Iranians History on This Day

روز و ماه خورشیدی و یا میلادی مورد نظر را انتخاب و كلید مشاهده را فشار دهید

میلادی

خورشیدی

25 آوريل

جستجوی:

هدیه مولف
این سایت مستقل و بدون كوچكترین وابستگی؛ هدیه ناچیز مولف كوچك آن به همه ایرانیان، ایرانی تبارها و پارسی زبانان است كه ایشان را از جان عزیزتر دارد ؛ و خدمتی است میهنی و آموزشی كه خدمت به میهن و هموطنان تكلیف و فریضه است كه باید شریف و خلل ناپذیر باشد و در راه انجام تكالیف میهنی نیاز به حمایت مادی احدی نباید باشد، و نخواهد بود. انتخاب موارد برای نگارش و عرضه در سایت نظرشخص مولف است.

Select your preferred language to translate this page into.

لینک به این صفحه

ایران

روزی که با کمک های استراتژیک ایران به اسپارت، جنگهای پلوپونِز پایان یافت ـ نخستین تحریم اقتصادی جهان ـ لیساندر و کتزیاس

25 اپریل 404 سال پیش از میلاد دریاسالار اسپارت؛ Lysander با کمک مالی و استراتژیک امپراتوری ایران ـ اَبَرقدرت وقت جهان، که اتحادیه Delian به ریاست آتن را محاصره دریایی کرده و آن را در قفس انداخته بود بر این اتحادیه پیروز شد و با تسلیم شدن آتن به او، جنگ های پلوپونز پایان یافت. مورخان این پیروزی را به پای ایران نوشته اند که آتن را تحریم اقتصادی کرده بود و مانع واردات غلّه به آن «کشور ـ شهر» می شد. داریوش دوم پادشاه وقت ایران از طریق کوروش جوان Cyrus the Younger حکمران آناتولیا (ترکیه امروز)، لِوانت (سوریه و لبنان امروز) و متصرفات اروپایی و مدیترانه ای ایران ازجمله جزیره قبرس به اسپارت کمک می رساند و در بنادر صور و صیدا (لبنان) برایشان به رایگان کشتی جنگی می ساخت.
    کوروش جوان به شاه (داریوش دوم که 19 سال پادشاهی کرد) گزارش داده بود که در وفاداری دریاسالار لیساندِر (لیزاندر) به ایران تردید ندارد و شاه براین اساس، عنوان ساتراپ (استاندار) به این دریاسالار داد.
    پس از درگذشت داریوش دوم، اردشیر دوم برجای او نشست که کوروش جوان پادشاهی اورا تأیید نکرد و ایران دچار جنگ نوعی داخلی شد که با کشته شدن کوروش جوان در این جنگ، مسئله پایان یافت. گزنفون شرح این جنگ را نوشته است.
    داریوش دوم Ctesias پزشک یونانی متولّد آناتولیای جنوب غربی (ترکیه امروز) رابرای درمان بیماری زنش، بانو پریسا به پایتخت دعوت کرده بود. کتسیاس (کتزیاس) که استعداد تحقیق و نوشتن داشت ضمن گردشی به دور ایران، تاریخ و وضعیت روز امپراتوری ایران را در چند جلد زیر عنوان Persica نوشت و نیز یک کتاب معروف که هنوز الگو است تحت عنوان «ایندیکا» که در آن روش مالیات گرفتن دولت ایران از سرزمین های هند که در قلمرو ایران بودند تشریح شده است و نیز تعریف مالیات و تعرفه آن از دید دولت ایران.

Lysander دریاسالار اسپارتی و دوست ایران

نقل این مطلب بدون ذکر نشانی پایگاه و نام مولف (نوشیروان کیهانی زاده) ممنوع است زیرا که نتیجه تحقیقات شخص وی و نظر اوست.

