضیح بیشتری در مورد برنامه‌هایش (چگونگی بازگشت) نداد و همین امر سوژه تفسیرهای متعدد شده بود. وی قبلا بدون بُردن نام «جو بایدن»، برای دولت تازه آرزوی توفیق کرده بود.
    ترامپ در انتخابات سوم نوامبر سال 2020 حدود 75 میلیون رای بدست آورد که رای دهندگان به او، عمدتا از قدیمی های آمریکا (راستگرایان ـ محافظه کاران) بوده اند که عقب نشینی و تغییر نظر دادن آنان آسان نیست. در تفسیرهای آمده بود که با توجه به همراهی نکردن رسانه های آمریکا با ترامپ در طول 4 سال حکومت او و حذف اکونت های او از شبکه های اجتماعی در آخرین روزهای حکومتش، بعید نیست که در صدد ایجاد رسانه و شبکه برآید و دست به مبارزه رسانه ای هم بزند (که زده است). به رغم پرونده سازی های متعدد و انتقادی رسانه ای دنباله دار، وی برای انتخابات نوامبر 2024 نامزد شد و با نزدیک به 78 رای برنده انتخابات و ظهر بیستم ژانویه 2025 به عنوان چهل و هفتمین رئیس جمهوری آمریکا کار خودرا آغاز کرده و به قولی که به هوادارانش داده بود به کاخ سفید بازگشته است.

دو صحنه از هجوم ششم ژانویه 2021 به ساختمان کنگره آمریکا ـ مراسم تحلیف جو بایدن بیستم ژانویه 2021 در همین محل برگزار شد

تاریخ از نگاهی به تصویر

این، اسكار پیستوریوس Oscar Pistoriusدونده آفریقای جنوبی است كه با پای مصنوعی در یك میدان ورزشی در شهر رُم در حال دویدن سرعت (دویدن 400 متری) است. كمیته بین المللی المپیك در ژانویه 2008 با شركت او در مسابقه های مربوط مخالفت كرده و گفته بود كه پای مصنوعی ِ Prosthetic racing blades به اُسكار كمك می كند كه تندتر بدود و این امتیازی غیر منصفانه برای اوست که این مخالفت بعدا ردّ شد. اُسكار 22 نوامبر 1986 با دو پای ناقص در فدراسیون آفریقای جنوبی به دنیا آمده بود که چندی بعد، جرّاحان هر دو پای او را از زیر زانو قطع کردند. قطع هر دو پا، اُسکار را از تعقیب علاقه اش به دویدن بازنداشت. دویدن و تمرین دویدن کردن او با پای مصنوعی جلب توجه کرد و انتشار تصاویر او در این حالت در رسانه ها، برایش شهرت جهانی کسب کرد و همین شهرت مانع از آن شد که نتوانند اورا از شرکت در مسابقه های دویدن ـ در بخش سرعت (100 متری، 200 متری و 400 متری) بازدارند و در مسابقه های جهانی سال 2012 در دوِ ِ 400 متری برنده جایزه طلا و در دوِ ِ 200 متری برنده نقره شد.

برخی دیگر از رویدادهای 21 ژانويه

420: طبق برخی نوشته ها، یزدگرد یکم شاه ساسانی ایران بیست و یکم ژانویه 420 میلادی پس از 21 سال سلطنت بر اثر لگد اسب جان سپرد، ولی بیشتر تاریخ نگاران و اسناد موجود نشان می دهد که در نهم نوامبر سال 420 میلادی فوت شده بود. وی یک شاه صلح طلب بود و پیروان ادیان دیگر را تحمل می کرد.

1540: Joseph J. Scaliger مورّخ قرن شانزدهم فرانسه در این روز درگذشت. وی در زمان خود تحقیقات زیاد درباره تحولات دوران باستان کرده و تاریخ عهد باستان شامل تاریخ ایران و یونان و آشور و کلده را تألیف کرده است که از منابع و مآخد است.

1824: توماس جكسون ژنرال معروف كنفدراسیون آمریكا در طول جنگهای داخلی این كشور به دنیا آمد. وی كه به علت دلاوری هایش به «ستون وال» معروف شده بود در سال 1863 كشته شد. ویرجینیایی ها هجدم ژانویه هر سال را به عنوان روز «لی ـ جكسون» برگزار می كنند. در طول جنگهای داخلی آمریكا، ژنرال لی فرمانده كل نیروهای كنفدراسیون بود.

1861: سناتورهای ایالات جنوبی آمریكا از جمله جفرسون دیویس كه بعدا رئیس كنفدراسیون آمریكا شد از عضویت سنا كناره گیری كردند كه مقدمه جنگ داخلی 4 ساله آمریكا شد.

1925: نظام حكومتی آلبانی واقع در ساحل دریای آدریاتیك جمهوری شد. این سرزمین قبلا از متعلقات عثمانی در اروپا و پیش از آن وابسته به امپراتوری روم بود.

