Iranians History on This Day

روز و ماه خورشیدی و یا میلادی مورد نظر را انتخاب و كلید مشاهده را فشار دهید

میلادی

خورشیدی

15 مارس

جستجوی:

هدیه مولف
این سایت مستقل و بدون كوچكترین وابستگی؛ هدیه ناچیز مولف كوچك آن به همه ایرانیان، ایرانی تبارها و پارسی زبانان است كه ایشان را از جان عزیزتر دارد ؛ و خدمتی است میهنی و آموزشی كه خدمت به میهن و هموطنان تكلیف و فریضه است كه باید شریف و خلل ناپذیر باشد و در راه انجام تكالیف میهنی نیاز به حمایت مادی احدی نباید باشد، و نخواهد بود. انتخاب موارد برای نگارش و عرضه در سایت نظرشخص مولف است.

Select your preferred language to translate this page into.

لینک به این صفحه

ایران

كارنامك اردشیر پاپكان، بازتاب تمدن پیشرفته 18 قرنِ پیشِ ایرانیان و اقتباس از آن در دنیای معاصر

تصویر کَنده کاری اردشیر پاپکان بر سنگ و سكه اش

كار جمع آوری کارهای روزمره اردشیر ـ بنیادگذار دودمان ساسانیان در یک کتاب [مجموعه] تحت عنوان «كارنامك اردشیر پاپكان» مارس سال 300 میلادی (اسفندماه) پایان یافت و چند روز بعد نسخه اصلی آن به مناسبت نوروز در تالار پذیرایی كاخ سلطنتی در تیسفون [جنوب بغداد و نه چندان دور از این شهر] قرار گرفت.
به نوشته مورخان رومی، «نرسی» شاه وقت پس از خواندن كارنامه اردشیر، از این كه نتوانسته بود بمانند او رومیان را از نزدیك شدن به قلمرو ایران بازدارد از فرط اندوه بیمار شد و به نفع پسرش «هرمز» كناره گیری كرد.
كارنامه اردشیر قرن ها نصب العین سران ایران بود. به گفته ویل دورانت، این كارنامه درعین حال پیشرفته بودن تمدن ایرانیان را منعكس می كند كه دفتر رئیس كشور [دفتر = دیپتر اردشیر پاپکان] كارهای روزانه دولت را یادداشت و توسط چند مُحَرّر تکثیر می كرد و همانند یك «روزنامه محدود» برای دولتمردان و بزرگان ارسال می شد تا درجریان کارها و برنامه ها قرارداشته باشند و اندرزهارا بکاربندند. برپایه همین روش، از 1995 سران همه كشورها، پارلمان ها و دستگاههای دولتی برای خود «وبسایت» رسمی ساخته و برای ملاحظه عموم و به ویژه دولتهای دیگر و رسانه ها در اینترنت قرارداده اند و مطالب این سایت ها «سند» است. استناد تاریخدانان که قبلا بریده روزنامه هارا برای استفاده بعدی و اظهار نظر آرشیو می کردند اینک متون همین وبسایت ها هستند که رسمیّت دارند ـ گرچه مطالب آنها یکطرفه است و پژوهشگر باید برود و اظهارنظرهای دیگران را در آن زمینه ها به دست آورد تا بشود قضاوت درست کرد. این وبسایت ها در بطن خود دارای ایمیل هستند تا هرکس که بخواهد بتواند نظر خود و درخواستش را از این طریق برای رئیس دولت و هر مقام وحتّی فرد ارسال و پاسخ دریافت دارد. قاعدتا تنها مطالب وبسایت های مقامات یک کشور و متون اعلامیه های رسمی باید مورد استناد و احیانا واکنش دولتهای دیگر، تفسیرنگاران و افراد ذینفع قرارگیرد و درنتیجه باید «تِكست = متن» تصمیم، نظر و اظهار باشند، نه تنظیم ژورنالیستی كه روزنامه نگار عمدتا مفاد مطلب را جهت سهولت خواندن در زمانی کوتاه، و فهمیدن ماوَقَع درچارچوب قواعد خبرنویسی تنظیم می کند و هدف او اطلاع رسانی است نه انتشار متن سند که طولانی و گاهی ثقیل و خواندنش حوصله می خواهد. برای رفع هرگونه اشکال، عادت بر این شده است كه نشریات حرفه ای، در زیر خبرهای خود نشانی وبسایت مقام رسمی مربوط را [که خبر روزنامه از آن نقل شده است] درج كنند تا اگر مخاطب نیاز به متن مطلب داشته باشد، خود به آن مراجعه كند. سابقا و پیش از عمومیّت یافتن اینترنت، روزنامه ها بر حسب اهمیت موضوع، متن اعلامیه ها و اظهارات را در کنار خبر تنظیمی خود، در کادر (باکس) قرار می دادند تا در صورت لزوم مورد استناد افراد ذینفع قرار گیرد.

نقل این مطلب بدون ذکر نشانی پایگاه و نام مولف (نوشیروان کیهانی زاده) ممنوع است زیرا که نتیجه تحقیقات شخص وی و نظر اوست.

نافرمانی عشایرجنوب و مرکز برضد تصمیمات رضاشاه ـ یک ایل خواستار کِشت خَشخاش شده بود!