خواستگاری ولیعهد وقت از فوزیه خواهر ملک فاروق ـ معمای ازدواج های شاه

فوزیه

دربار سلطنتی ایران پنجم اردیبهشت 1317 (در آن سال مصادف با 25 اپریل 1938) اعلام کرد که خواستگاری ولیعهد وقت (محمدرضا پهلوی) از فوزیه شاهزاده خانم مصری (خواهر ملک فاروق) پذیرفته شده و بزودی نخست وزیر ایران در صدر هیاتی برای فراهم ساختن مقدمات کار و تعیین روز عقدکنان به قاهره خواهد رفت. این هیات 9 روز بعد عازم مصر شد. محمدرضا پهلوی پنجم اسفند (ده ماه بعد) برای عقد نکاح و آوردن عروس، با کشتی جنگی رهسپار قاهره شد. عقد نكاح، 24 اسفند انجام شد و محصول این ازدواج که دیری نپایید یک دختر به نام شهناز بود. عوام الناس ایرانی فوزیه را جاسوس خارجی در دربار ایران می پنداشتند! و به باور آنان، انگلیسی ها عامل این وصلت بودند! زیرا که مصر وابسته به انگلستان بود. معمّای این ازدواج، تا دهها سال در ذهن ایرانیان باقی مانده بود مخصوصا که ازدواج بعدی شاه که فرزند بوجود نیاورد، یک دهه بعد صورت گرفت و ازدواج سوم یک دهه! پس از آن؛ حال آنکه هدف نخست، نگرانی و مشغله یک شاه و هر رهبر دیگر باید داشتن یک «جانشین بالقوه» برای خود باشد تا برنامه ها، سیاست ها و مسیر ادامه یابد.
پس از اشغال نظامی ایران در شهریور 1320، از برخی از رجال ایرانی هوادار آلمان که بازداشت و تبعید شده بودند نقل شده است که گفته بودند: لندن از آن بیم داشت که اگر ولیعهد وقت با یک شاهزاده خانم افغان ازدواج کند، دو کشور متحد و به گونه ای باردیگر یکپارچه شوند و دهها میلیون پاتان (پشتون = پختون) هند غربی (پاکستان امروز) را به آن اتحادیه بکشانند که خلاف سیاست قدیمی انگلستان بود و چنانچه با دختر یکی از بزرگان ایران پیوند مزاوجت می بست، بعدا مقامات ارشد اداری از دست عوامل قدیمی انگلستان خارج و به این خانواده سپرده می شد که این هم به زیان انگلستان بود که می خواست ایران را در چنگ داشته باشد. ازدواج با دختر یک ژنرال، در صورت وقوع هر ناآرامی و شورش احتمال کودتا می رفت. ازدواج ولیعهد وقت با یک شاهزاده خانم اروپایی و یا دختر یکی از معاریف آن قاره نیز به مدرنیزه شدن ایران کمک می کرد که لندن خواهان آن هم نبود؛ لذا عوامل لندن موضوع ازدواج با فوزیه را مطرح کردند که خاندان او در دست انگلستان بودند. خانواده آلبانیایی تبار فوزیه از آغاز قرن نوزدهم (زمان محمدعلی پاشا) تا کودتای ژنرال نجیب (اوایل دهه 1950) در مصر سلطنت داشتند.
پهلوی دوم مدت ها پس از طلاق فوزیه، در بهمن 1329 با ثریا اسفندیاری بختیاری ازدواج کرد و برغم اطلاع از عقیم بودن وی، تا بهمن 1336 با او زندگی کرد. در آبان 1339 هجری خورشیدی (و خیلی دیر) از همسر سوم (که در 1338 با او ازدواج کرده بود) دارای پسر شد. به باور برخی از مورخان، داشتن ولیعهد از تکالیف یک پادشاه است و اگر محمدرضاشاه پهلوی در این کار مسامحه نکرده بود و دست کم در دهه 1320 (1940میلادی) دارای پسر و ولیعهد شده بود، می توانست در 1973 که مشخص شد به سرطان مبتلاست، این بیماری را اعلام و به موقع تفویض اختیارات می کرد و .... (پسر او ـ رضا پهلوی در 1973 که ابتلاء شاه به بیماری سرطان تایید شده بود 14 ساله بود و نوجوان).