1950: «جورج اورول George Orwell» مولف انگلیسی كتاب «1984» ـ 21 ژانویه 1950، هفت ماه و 12 روز پس از انتشار این كتاب كه در آن اوضاع كنونی جهان ـ جهان سال 1984 و پس از آن را به لحاظ محدودیت های انسان و گسترش ابزارهای كنترل در قالب داستان پیش بینی كرده بود از بیماری سل درگذشت. در زمان انتشار كتاب، كسی باور نمی كرد كه این داستان روزی تحقق یابد و بسیاری از نقدنگاران در آن زمان آن را یك داستان بی مزه و بی محتوا خوانده بودند كه بعدا كتاب شگفت انگیز قرن 20 شد و مولف آن به صورت یک نابغه و پیشگو در آمد.

1953: دولت دکتر مصدق در این روز (یکم بهمن 1331) اجرای بیمه های اجتماعی کارگران (کارکنان) را مصوّب کرد که به دستور او (دکتر مصدق) از روز یعد (دوم بهمن 1331) به اجرا درآمده و اینک سازمان تامین اجتماعی عنوان دارد. مصدق وعده بیمه بازنشستگی، از کار افتادگی، بیکاری و درمان کارگران را قبلا داده بود که تا آن زمان در ایران وجود نداشت. «تاریخ»، تاسیس این سازمان در ایران را به نام مصدق ثبت کرده است.

1952: در پی بسته شدن كنسولگری های انگلستان به تصمیم دكتر مصدق در شهرهای ایران، مردم در سراسر كشور دست به شادمانی زدند و این روز را تعطیل عمومی اعلام كردند، زیرا كه خاطرات بدی از مداخله این كنسولگری ها در امور وطن خود به ویژه پس از تقسیم ایران میان روسیه و انگلستان داشتند.

1954: ناتیلوس Nautilus نخستین زیردریایی در تاریخ جهان که نیروی محرکه آن هسته ای بود (زیردریایی اتمی) در یک بندر ایالت کانه تیکت آمریکا به آب انداخته شد. این زیردریایی در سال 1980 بازنشسته شد و اینک در همان ایالت در موزه قرار دارد.

2002: جورج دبلیو بوش رئیس جمهوری وقت آمریكا ایران، عراق و كره شمالی را «محور شرارت Axis of Evil»خواند.

2008: در این روز اعلام شد كه روسیه در پایان سال 2007 چهارصد و پنجاه میلیارد دلار افزایش صادرات بر واردات داشته است. این درآمد هنگفت نتیجه گران شدن بی سابقه بهای نفت خام در سال 2007 بوده است كه صادرات اصلی روسیه را تشكیل می دهد. صادرات اسلحه روسیه در ردیف دوم قرار دارد.

2008: طبق یك آمار جهانی كه در این روز (21 ژانویه 2008) انتشار یافت، شمار استفاده كنندگان از اینترنت در كشور چین روزانه به رقم 210 میلیون رسیده بود كه بیش از هر كشور دیگر درجهان است.

2022: Yoshiko Kuga هنرپیشه معروف ژاپنی در این روز (21 ژانویه 2022) 91 ساله شد. وی که دختر یک اشراف زاده ژاپنی بوده است از سال 1946 (یک سال پس از جنگ جهانی دوم) وارد کار هنر نمایش شد. او به رغم رضایت کامل خانواده اش در مسابقه انتخاب افراد مستعد هنرپیشه شدن جهت آموزش، از میان 4 هزار داوطلب انتخاب شد و 53 سال به کار نمایش از فیلم سینمایی تا نمایش تلویزیونی ادامه داد. 21 فیلم از فیلم های سینمایی او به زبان انگلیسی دوبله شده است. برخی از فیلم ها را خود او بازی و کارگردانی کرده است.

نامه به مولف

بانوی ایرانی منشی اوباما و مشاور شورای امنیت ملی آمریکا ـ معاون ایرانی وزارت خزانه داری آمریکا

یک مخاطب این تاریخ آنلاین در نامه ای که در نیمه ژانویه 2015 (دیماه 1393) واصل شد نوشته بود: "در خبرگزاری ایرانشهر خبری خواندم که در کاخ سفید واشنگتن، یک بانوی ایرانی منشی اوباما رئیس جمهوری [وقت] آمریکا است، شما چه اطلاعی در این زمینه دارید؟.".