سردارصولت قشقایی

    نافرمانی ایل قَشقایی در فارس كه خواستار آزاد شدن «سَردارصولت» رئیس خود از زندان تهران و بازگشت او به فارس و ریاست مجدد بر ایل بود از یك هفته به نوروز سال 1308 (1930 و دهه نخست سلطنت رضاشاه) آغاز و به تدریج به صورت یك بحران سراسری در آمد، زیرا كه در چند اُستان دیگر هم آثار نافرمانی در عشایر آشگار و ایل بختیاری حتی دِهكُرد (شهر كُرد امروز) را متصرف شده بود. برخی بختیاری ها را لُر و لُرها را «کُرد» می دانند.
     قَشقایی ها درخواستهای دیگری هم داشتند ازجمله حفظ سلاحهای خود، اجبار نداشتن به تَرك لباسهای سُنَتی (که رضاشاه مخالف آن بود) و معرفی نکردن پسران خود به خدمت سربازی (نظام وظیفه که یک تکلیف بی چون و چرای ملّی و اجباری است). آنان با مداخله دولت در امر كِشت خَشخاش! و جمع آوری تَریاكِ حاصله هم موافقت نداشتند (بمانند ایلات افغانستان امروز). چون درخواستهای آنان پذیرفته نشد؛ دست به حمله به پاسگاههای انتظامی و روستاها و شهرهای فارس زدند و شیراز را محاصره كردند. شمار محاصره كنندگان شیراز را كه زیر نظر سالارحشمت برادر سردارصولت عمل می كردند بیش از پنج هزار تَن گزارش كرده بودند.
     دولت وقت در واكنش خود، استانداران و روسای مراکز انتظامی مناطقی را كه نافرمانی در آنجا مشاهده شده بود تغییر داد و تنبیه كرد و اُستاندار نظامی با سرباز تازه نفس و توپ به آنجا فرستاد و دست به سختگیری و خشونت زد كه از اَمُردادماه 1309 بدون این كه كوچكترین امتیازی به عشایر داده شود به تدریج اوضاع به حالت عادی بازگشت.
    دولت در آبان ماه همان سال، دوستمحمد خان بلوچ را كه از فرصت نافرمانی قشقایی ها سوء استفاده كرده و بار دیگر یاغی شده بود دستگیر و اعدام كرد. سردارصولت هم كه از او سلب ریاست ایل شده بود چند سال بعد در زندان درگذشت.
    در اوایل دهه 1340 (دهه 1960) و در آغاز اجرای طرح اصلاحات ارضی با هدف پایان دادن به فئودالیته در ایران، سران ایل قشقایی باردیگر دست به نافرمانی زدند و یک پاسگاه انتظامی در منطقه فیروزآباد فارس را مورد تعرّض قرار دادند که ژنرال اویسی (پس از انقلاب، مقتول در پاریس) با چند واحد ژاندام ازجمله هَنگ 4 و شماری زره پوش از تهران به منطقه رفت و شورش را سرکوب کرد. امیراسدالله عَلَم در نظر داشت که برای سرکوب کردن قشقایی ها، از خراسان و سیستان چریک به فارس بفرستد و برای این منظور یک سرهنگ ژاندارم را برای جمع آوری چریک به شرق کشور فرستاده بود که خبر رسید ژنرال اویسی شورش قشقایی ها را سرکوب کرده است. [این سرهنگ ژاندارم تا سرلشکری ارتقاء یافت و از زمان تغییر نظام حکومتی ایران در لُس آنجلس زندگی می کند.]. اویسی در شهریورماه 1357 (سال انقلاب) فرماندار نظامی تهران شد که رویداد خونین 17 شهریور آن سال (تیراندازی به تظاهرکنندگان در میدان ژاله) را به حساب او نوشته اند.

دوستمحمدخان بلوچ

رضاشاه پهلوی و سیاست بركنارکردن و بازداشت آنگلوفیل ها (عوامل دولت لندن) و مقامات فاسد

رضاشاه پهلوی در آن سال

رضاشاه پهلوی که قبلا یک ژنرال مازندرانیِ ناسیونالیست بود پس از کودتا و همچنین بعد از شاه شدن، راهی جز بکارگرفتن همان مُهره های قدیمی و عمدتا از عوامل دولت لندن برای امور غیر نظامی نداشت. دستیاران او از افسران تیپ قزاق (با آموزش نظامی روسی) بودند و فاقد تجربه اداری ـ اقتصادی.
    رضاشاه (متولد 24 اسفند 1256 در آلاشتِ سوادکوهِ مازندران) که می دانست تا عوامل دولت لندن در صدر امور اداری ـ اقتصادی و دیپلماسی کشور باشند و مدیر نشریات، ایده و طرح های او دقیقا اجرا نخواهند شد و وضعیت کشور نسبت به گذشته (عصر قاجارهای مغول تبار) تغییر نخواهد کرد و مردم روشن نخواهند شد چند سال پس از آغاز سلطنت، سیاست «برق آسا بركنار كردن مقامات آنگوفیل و فراماسونر و پارتی باز، بازداشت و خلع درجه کردن نظامیان متمایل به آنان و پاکسازی مؤسسات» را در پیش گرفت. مرور زمان (تاریخ) نشان داده است که همین برکنارشدگان و مورد بی مِهری قرار گرفته شدگان، در توطئه اشغال نظامی ایران در شهریور 1320 دست داشتند و پس از تبعید او توسط انگلیسی ها دوباره بر سر کار آمدند و یکی از آنان فروغی بود که نخست وزیر شد.
    مروری بر تاریخچه كارهای رضاشاه (که 16 سال شاه، 2 سال نخست وزیر و پیش از آن سالها وزیر جنگ و فرمانده سپاه بود و درجه ژنرالی داشت) در جریان اخراج مقامات فاسد و آنگلوفیل (نزدیک به دولت انگلستان) و خلع درجه افسران مورد تردید، موارد جالبی به چشم می خورد. مثلا، بسیار دیده شده است که رضاشاه پیش از ظهر دستور خلع درجه یك نظامی ارشد را صادر كرده و عصر همان روز وی را بخشیده بود. مورخانِ وقت این روش را سیاست ویژه رضاشاه در پیشگیری از فساد، خیانت و بی نظمی و نوعی اخطار عمومی ذکر کرده و نوشته اند که چون وی از میان توده مردم برخاسته بود روانشناسی ایرانیان را بخوبی می دانست و می خواست بگوید که اگر دست از پا خطا کنند به این صورت برکنار و مجازات می شوند.
     یكی از این مقامات برکنارشده آن دوره عبدالحسین تیمور تاش وزیر دربار رضاشاه بود كه در دی ماه 1311 در خانه اش بازداشت و محاكمه او از 25 اسفند این سال آغاز و پس از سه جلسه به جرم ارتشاء به سه سال زندان محكوم شد. به همین گونه فیروزمیرزا وزیر دارایی كه ظرف یك چشم برهم زدن از وزارت عزل و بازداشت و محاكمه شد و به جرم ارتشاء محكوم گردید.
     باید دانست كه فیروزمیرزا ملقب به نصرت الدوله نوه مظفرالدین شاه در جریان قرارداد 1299 وثوق الدوله با انگلستان كه اگر به اجرا در می آمد ایران تحت الحمایه دولت لندن می شد وزیر كابینه و یكی از دریافت كنندگان رشوه نقدی از انگلستان بود كه بعدا این پول را به خزانه ایران ریخت. طبق روایات، هواداران انگلیسی اش اورا به رضا شاه تحمیل كرده بودند. رضاشاه در چهارم مرداد 1323 و در 67 سالگی در ژوهانسبوگِ آفریقای جنوبی درگذشت، جنازه او به قاهره حمل و در مسجد رفاعی به صورت موقّت دفن شد که در سال 1329 به ایران انتقال یافت و در شهر ری مدفون شد. وی نزدیگ به سه سال از سوی دولت انگلیس و پس از اشغال نظامی ایران در شهریور 1320 در خارج از وطن تبعید بود.
    به باور یک مفسّر، اینک تشخیص کسانی که مورد نظر دولت لندن هستند آسان است و آن، نظر انداختن در وبسایت بی بی سی است.