سالروز تاسیس رادیو ایران با مروری کوتاه از ایجاد صدا و سیما تا اخراج قدیمی ها بدون پرداخت غرامت بیکاری

پنجم اردیبهشت 1319 (25 اپریل 1940) رادیو تهران در محل بی سیم پهلوی (باغ بی سیم ـ خیابان شمیران ـ چهارراه سید خندان و در آن زمان خارج از تهران) و با استفاده از دو فرستنده 20 كیلو واتی و دو كیلو واتی موجود، ویژه ارسال تلگرام آغاز بكار كرد و سه بار در شبانه روز به فاصله هشت ساعت از هم، اخبار داخله و خارجه و تفسیرهای مربوط را پخش می کرد. از آنجاکه هنوز نوار ضبط صوت ساخته نشده بود برنامه های رادیو تهران ـ از موسیقی تا گفتار و نمایش به صورت زنده پخش می شد و ابتکاری بود، نه اقتباس از کشورهای دیگر. اعضای ارکستر عمدتا درجه داران موزیک ارتش بودند. اخبار در شهر و در سازمان خبرگزاری پارس (جنب ساختمان وزارت امور خارجه) در دو نسخه تهیه و به دو موتوسیكلت سوار جداگانه داده می شد تا اگر فرضا یكی از آنان ضمن راه (تهران به بی سیم پهلوی) دچار حادثه غیر مترقبه شود، دیگری به موقع، اخبار را به دست گویندگان برساند. خبرگزاری پارس كه در تابستان 1934 (1313 هجری خورشیدی) طبق الگوی خبرگزاری آناتولی (تركیه) تاسیس شده و وابسته به وزارت امور خارجه بود بعدا به سازمان انتشارات و تبلیغات كشور (وزارت ارشاد فعلی) كه رادیو یكی از موسسات آن بود ضمیمه شد. رشد و پیشرفت رادیو ایران و خبرگزاری پارس در زمان مدیریت و وزارت نصرت الله معینیان روزنامه نگار معروف صورت گرفت.
در اجرای یك قانون مصوب، رادیوها، و تلویزیون غیر دولتی از سال 1350 (1971) به تلویزیون ملی ملحق و سازمان ملّی رادیو تلویزیون (صدا و سیمای ایران) به وجود آمد و خود، به تاسیس خبرگزاری مستقل دست زد كه بعدا واحد مركزی خبر نام گرفت و بیشتر سازمانهای رادیو از میدان ارگ به خیابان جام جم منتقل شد.
قراربود که هر برنامه سازمان رادیو تلویزیون همانند رادیو سابق دارای شورا (شورای برنامه مرکب از کارشناسان و اهل تجربه) باشد و این شوراها مطالب برنامه و هرگونه تغییری را قبلا بررسی و تصویب کند و جمع این شوراها و یا شورای مرکب از نمایندگان آنها بر سازمان و برنامه های رادیو تلویزیون که یک سازمان ملّی است نظارت داشته باشد که چنین نشد و چون مدیر عامل این سازمان در هفت سال نخست از وابستگان دربار بود، از این بابت مورد اعتراض علنی قرار نگرفت. مسعود برزین آخرین مدیرعامل سازمان رادیو تلویزیون ملّی ایران نه تنها تصمیم به اجرای روال شورایی برنامه ها گرفت بلکه در نظر داشت که شورای کل سازمان رادیو تلویزیون، انتخابی (همانند شوراهای شهر) باشد، نیمی از اعضاء با رای مخاطبان و نیم دیگر از کارشناسان و اهل حرفه با رای این جماعت، که پیروزی انقلاب انجام این کار را متوقف ساخت و بسیاری از کارکنان حرفه ای این سازمان نیز برکنار شدند. ساختمان رادیو تلویزیون دولتی (صدا و سیما) در جریان پیروزی انقلاب به دست چپگرایان و کمونیست ها و بعضا همان کارکنان چپگرای سازمان رادیو ـ تلویزیون ملی افتاده بود و اینان بودند که کارکنان قدیمی را به سازمان رادیو تلویزیون (ساختمان جام جم) راه ندادند و تلاش قطب زاده مدیر عامل بعدی هم به دلیل ایجاد یک کمیته انقلاب در رادیوتلویزیون مرکب از شرکت کنندگان در انقلاب، نه اهل حرفه، مانع از حل مسئله شد. مهندس رضا قطبی که سال ها بر سازمان رادیو ـ تلویزیون ملی ریاست کرده بود در استخدام کارکنان این سازمان تبعیض قائل نمی شد و بسیاری از چپگرایان در دوران ریاست او وارد این سازمان شده بودند. به اخراج شدگان غرامت بیکاری هم پرداخت نشد (ندادن غرامت اخراج از کار، در کشوری که به اتباع یارانه نقدی داده می شود!). در اوایل دهه 1370 محمد هاشمی مدیر عامل وقت برخی از کارکنان قدیمی را که به او مراجعه کرده بودند بکار گرفت.