    پاسخ به مخاطب که در 21 ژانویه 2015 درج شد:

    بله، این بانو ـ «فریال گواشیری Ferial Govashiri» است و مسلّط بر زبان فارسی و از سال 2009 با اوباما کار می کند [می کرد] ـ از منشیان او، معاون رئیس دفتر کاخ سفید و مشاور شورای امنیت ملّی آمریکا است [بود]. [گُواشیر نام باستانی شهر کرمان است].
    ایرانیان ـ که همچنان تابعیت ایرانی خودرا حفظ کرده اند ـ در بسیاری از کشورها از معاریف هستند و دارای مقام انتصابی و انتخابی مهم. برای مثال: یک عضو کابینه سوئد و یک عضو کابینه کانادا ایرانی هستند و رامین طلوعی تهرانی (متولّد ایران) معاون وزارت خزانه داری آمریکا و هماهنگ کننده برنامه های مربوط به امور مالی جهانی و رابط با G. 20 (گروه کشورهای ثروتمند) است. در آمریکا، تقریبا همه مسئولان و یا کارکنان سازمان های در ارتباط با ایران، بر زبان فارسی مسلّط و با تاریخ ایران و امپراتوری پارسیان آشنا هستند. Allan Eyre مقام [وقت] وزارت امور خارجه آمریکا نه تنها مسلّط بر زبان فارسی و اصطلاحات محاوره ای آن است، بلکه آگاه از جزئیات ادبیات فارسی و تاریخ ایران.

فریال گواشیری با اوباما و نیز در مراسم نصب نشان بر سینه «جو بایدن» معاون وقت رئیس جمهوری آمریکا

رامین طلوعی تهرانی

Allan Eyre

علیشیر عثمانوف متولد ازبکستان با 15 تا 20 میلیارد دلار ثروت

پرسشِ مخاطب (20 ژانویه 2015):

     آیا درست است که می گویند چند پولدار ـ از میلیاردرهای معروف به «یکشبه پولدار شده»! ـ از نزدیکان کرملین هستند و تا وضعیت چنین باشد، روسیه تکانی نخواهد خورد و نظم جهانی ناشی از فروپاشی شوروی که در بیشتر کشورها، همچنان ثروتمندان را ثروتمندتر و دولتی تر می کند ادامه خواهد داشت؟، اگر ممکن است یکی از این میلیاردرها را نام ببرید.

    پاسخ (21 ژانویه 2015):

علی شیر عثمانوف

علی شیر بُرهان عُثمانوف ـ اُزبَک و متولّد ازبکستان و ساکن مسکو و لندن ـ 61 ساله دارای 15 تا 20 میلیارد دلار ثروت و شوهر مربّی معروف ژیمناستیک، ایرینا وینر Irina Viner شصت و شش ساله، و ایرینا از اعضای پُرتوان جامعه یهودیان روسیه است. ایرینا در سمرقند به دنیا آمده و به نوشته رسانه ها، نزدیک شدن عثمانوف به کرملین از طریق او (ایرینا) بوده است. عثمانوف که قبلا به جرم کلاهبرداری و تقلّب به 6 سال زندان محکوم شده است در کار معادن و فلزکاری، سِلفون (کمپانی موبایل)، کمپانی ایمیل (مگافورم) و ... فعالیت دارد و دارای یک کمپانی انتشاراتی! و یکی از مالکان یک باشگاه فوتبال است ـ مشابه وضعیتی که همه میلیادرهای جهانِ پس از برقراری نظم نوین دارند و همان گامها را برداشته اند. معمّای میلیاردر شدن در روسیه که تا آخر سال 1991 سوسیالیست بود و میلیونر که هیچ، «آدم دارای ده هزار دلار» هم نداشت از معمّای فروپاشی، پیچیده تر است.

برای اطلاع

روزنامک

اِدیشن(نسخه) آنلاین مجله جهانی «روزنامک» که به شماره ثبت 25178/92 ثبت شده است حاوی «دستچینِ رویدادهای روز و گذشته - تاریخ» و چشم انداز فردا از دیدگاه اصحاب نظر و شخص ناشراست.
همچنین نظرات، تجربه، مشاهدات و خاطرات (کارنامک) نوشیروان کیهانی زاده ـ روزنامه نگار و تاریخ نویس 78 ساله ـ با هدف ارتقاء دانش مخاطبان، سطح آگاهی ها و مدنیّت برای داشتن دنیایی بهتر و کمک فرهنگی به کاهش مسائل جوامع، بشریّت و پیشگیری از اشتباه با این شعار: توانایی محصول دانایی است و «دانستن» حق انسان.
«روزنامک» که از نوامبر 2003 (21 آبان 1982) به صورت یک وبسایت، با هدف آموزش عمومی و خبر و نظررسانی ایجاد شده بود. شماره یکم نسخه چاپی روزنامک نیز در اپریل 2014 (اردیبهشت 1393) در تهران منتشر شد و انتشار آن ادامه یافته است.

نسخه آنلاین: www.rooznamak.com

نسخه چاپی: www.rooznamak-magazine.com

مطالعه این سایت و نقل مطالب آن با ذكر ماخذ (نشانی کامل سایت و نام مولف آن) آزاد است، مگر برای روزنامه های متعلق به دولت و دستگاههای دولتی؛ زیرا كه مولف این سایت اكیدا «روزنامه نگاری» را كار دولت نمی داند. روزنامه عمومی به عنوان قوه چهارم دمكراسی باید كاملا مستقل از دولت و سازمانهای عمومی باشد تا بتواند رسالت شریف خود را به انجام برساند.

تماس با مولف:

editor (a) iranianshistoryonthisday.com
n.keihanizadeh (a) gmail.com