تيمور تاش

فيروزمیرزا

... و بالاخره قانون ملی شدن نفت تصویب شد ـ روز ملی ـ اخطارهای تازه

15 مارس 1951 ( 24 اسفند 1329 ) پس از سالها مبارزه، تغییر كابینه ها و بالاخره ترور رزم آرا نخست وزیر وقت، طرح دكتر محمد مصدق و یارانش مبنی بر ملّی شدن نفت كشور به اتفاق آراء به تصویب مجلس شورا رسید و انتشار خبر آن، ایرانیان را به گونه ای شادمان ساخت كه به خیابانها ریختند و تا نیمه شب شادی كردند. پس از تصویب طرح، مردم نمایندگان مجلس را بر روی دوش از بهارستان به خانه هایشان رسانیدند. روزهای بعد نیز شادی مردم قطع نشد و تا پایان ایام نوروز آن سال ادامه یافت.
چهار روز بعد (29 اسفند) سنا نیز به رغم اعتراض شدید دولت انگلستان، طرح را تصویب و همان روز به امضای شاه رسید و قانون شد. بعدا به پیشنهاد دكتر مصدق «29 اسفند» روز ملّی و تعطیل عمومی اعلام شد. از آغاز قرن 20 نفت ایران در انحصار انگلستان بود (قرارداد دارسی). در سال 1394 ( 2015) ایرادهایی به الگوی قراردادهای نفتی در شرف تصویب گرفته شده ازجمله ایراد دکتر احمد توکّلی که آن را با قراداد دارسی و تمدید آن در 1933 مقایسه کرده و اخطار داده است که کاری نشود که مسائل قبل تجدید شود.

تشدید جنگ تبلیغاتی مسکو و تهران از اسفند 1337: مسكو اقدام پهلوی دوم به لغو دو اصل از معاهده 1921 را بی اثر اعلام داشت

دور دیگر جنگ سیاسی ــ تبلیغاتی مسكو برضد شاه (پهلوی دوم) كه از نیمه اسفند 1337 (مارس1959) و همرمان با ملاقات وی با آیزنهاور رئیس جمهوری وقت آمریكا آغاز شده بود از بیست و چهارم این ماه به اوج خود رسید و در این روز خروشچف رهبر وقت شوروی پهلوی دوم را زیر انتقاد كشید و گفت:
     «شاه به مردم ایران تحمیل شده است و از ایرانیان می هراسد و به خاطر ماندن بر اریكه قدرت، خود را به آغوش آمریكاییان افكنده و با گذشتن از منافع ملت ایران، مشروعیت خود را از دست داده است و ....».
     دولت وقت ایران ده روز پیش از این تاریخ و سه روز قبل از امضای معاهده نظامی دوجانبه با آمریكا در چارچوب «سنتو»، اصول پنجم و ششم قرارداد سال 1921 ایران و روسیه را یكجانبه ملغی ساخته بود كه دولت مسكو این اقدامِ یكجانبه را بلااثر اعلام كرده بود.
    طبق این دو اصل، اگر نظامیان دولت خصم روسیه وارد ایران شوند دولت روسیه حق خواهد داشت نیرو وارد ایران سازد.
     دولت موقت مهدی بازرگان پس از روی كارآمدن، كل این قرارداد را و این بارهم به طور یكجانبه لغو كرد. طبق عرف بین المللی قراردادها را نمی شود یکجانبه لغو کرد. لغو همین قرارداد شایعات مربوط به برخی از اعضای کابینه مهدی بازرگان و ماموریت آنان را تاحدی تقویت کرد.

شاه و آيزنهاور ـ 14 مارس 1959

اسفند 1358 داریوش فروهر به چگونگی برگزاری انتخابات اعتراض و از سمت وزارت کناره گیری کرد

نخستین انتخابات مجلس شورای اسلامی جمعه 24 اسفندماه 1358 برگزار شد.
به گزارش روزنامه های تهران، چند اعتراض به چگونگی برگزاری این انتخابات صورت گرفته بود و داریوش فروهر وزیر مشاور وقت كه از معترضین بود به همین سبب از مقام دولتی خود كناره گیری كرد.

اشاره ها و سرنخهای روز برای بررسی پژوهشگران

درقرن 21: قتل دو دختر دانشجو در دو ایالت آمریكا به یك صورت در دو روز!