زمین لرزه لار

چهارم اردیبهشت 1339 دو زلزله متوالی به فاصله 4 ساعت شهر لار، بخشها و روستاهای آن از جمله گراش را ویران ساخت و صدها تن را کشت. زمین لرزه نخست، ساعت چهار بعد از ظهر روی داد و زمین لرزه بعدی ساعت هشت شب. تعدّد زلزله در سال جاری میلادی (سال 2010) نسبت به سالهای گذشته بیشتر بوده است.

روزی که شاه تظاهرات را حق مردم اعلام کرد و با بیان آن، «اعتراض» به «انقلاب» تبدیل شد و ...

پنجم اردیبهشت 1357 (25 اپریل 1978 ـ سال انقلاب) شاه (پهلوی دوم) ناگهان و بگونه ای غیرمنتظره اظهارداشت که از وقوع تظاهرات و اعتراضات در کشور ناراحت نشده است، اعطای آزادی راهی است که خود او برگزیده است و حتی الامکان از آن راه بازنخواهد گشت، تظاهرات و اعتراض در دانشگاهها هم اقتضای طبیعت دانشجویی و جوانی است، بگذارید حرف شان را بزنند و .... در آن زمان در شهرهای مختلف و دانشگاهها ـ به صورت روزانه ـ تظاهرات و اعتراض به برخی عملکردهای دولت و نزدیکان شاه برقرار بود.
    همان روز، محافل نزدیک به دولت در تهران گفته بودند که شاه با بیان این جملات صریح همه مقامات [مقامات وقت]، پلیس و نظامیان را غافلگیر کرد، بسیاری از حساب ها، پیش بینی ها و شنیده ها ابطال شد و باید منتظر واکنش مخالفان بود که احتمالا تعبیر بر ضعف او خواهند کرد و ادامه اعتراض ها و راهپیمایی و احتمالا تشدید و گسترش آنها قابل پیش بینی است. [پیش بینی این محافل تحقق یافت؛ تظاهرات و اعتراض های خیابانی به تدریج گسترش یافت، به انقلاب تبدیل شد و شاه اجبارا کشوررا ترک گفت ـ رفتنی که بازگشتن نداشت.].
    قبلا گفته شده بود که سه پیشنهاد برای پایان یافتن تظاهرات و راهپیمایی ها که از هفته ها پیش از آن ادامه داشت، از سوی سه دسته از مشاوران و مقامات به شاه داده شده بود، از این قرار:
    ـ اعلام حالت فوق العاده و حتی حالت جنگ در کشور زیراکه اسلحه و مربّی چریک وارد ایران شده و چند دولت ـ ازجمله سه دولت دوست ـ از تظاهرات و خواست اصلاحات جانبداری می کنند و صدام حسین در عراق سرگرم انجام توطئه از نوع سرد است. با اعلام چنین وضعیتی (حالت اضطراری و جنگ)، حقوق و آزادی های مندرج در قانون اساسی به حالت تعلیق در می آید و حکومت به نظامیان، و محاکمات به دیوان حَرب سپرده می شود و ... و برای اجرای این حالت فوق العاده، سربازان وظیفه منقضی خدمت تا چند دوره به زیر پرچم احضار شوند و با این کار از شمار شرکت کنندگان در تظاهرات هم کاسته می شود.
    ـ انحلال مجلسین (پارلمان) و انجام انتخابات به تمام معنا آزاد و گزینش رئیس دولت (نخست وزیر) به تصمیم پارلمان منتخب و سپردن حل مسائل به این دولت.
    ـ دعوت از یکی از مشاهیر سیاسی لیبرال ـ دمکرات (مصدقی ها) به تشکیل دولت و سپردن حل مسائل به او.
    اظهارات شاه در زمانی انتشار یافت که علاوه بر تظاهرات و راهپیمایی ها، خرابکاری هم آغاز شده بود و گاهی بر اثر قطع کابل های انتقال برق به تهران، جریان برق تمامی پایتخت و یا برخی محله های شهر قطع می شد.
    به باور برخی از اصحاب نظر، شاه با اظهارات خود که در صفحات اول روزنامه های تهران مورخ 5 اردیبهشت ماه 1357 درج شد عملا بر تظاهرات صِحه گذارد، مسیر آتی خود او تعیین شد، تظاهرات ادامه یافت و به اعتصابات و انقلاب انجامید. شاه که با اظهارات خود درجه جرأت مخالفان را بالا بُرد و از همان روز باعث تشدید تظاهرات شد، [با توجه به 3 پیشنهادی که اواخر فروردین ماه به او شده بود] هفت ماه بعد راه نظامی کردن دولت و سه ماه پس از آن راه سپردن دولت به مصدقی هارا به اجرا گذارد که دیگر ـ خیلی دیر شده بود، نه در داخل دوست آنچنانی برایش باقی مانده بود و نه در خارج و ....
    پنجم اردیبهشت 1357 که شاه تلویحا تظاهرات را حق مردم دانست مصادف با روزی است که در سال 1317 (40 سال پیش از آن) خاندان سلطنتی مصر با خواستگاری او از شاهزاده خانم فوزیه موافقت کرده بود. یک روزنامه نگار مصری در اپریل 1978 (سال انقلاب ایران) ضمن اشاره به این رویداد مندرج در روزشمارهای تاریخ (کرونیکل ها) و وضعیت آشفته ایران، ضعف دورنگری شاه را پیش کشیده و نوشته بود که نخستین دغدغه یک شاه باید داشتن ولیعهد و حفظ تداوم باشد که پهلوی دوم به آن واقعیت توجه نکرد، زن نخست او پسر نیاورد، چندین سال صبر کرد و با ثریا ازدواج کرد که او هم عقیم بود. سالها با این زن عقیم بسربُرد و 10 سال بعد (20 سال پس از ازدواج اول) تازه به واقعیت امر پی بُرد، با فرح دیبا ازدواج کرد و دارای پسر شد که تقریبا دیر شده بود. اگر اینک (سال 1357هجری) یک ولیعهد سی و چند ساله داشت به راحتی و آرامی کنار می رفت و مسائل با تراضی طرفین پایان می یافت.
    چند مفسّر اروپایی بویژه مفسّران آلمانی (که شاه تحمل تظاهرات را در دیدار با روزنامه نگاران آلمانی مطرح کرده بود) بعدا و پس از گسترش تظاهرات و تبدیل شدن به انقلاب در تفسیر اوضاع با نقل اظهارات پنجم اردیبهشت 1357 پهلوی دوم و اظهارنظرهای پژوهشگران و حقیقت یابان دو قرن گذشته درباره خصلت های ایرانی ازجمله نظر سِر جان ملکم انگلیسی نوشته بودند که شاه روانشناسی ایرانیان، رفتار و واکنش های آنان را نشناخته است [نشناخته بود]. روانشناسی ایرانیان که 14 قرن در معرض تهاجم و زیر حکومت عرب، و اقوام آلتائیک قرارداشتند ـ که آلتائیک ها دارای تمدنی عقب مانده و رفتاری بسیار خشن و آمرانه بودند ـ متفاوت از ملل دیگر است و در هر اقدامی باید این روانشناسی را مَدّ نظر داشت.
    شماری از مورخانِ رویدادهای تاریخ معاصر جهان تغییر نظام حکومتی ایران و اظهارات اپریل 1978 شاه درباره تحمل اعتراضات و تظاهرات وقت را در کنار اعلام «فضای باز» گورباچف در دهه بعد، که نتایج تقریبا مشابه داشتند قرارداده و نوشته اند که «فضای باز» باید پیش از آغاز اعتراضات و ابراز نارضایی ها صورت گیرد و ضمائم اجرایی حل مسائل و اصلاحات داشته باشد و گرنه نتیجه معکوس خواهد داشت [مصداق این شعر فارسی خواهد بود: "اشک کباب باعث طغیان آتش است"]. پیش از شروع حریق باید وسائل را آماده ساخت و از وقوع آن جلوگیری کرد که پس از آغاز آن، آسیب ـ کم و یا زیاد ـ وارد می آید. شاه در کاخ سلطنتی بزرگ شده و زندگی می کرد و سختی زندگانی توده ها و اشارات روشنفکران به مسائل و راه حل ها را درک و لمس نمی کرد. باید می دانست که آزادی تاسیس احزاب و انتشار روزنامه و کتاب و ... موقع اورا تحکیم خواهد کرد، نه متزلزل. شاه پس از اعلام تحمل تظاهرات باید نارضایی ها را کشف و برطرف می کرد و به خواست ها تحقق می داد. دستگاههای اطلاعاتی تنها برای یافتن و تعقیب خرابکاران و مخالفان به وجود نمی آیند، برای کشف نارضایی ها و مشکلات و تحلیل مسائل هم هستند. «ساواک» چنین نبود زیراکه افراد آن از آدم های معمولی و بعضا ذاتا مغرض انتخاب شده بودند.