ايو کارسون و دو متهم به قتل او: دماريو (بالا) و لووت (پايين)

Eve Carson

در پی قتل یك دانشجوی دوره دكترا در دانشگاه دوك (ایالت كارولینای شمالی آمریكا) به نام «آبیجیت ماهوتو» از كشور هند و سرقت پولش از آپارتمانی در همسایگی دانشگاه، پنجم مارس 2008 نیز «ایو كارسونEve Carson» بیست و دو ساله دانشجوی سال آخر دانشگاه دولتی كارولینای شمالی (واقع در 19 كیلومتری دانشگاه دوك) ربوده و جسد او كه با اصابت پنج گلوله كشته شده بود به دست آمد. «ایو» درعین حال رئیس انجمن دانشجویان این دانشگاه بود. خانواده «ایو» كه دختری زیبا بود در ایالت جورجیای آمریكا زندگی می كنند. چند ساعت پس از مشاهده جسد «ایو»، اتومبیل او نیز در نزدیكی دانشگاه به دست آمد. اشیاء داخل كیف دستی «ایو» بسرقت رفته بود.

Lauren Burk

باتوجه به اینكه چهارم مارس (یك روز پیش از این واقعه)، عینا به همین صورت یك دانشجوی 18 ساله دختر از ایالت جورجیا كه در دانشگاه «آبورنAuburn» در ایالت آلاباما تحصیل می كرد كشته شده بود، گمان رفت كه میان دو قتل رابطه ای وجود داشته باشد. جسد لورن بورك Lauren Burk نیز كه هدف گلوله قرار گرفته بود در كنار یك راه به دست آمده بود؛ حال آنكه اتومبیلش در پاركینگ دانشگاه آتش زده شده بود. وضعیت اتومبیل و جسد نشان می داد كه لورن هم احتمالا به خاطر پولش و با تهدید اسلحه ربوده شده بود.
پلیس بعدا یك نظامی سابق بازگشته از عراق به نام «كورنتی لاكهارت (سیاهپوست)Courtney lockhart» را به اتهام قتل «لورن» دستگیر كرد. مادر او بانو «كاترین ویلیامز» ضمن ابراز تاسف از قتل لورن گفته بود كه پسرش «كورنتی» پس از بازگشت از عراق چیز دیگری شده بود و كورتنی سابق نبود. كورتنی (در آن زمان 23 ساله) 16 ماه در عراق بود.

Courtney lockhart

در این میان، پلیس كارولینای شمالی متوجه شد كه پس از قتل ایو كارسون، از كارت اعتباری او برای دریافت پول از ماشین مربوط سوء استفاده شده و دوربین امنیتی ماشین، تصویر فرد سوء استفاده گر را گرفته كه در داخل اتومبیلش نشسته بوده و در تصویر در صندلی عقب اتومبیل هم مرد دیگری دیده می شود.
پلیس با دادن این تصویر به رسانه ها، موفق به دستگیری هر دو شد كه هر دو سیاهپوست و «دماریو اتواترDemario Awater» و «لارنس لووتLawrence Lovette» نام دارند، اولی 21 ساله و دومی 17 ساله است كه هر دو بازداشت شده اند. پلیس 13 مارس 2008 اعلام كرد كه قاتل «ماهوتو» دانشجوی هندی هم لووت 17 ساله بوده كه این كار را با كمك مرد دیگری انجام داده بود.

در قلمرو اندیشه

زادروز مارلو پونتی

موریس (ژان ژاك) مارلو پونتی Maurice Marleau Ponty فیلسوف قرن 20 فرانسه 14 مارس 1908 به دنیا آمد و 53 سال عمر كرد. وی كه پدر خود را در جنگ جهانی اول از دست داد جوانترین فلسفه دانی بود كه درفرانسه در دانشگاه به تدریس این رشته پرداخت.
مارلو پونتی درعقاید «سارتر» و «ماركس»، هردو تعدیل ایجاد كرد. او با آزادی مطلق كه سارتر مطرح ساخته بود و نیز جهش در پیاده کردن سوسیالیسم به آن گونه که مارکس خواسته بود مخالفت كرده است.

در قلمرو ادبیات

درگذشت مرد بزرگی كه 70 داستان تاریخی نوشت و انقلابیون بزرگ را در قالب داستان معرفی کرد

از راست: هوارد در35 سالگي، 56 سالگي، 87 سالگي (سال 2001) و در اواخر دهه 1950 در جلسه كميسيون كنگره آمريكا هنگام اداي توضيح

    هوارد فست Howard Fast نویسنده بزرگ و چپگرای آمریكا 12 مارس 2003 در 89 سالگی در گذشت. وی 70 داستان تاریخی از جمله داستان اسپارتاكوس را نوشته و همه داستانهایش زمینه انقلابی و چپ داشته و بیشتر آنها به صورت فیلم سینمایی در آمده اند. هوارد که در سال 1943 به عضویت حزب كمونیست آمریكا در آمد تنها نویسنده آمریكایی است كه از استالین جایزه ادبی گرفت.
    هوارد 11 نوامبر 1914 در نیویورك به دنیا آمده بود و پدرش كارگر كارخانه بود. بیست ساله بود كه نخستین داستان خود را به پایان رسانید. او از همان زمان تصمیم گرفت كه در لابلای كتابهای تاریخ، انقلابیون بزرگ و كسانی را كه به خاطر آزادی و سعادت بشر و میهنشان فداكاری كرده اند بیابد و هر كدام را قهرمان یك داستان خود كند.
    وی سه داستان در باره انقلاب استقلال آمریكا نوشت كه هنوز تجدید چاپ می شوند تحت عناوین «عبور» ، «راه آزادی» و «آمریكایی». این سه داستان به صورت فیلم سینمایی در آمده اند. در داستان تاریخی «عبور» كه از رویداد گذشتن سربازان انقلاب به هدایت جورج واشنگتن از رودخانه دلیور Delawer گرفته شده، هوارد نقش فردرا در پیشبرد و به ثمر رساندن یك انقلاب به اثبات رسانده و ثابت كرده است كه اگر شخصیت نیرومند جورج واشنگتن نبود شاید انقلاب استقلال آمریكا به آن صورت تحقق نمی یافت.
    هوارد عقیده داشت كه داستانی كردن یك بیوگرافی نه تنها صاحب آن را بهتر می شناساند بلكه كارها، قهرمانی ها، جانفشانی ها و هدفهای او كه باخیال نویسنده تلطیف شده و تكامل یافته اند سرمشق دیگران به ویژه جوانان خواهند شد و نویسنده در عین حال در متن داستان عقاید و فرضیه های خود را هم توجیه و تلقین می كند.
    هوارد كه به دلیل شهرت چپگرایی بیم داشت كه ناشران از انتشار كتابهایش اكراه كنند، خود شركت نشر «بلو هرون پرس» را دایر كرد.
    از میان كتابهای پرخواننده او «راهی برای مردم»، «تبعه ؛ تام پین»، «لولا: دختر مهاجر»، «نسل دوم»، «كمونیست بودن» و «اسپارتاكوس» شهرت بیشتری دارند.
    در دهه 1950 یك كمیسیون كنگره آمریكا درباره شایعه كمك های مالی هوارد فست به كمونیستهای فرانسه از وی توضیح خواسته بود.

نخستین مصاحبه مطبوعاتی عمومی یك رئیس كشور و انتقاد از طرز خبرنویسی برخی از روزنامه ها ـ پیدایش اصطلاح نشریه زرد و اینک «فِیک نیوز»

15 مارس سال 1906 تئودور روزولت رئیس جمهوری وقت آمریكا در باشگاه «گریدیرون» شهر واشنگتن به انتقاد شدید از پاره ای از روزنامه های این كشور پرداخت و گفت كه این روزنامه ها به جای خبررسانیِ سالم و بالابردن سطح اطلاعات، معلومات و فرهنگ عمومی، عمیقا درگیر تبلیغات سیاسی احزاب و اشخاص شده اند و بعضی از نوشته های آنها را كه با هدف و نیّت خاص صورت می گیرد «ماكریك Muckrake خواند، به معنای به هم زدن مدفوع که رنگ آن عموما زرد است». وی گفت كه افشاءگری واقعیت ها با تبلیغاتِ سیاسیِ یكطرفه فرق بسیار دارد. وی از سردبیران نشریات خواست كه میان خود یك انجمن تاسیس كنند، مطالب یك سویه و مغایر حرفه روزنامه نگاری را که در شماری معدود از نشریات درج می شود بیابند و در سرمقاله های خود آنهارا به عنوان «تبلیغات سیاسی» که بزیان کشور تمام می شود اعلام دارند تا مردم فریب نخورند. ضمنا خود را جدا از این نشریات نشان دهند تا مردم از هرچه روزنامه است بیزار نشوند. در آن زمان رادیو و تلویزیون وجود نداشت.
     از آن پس این قبیل نشریات «روزنامه نگاری زرد» خوانده شده اند. [در این مورد، هدف از کلمه «زرد»؛ رنگ مدفوع انسانی است].
     درهمین روز، ولی هفت سال بعد (سال 1913) وودرو ویلسون رئیس جمهوری وقت آمریكا كه قبلا یك دانشگاهی بود نخستین مصاحبه مطبوعاتی عمومی، باز و آزاد را انجام داد. قبلا مصاحبه های سران كشورها با نشریات، عمدتا اختصاصی بود و نماینده یك روزنامه و ندرتا چند روزنامهِ مشخص در آن شركت می كردند و اصطلاح «مصاحبه عمومی» كه به روی همه روزنامه نگاران باز است بكار نمی رفت. هدف از مصاحبه آزاد این است كه روزنامه نگاران از قبل سئوالات خود را به مصاحبه شونده نمی دهند و مراد از مصاحبه باز (اپن اند Open end) این است كه تا پایان یافتن همه پرسشها ادامه خواهد داشت و محدود به وقت معیّن نخواهد بود كه در مصاحبه 15 مارس 1913 هر سه عامل جمع بود و از آن پس عمومیّت یافت و جهانی شد.
    «وودرو ویلسون» در این مصاحبه گفته بود که اگر مصاحبه عمومی و آزاد باشد، آن دسته از نشریات که به سود صاحبان خود و یا به اشاره آنها؛ جناحی بازی و سیاسی کاری می کنند نمی توانند مطالب را وسیعا تحریف کنند و جملات و کلمات را به خواست خود تغییر دهند و تعبیر کنند زیراکه مردم مطالب نشریات را باهم مقایسه می کنند و از یکدیگر درباره توفیر آنها و چرا تفاوت در نوشتن؟ را می پرسند و دیگر، نشریه «سیاسی کار» را نمی خرند و نمی خوانند و این است فایده مصاحبه عمومی. نشریات همچنین باید که سخنرانی های عمومی و بیان نظرات در مجامع عمومی و مثلا مجالس کنگره را به درستی نقل کنند. نباید مردم را فریب داد. اعتماد مردم به نشریات نباید سلب شود (در آن زمان رادیو تلویزیون نبود).

     از زمان کَمپین انتخاباتی سال 2016 آمریکا، به نظر می رسد که بیشتر رسانه های این فدراسیون 330 میلیونی به لحاظ برخی مطالب مربوط به یک فرد که برنده انتخاب شد (دونالد ترامپ) به همان روش پیش از مارس 1906 بازگشته اند که این فرد (برنده انتخابات نوامبر 2016) مطالب آنهارا «اخبار فِیک Fake News» می نامد. بیشتر رسانه های سراسری آمریکا (نَه همه نشریاتِ محلی این فدراسیون) در دهه های اخیر توسط افراد و کمپانی های خارج از حرفه روزنامه نگاری خریداری شده اند تا در خطِ منافع آنها باشند. شبکه های تلویزیونی از همان آغاز کار، متعلق به کمپانی ها بوده اند که میان آنها دست به دست می گردند.

تئودور روزولت

وودرو ويلسون

در قلمرو رسانه‌ها

روزی كه انتشار روزنامه حزب کمونیست شوروی ـ «پراودا» متوقف شد ـ اهمیت داشتن روزنامه نگار ماهر و باتجربه برای یک ملّت

    انتشار «پراودا» كه روزگاری در میلیونها نسخه توزیع می شد و نماد قدرت حزب حاکم اتحاد جماهیر شوروی بود از 15 مارس 1992 متوقف شد، زیرا یلتسین كه خود از پلكان حزب كمونیست بالا رفته بود نه تنها حزب كمونیست روسیه را بست بلكه دارایی های آن را هم مسدود كرد، و بنابراین پراودا هم تعطیل شد ـ رویدادی كه قبلا قابل پیش بینی نبود.
     پراودا نخستین شماره خود را در اپریل 1912 ـ پنج سال و 5 ماه پیش از انقلاب بلشویكی روسیه ـ به عنوان صدای ناراضیان و زحمتكشان منتشر ساخته بود. انتشار منظّم و بدون وقفه پراودا از مارس 1917 بود. موسس این روزنامه لنین بود و در زمانی هم كه در روسیه نبود برای پراودا مقاله می فرستاد. لنین نویسندگان پراودا را شخصا انتخاب می كرد. وی شاید بیش از هر دولتمرد و سیاستمدار دیگر به اهمیت روزنامه نگار و ژورنالیسم در یک جامعه پی یرده بود. او این نكته ماركس را كه گفته است: "روزنامه های كشورهای سرمایه داری زیر بنای كاپیتالیسم و استثمار هستند آنها را هدف قراردهید به لرزه درآورید تا بنا فرو ریزد"، تغییر داد و به این صورت در آورد كه رسانه ها زیر بنای هر نظام هستند و زیربنا باید استوار باشد تا همه بنا را پا برجا نگهدارد.
     برای این كه پراودا به اخبار و تبلیغات موسسات دولتی آلوده نشود، بعدا روزنامه ایزوستیا (اطلاعات) به عنوان ارگان دولت شوروی تاسیس شد که کار آن انتشار اخبار دولتی بود.
     پراودا به تدریج علاوه بر مقاله و تحلیل، به انتشار خبر و «ضد خبر» هم دست زد. منظور از «ضدخبر»، افشاء دروغها و پروپاگاندای رسانه های سایر كشورها، بویژه کشورهای کاپیتالیستی و استعمارگر بود.
     اهمیت پراودا به جایی رسیده بود كه در شوروی به دست داشتن نسخه ای از آن نوعی پرستیژ بود.
     همین روزنامه با این عظمت و نفوذ در مارس 1992 پس از 80 سال انتشار و عزت تعطیل شد و كسی هم بر مرگش اشك نریخت و مانند سایر اموال حزب کمونیست، در یک روز معیّن به حرّاج گذارده شد، یك سوسیالیست یونانی به پاس احترام لنین آن را خرید و راه اندازی دوباره كرد و ادیشن آنلاین آن به زبان انگلیسی مخاطبان فراوان دارد.
     باید دانست كه یكی از علل عمده شكست سوسیالیسم شوروی و فروپاشی این جماهیریه این بود كه نتوانست روزنامه نگار خوب پرورش دهد تا این روزنامه نگاران رشته های رسانه های كشورهای رقیب را پنبه كنند، مردم را آموزش عمومی دهند و روانشناسی و خوی آنان را اصلاح کنند و در یک جهت قراردهند و همفکر سازند. «روزنامه نگاری یك جامعه» همانند ارتش یك ابزار دفاع از آن جامعه است كه شوروی با آن همه موشك اتمی فاقد آن بود. در یك جنگ سرد، این رسانه های یك كشورند كه از آن دفاع می كنند و چون شوروی «روزنامه نگار ماهر و دلسوز» نداشت جنگ سرد را باخت و از هم فروپاشید.

سایر ملل

ترور سزار با نقشه قبلی درجلسه سنای روم ـ سزار، مردی که از جنگ با ایرانیان احتراز داشت

ژوليوس سزار

پانزدهم مارس سال 44 پیش از میلاد و روزی چون امروز، ژولیوس سزار امپراتور مقتدر روم در جلسه سنای این امپراتوری و طبق نقشه ای كه از پیش آماده شده بود ترور شد. وی پس از این كه در تالار سنا بر كرسی خود [جایگاه رئیس دولت] نشست مورد حمله گروهی از سناتورها كه خنجر ها را از زیر شنلهایشان بیرون كشیده بودند قرار گرفت و بدون این كه وسیله ای برای دفاع از خود داشته باشد كشته شد. حمل اسلحه در تالار نشست سنا ممنوع بود و لذا، سزار برای دفاع از خود وسیله نداشت.
     بسیاری از این توطئه گران از دوستان نزدیك سزار بودند و وی از آنان چنین انتظاری را نداشت.
     در آن روز 23 سناتور از جمله «بروتوس» پسرخوانده سزار هریك به بدن امپراتور روم یک ضربه زده بود تا یك نفر به تنهایی متهم به قتل او نشود. جمع كل توطئه گران 60 تن بود. بهانه توطئه؛ نجات دمكراسی روم و جلوگیری از سلطنت شدن بود، حال آن كه سزار حاضر نشده بود تاج سلطنت بر سر گذارد. به باور مورخان، ژولیوس سزار با خودداری از ورود به یک جنگ تمام عیار با امپراتوری ایران ـ برغم اصرار چند سناتور و ژنرال ـ خردمندی خودرا نشان داده بود. وی در پاسخ سناتورهای جنگ طلب گفته بود که نتیجه جنگ با ایرانیان قابل پیش بینی نیست زیراکه علاوه بر نفر و اسلحه، این ناسیونالیسم ایرانی است که ایستادگی می کند و ارتش ما فاقد این روحیه است و پیش از هرگونه درگیری با ایرانیان باید سرنوشت کراسوس را در نظر آورد که خود و لژیونرهایش به دست ایرانیان نابود شدند.
    در پی قتل سزار، تنی چند از یارانش از جمله ماركوس آنتونیوس [شوهر كلئوپاترا] به خونخواهی او بپاخاستند و بسیاری از توطئه گران و حاضران در صحنه قتل را كشتند.

از سانفرانسیسكو تا نیویورك، 33 روز رانندگی با این اتومبیل:

     این الدزموبیلِ بنزین سوزِ ساخت سال 1904 (115 سال پیش) چهارهزار و پانصد کیلومتر مسافت میان نیویورك و سانفراسیسكو (2900 مایل میان دو اقیانوس اطلس و آرام) را در 33 روز طی كرد.
     با این كه این كار در آگوست 1904 انجام شده بود 15 مارس 1905 (7 ماه بعد) در نیویورك به راننده آن «ال.ال. ویتمن» جایزه طولانی ترین رانندگی وقت داده شد.

بمباران مارس 1945 توکیو که بیش از صدهزار کشته تلفات داشت

چند صحنه از بمباران مارس 1945 توکيو

15مارس 1945 امپراتوری ژاپن اعلام داشت که در بمباران شهر توکیو و حومه آن توسط بمب افکن های سنگین «بی ـ 29» آمریکا که نهم و دهم مارس آن سال صورت گرفته بود بیش از یکصد هزار تن غیر نظامی کشته شدند. این بمباران با بمب های آتشزا صورت گرفته بود. این سنگین ترین تلفات یک بمباران هوایی متعارفی [غیر اتمی] در طول تاریخ بشمار آورده شده است. کالیس ـ ژنرال آمریکایی فرماندهی این حملات را برعهده داشت. پنج ماه بعد، آمریکا دو شهر دیگر ژاپن را بمباران اتمی کرد که دو برابر بمباران توکیو تلفات داشت و امپراتوری ژاپن مجبور به تسلیم شد. باوجود این، 30 درصد ژاپنی ها که تاریخ مشروح جنگ جهانی دوم را نخوانده و یا فراموش کرده اند در نظر سنجی سال 2007 گفته بودند که از آمریکا به خاطر آن بمبارانها دلخوری ندارند!.

درسی برای همگان: «نیوت» رطب خورده ...

    در مارس 2007 «نیوت گینگریچ» از سران و مغزهای حزب جمهوریخواه آمریكا و رئیس پیشین مجلس نمایندگان این كشور متهم به خیانت به زن سومش شد. به گزارش رسانه های آمریکا، وی كه چند سال پیش از آن (سال 1998) ویلیام كلینتون رئیس جمهوری وقت را به اتهام داشتن رابطه نامشروع با «مونیكا لوینسكی» كارآموز كاخ سفید به محاكمه پارلمانی كشانده و كیفرخواست صادر كرده بود، درست در همان زمان با داشتن زن، با بانو «كالیستا» كارمند اداری مجلس رابطه نامشروع داشت.
    «نیوت» در نیمه مارس 2007 پیش از آن كه رسانه ها در اطرافش جنجال بپا كنند، با كشیش كلیسای خود مشورت كرد و كشیش به او توصیه كرد كه برود و از رادیو تلویزیون اعتراف به عمل خود كند و حقیقت را به مردم بگوید و بار خود را كم كند و نیوت گینگریج كه روزگاری مخالفان سیاسی اش را با حربه فساد می كوبید چنان كرد و از رادیو تلویزیون اعتراف به خیانت به زن خود در طول نمایندگی مجلس كرد و پوزش خواست.
    وی صریحا گفت: همان زمان كه كلینتون را به اتهام داشتن رابطه نامشروع و سوء استفاده از مقام می كوبید، خود با «كالیستا» روابط مشابهی داشت. عكس بالا در جریان این اعتراف برداشته شده است.
    نیوت گفت كه وی قربانی بی اطلاعی از ازدواج منطقی شده كه در طول عُمر زیان آن وی را رها نساخته است. او گفت که هنگامی كه 18 ساله و در دبیرستان بود با دبیر هندسه و مثلثات خود كه چندین سال بزرگتر از او بود ازدواج كرد كه یك اشتباه بزرگ بود. در آن زمان كسی به او نگفت كه چنین ازدواجی یك بدبختی طولانی برای او خواهد بود. همین اشتباه باعث سه ازدواج و روابط نامشروع شد. وی به جوانان ـ پسر و دختر ـ اندرز داد كه «چشم بسته» ازدواج نكنند، نظر دیگران را بپرسند و پرسشنامه های تناسب و هماهنگی (وجود تناسب و هماهنگی میان طرفین) را پُر كنند تا بررسی شود و اگر تناسب و هماهنگی برقرار بود، ازدواج کنند.
    اعتراف نیوت گینگریج در حالی صورت گرفته بود كه جولیانی شهردار سابق نیویورك و نامزد دیگر حزب جمهوریخواه نیز گرفتار اتهامی نظیر گینگریج شده بود. جولیانی بعدا خود را داوطلب نامزدی کرد که رسانه ها موضوع رابطه او را و اینکه از اتومبیل پلیس در این رابطه استفاده می کرد مطرح کردند و وی را پس از دو سه شکست مقدماتی مجبور به انصراف ساختند.
    نیوت گینگریچ از منتقدان سیاست های «باراک اوباما» خودرا برای انتخابات نوامبر 2012 نامزد کرده بود. از سال 2017 باردیگر آتش وارد کردن اتهام سِکسی در آمریکا شعله ور شده است.

درگذشت بانوی 128 ساله ـ اندرزهای او

بانوی كروز هرناندس، مامای 128 ساله السالوادوری (عكس مقابل) نیمه مارس 2007 در زادگاه خود، شهر سن اوگوستین واقع در یكصد كیلومتری پایتخت آن كشور درگذشت. او كه تا صد سالگی قابلگی می كرد در سوم ماه مه سال 1878 به دنیا آمده بود و اگر 75 روز دیگر زنده مانده بود 129 ساله می شد. طبق دفترچه ای كه از او به یادگار مانده است، بانو كروز در طول 75 سال ماماگری هشت هزار و 109 كودك به دنیا آورده بود كه تنها 11 نفرشان درجریان وضع حمل مرده بودند. وی در مصاحبه ای كه در ماه مه 2005 (دوسال پیش از مرگ) با او بعمل آمد، راز طول عمر خود را دوری جستن از هرگونه اندوه و استرس، ازدست ندادن خواب خوب، و خوردن شیر ولرم و عسل در شب، و مغز گردو و عدس آب پز در بامدادان (با ناشتایی) ذكر كرده بود. او افزوده بود كه فرزندان خوب (اهل) در طولانی شدن عمر وی نقش داشته اند. به علاوه، طول عمر در فامیل او موروثی بوده است، البته نه تا 128 سال. كروز گفته بود كه پس از ازدواج اول، شوهر نكرد زیرا كه انتخاب همسر متناسب كاری آسان نیست و زندگانی كردن و ساختن با همسر ناسازگار و نامتناسب از جهنم بدتر است. عكس بالا در سال 2005 و درجریان همان مصاحبه برداشته شده است.

تاریخ از نگاهی به تصویر

سند معمول بودن عمل جراحی مغز در عهد باستان

باستانشناسان یونان این اسكلت را در گوری در شمال این كشور به دست آورده اند كه طبق آزمایشهای مربوط، متعلق به قرن سوم میلادی (قبل از 1700 سال پیش) و زمان سلطه روم بر اروپا و منطقه مدیترانه است. این باستانشناسان با توجه به شكافی كه در استخوان سر وجوددارد، پانزدهم مارس 2008 اعلام كردند كه در عهد باستان نیز عمل جراحی مغز و دست كم در آن منطقه از جهان معمول بوده است. اسكلت متعلق به یك زن نسبتا جوان است.
باستانشناسان یونانی در توجیه نظر خود گفته اند كه طبق بررسی های آزمایشگاهی آنان، استخوان جمجمه این زن با دقت تمام و با یك ارّه ویژه این كار و به صورت مثلث بریده و برداشته شده است تا در زیر آن عمل جراحی صورت گیرد. اگر استخوان جمجمه با ضربه وارده شكسته شده بود، شكاف دارای اضلاع منظم نبود و به استخوانهای اطراف نیز آسیب وارد می آمد (جمجمه درهم می شكست).

برخی دیگر از رویدادهای 15 مارس

1493: كریستف كلمب در پایان نخستین سفر خود به قاره غربی به اسپانیا بازگشت و لقب دریاسالار اقیانوسها گرفت.

1812: نخستین مهاجران روس در آمریكا كه در كالیفرنیا مستقر شده بودند نام رودخانه مجاور قرارگاه خود را «رودخانه روسی» گذاردند و این رودخانه هنوز به همین نام خوانده می شود.

1827: دانشگاه تورانتوِ کانادا با فرمان پادشاه وقت انگلستان تاسیس شد. این دانشگاه که 4 نخست وزیر کانادا در آن تحصیل کرده اند و دانش آموختگان آن برنده ده جایزه نوبل شده اند در آغاز کار، کینگ کالج نام داشت.

1878: بیست و چهارم اسفند 1256 رضاخان پهلوی كه بعدا وزیر جنگ، نخست وریز و سپس شاه ایران شد در آلاشتِ سواد كوه (مازندران) به دنیا آمد.

1917:

نيکلاي دوم

نیكلای دوم تزار روسیه كه نظامیانش در جنگ با آلمان شکست خورده و در حال عقب نشینی بودند و ناآرامی های داخلی، اعتراضات و تظاهرات در شهرهای روسیه ادامه داشت با هدف آرام شدن اوضاع تفویض اختیارات كرد و از برادرش میخائیل خواست که تزار شود. این اقدام تزار دامنه اعتراضات و تظاهرات را که به صورت انقلاب درآمده بود کاهش نداد و هفت ماه بعد انقلاب پیروز شد و نظام امپراتوری روسیه در همه زمینه ها تغییر یافت.

1922: دولت لندن به مصر استقلال داد و فؤاد اول پادشاه آن اعلام شد.

1923: لنین برای سومین بار دچار سكته مغزی شد.

1928: موسولینی نظام انتخابات ایتالیا را تغییر داد و شرایط تازه ای برای نامزد شدن مقامهای انتخابی تعیین کرد.

1939: آلمان چك اسلواكی را متصرف و اسلواكی را از آن مجزا ساخت و به این ترتیب جمهوری چک اسلواکی که تاسیس آن محصول جنگ جهانی اول بود فروپاشید.

1944: متفقین شهر كاسینو ایتالیا را بمباران و ویران ساختند.

1966: (24 اسفند 1344) ترمینال نفت جزیره خارك آغاز بكار كرد.

2011: جنگ داخلی سوریه که ادامه دارد آغاز شد. تا این روز در سال 2020 در درگیری های سوریه بیش از 380 هزار تن کشته و بیش از چهار میلیون آواره و چندین شهر و از شهرهای باستانی جهان ویران شده اند. این جنگ، فرصت ورود روسیه، ترکیه، آمریکا و ... را به سوریه به دست داده است.

مطالعه این سایت و نقل مطالب آن با ذكر ماخذ (نشانی کامل سایت و نام مولف آن) آزاد است، مگر برای روزنامه های متعلق به دولت و دستگاههای دولتی؛ زیرا كه مولف این سایت اكیدا «روزنامه نگاری» را كار دولت نمی داند. روزنامه عمومی به عنوان قوه چهارم دمكراسی باید كاملا مستقل از دولت و سازمانهای عمومی باشد تا بتواند رسالت شریف خود را به انجام برساند.

تماس با مولف:

editor (a) iranianshistoryonthisday.com
n.keihanizadeh (a) gmail.com