تیتر اظهارات بی سابقه شاه در صفحه اول شماره 15593 روزنامه اطلاعات ـ پنجم اردیبهشت 2537 ایرانی (1357 هجری)

تفاوت نرخ دلار آمریکا از اردیبهشت 1359 تا اردیبهشت 1400 ـ سکه طلا چهارم اردیبهشت 1400 حدود 10 میلیون تومان و دلار در کانال 23 هزار تومان

خبرگزاری فارس یکم اردیبهشت 1399 گزارش داد که دلار آمریکا در این روز 15 هزار و 600 تومان و یورو 17 هزار تومان بود و سکه طلا 6 میلیون و 226 هزار تومان و به گزارش خبرگزاری تسنیم، یورو پنجم اردیبهشت 1397 شش هزار و 795 تومان بود. طبق گزارش خبرگزاری های تهران، دلار آمریکا در چهارم اردیبهشت 1400 در کانال 23 هزار تومان و سکه طلا حدود ده میلیون تومان بود.
    گزارش های رسانه ای نشان می دهد که در چهارم اردیبهشت 1402 دلار آمریکا در بازار تهران در کانال 50 هزار تومان و سکه طلا در کانال 30 میلیون تومان بود.
    اینک نگاهی به گذشته و اردیبهشت 1359 (15 ماه پس از پیروزی انقلاب) کنیم و جدول نرخ ارزها را در صفحه 12 شماره 16134 روزنامه اطلاعت را بخوانیم و مقایسه کنیم. در آن زمان یورو (پول واحد چند کشور اروپایی) وجود نداشت:

در دنیای تاریخ‌نگاری

پاسخ به یک دانشجو: تاریخچه و انگیزه مؤلف این آنلاین از روزنگاری ژورنالیستی (کرونیکل آنلاین برای ایرانیان)

این پرسش 28 فروردین 1395 دریافت شد که فرستنده اش خود را یک دانشجو و از شهر کرمان معرفی کرده است:

    از چه زمان نوشتن «روزنگاری تاریخ» را آغاز کرده اید و چرا (انگیزه شما)؟، برای نوشتن رساله ام لازم دارم.

    پاسخ:

    از سال 1338هجری خورشیدی (1959 میلادی). دبیر اخبار بین الملل خبرگزاری پارس بودم (اینک این خبرگزاری به نام اختصاری؛ ایرنا و تا نیمه دوم سال 1350 تنها خبرگزاری ایران) و در آن زمان، اخبار را برای پخش از رادیو سراسری ایران در ساعات 6 و 7 و 8 بعد از ظهر (هر بخش 3 دقیقه) تنظیم می کردم و سپس (از ساعت 8 به بعد) به علی مؤید بهارلو ـ سردبیر و یکی از معاونان خبرگزاری ـ در تنظیم اخبار مشروح ساعت 9 شب کمک می کردم. در آن زمان اخبار مشروح شب در ساعت 9 پخش می شد و چند سال بعد به ساعت 8 شب انتقال یافت. در نیمه دوم سال 1338 احساس کردم که برخی از رویدادها نیاز به افزودن شرح و جزئیات و سابقه آنها (تاریخچه آنها) را دارد تا نه تنها مفهوم شود و مخاطب را در مسیر جریان قرار دهد بلکه درس بیاموزد که چگونه با کوچکترین غفلت، سرنوشت ها و مسیر تاریخ تغییر می کند و هدف ها فراموش می شود و .... در آن زمان یافتن سابقه هر رویداد تنها از طریق مراجعه و مطالعه دائرةالمعارف ها میسّر بود و یا تلفن کردن به استادان دانشگاه و روابط عمومی سفارتخانه ها. همچنین، مخاطبان نیاز به اطلاعات بیشتر درباره کشور و شهر محل وقوع رویداد و افراد مربوط داشتند.
    بعدا که سردبیر اخبار بین الملل شدم و دستم بازتر شد، یک رویداد تاریخساز گذشته را که به مناسبت سالروز وقوع آن مطرح شده بود و در میان اخبار آمده بود می یافتم و تنظیم تاریخ نگاری ژورنالیستی می کردم، یعنی از آغاز کار و وقوع آن تا آن روز، و به صورت سابقه خبر و در قالب خبر (با رعایت اصول خبرنویسی و فیچرنگاری ـ ژورنالیسم) تنظیم و به پخش رادیو می دادم. به این کار؛ تاریخ نویسی ژورنالیستی گویند و پیش از من، چند «تاریخ نگار ـ روزنامه نگار» آمریکایی آن را ایجاد کرده بودند.
     اسوشییتدپرس در این زمینه ستونی روزانه داشت (و هنوز هم دارد) زیر عنوان «امروز در تاریخ» که در ساعتی معیّن در هر روز در تله پرینتر آن (در ایران، اصطلاحا؛ خروجی آن) قرار می گرفت که از اُپراتور مربوط خواستم برای من بگذارد. چون علاوه بر روزنامه نگاری، در دانشگاه تهران در رشته تاریخ تحصیل کرده بودم و مدرّس آن رشته هم بودم. در آستانه برگزاری دوهزار و پانصدمین سالگرد ایجاد ایرانِ واحد (ایرانزمین با یک دولت به ریاست کوروش بزرگ) از من خواسته شد که مسیر تاریخ ایران را در گزارشی مشروح بنویسم که در یک صفحه تمام در روزنامه اطلاعات که معاون سردبیر آن بودم چاپ شد. یک نسخه از آن را هم به ایرج گرگین دادم که آن را در جریان رژه تاریخ هزاران ساله ایرانیان از برابر سران کشورها که مستقیما از رادیو ـ تلویزیون پخش می شد ـ مورد به مورد و همزمان با عبور یک دسته از نظامیان ـ نظامیان دوره تاریخی مربوط و با همان لباس و اسلحه ـ از برابر جایگاه بخواند.
    گرگین همان سال مدیر کانال 2 تلویزیون ملّی (شبکه معروف به کانال رنگی) شد و من دبیر آخرین بخش اخبار این کانال (آخر شب) و بر مطالب این بخش، رویدادهای «امروز در تاریخ» را که قبلا تهیه کرده بودم با عکس و فیلم افزودیم و یک سال پخش شد، با این عنوان: «این بود رویدادهای امروز ایران و جهان و اینک اشاره ای به رویدادهای این روز در طول تاریخ». مقامات وقت سازمان رادیوتلویزیون تکرار آن در سال بعد را ضروری تشخیص ندادند!.
     ابوالحسن کمالی مدیر عامل وقت خبرگزاری پارس خواست که آن مطالب را با انشایی دیگر تنظیم کنم تا روز به روز در بولتن خبرگزاری درج و برای نشریات و مقامات ارسال شود که این کار نیز در طول یک سال تمام انجام شد. آنگاه غلامحسین صالحیار سردبیر روزنامه اطلاعات خواست که مطالب امروز در تاریخ ـ البته ذکر هر رویداد نه بیشتر از 3 ـ 4 جمله برای درج در صفحه 6 روزنامه اطلاعات تنظیم شود و این کار تا گسترش انقلاب و پیروزی آن و کاهش صفحات روزنامه از 32 صفحه به 8 صفحه به علت چند برابر و میلیونی شدن تیراژ و کمبود کاغذ ادامه داشت. [مطالب یک روز ـ 30 فروردین، یک نمونه درج شده آن ستون در صفحه 6 روزنامه اطلاعات شماره 15588، در زیر کُپی شده است].
    انتشار این مطالب را از دهه 1370 در روزنامه همشهری، سپس روزنامه ایران و آنگاه اعتماد و شرق و ... ازسرگرفتم.
     از آغاز سده 21 و با هدف ارتقاء معلومات عمومی ایرانیان و پارسی زبانان و آگاهی آنان از گذشته ایران و سایر ملل و پیشرفت ـ پَسرفت ها و گرفتن اندرز از اشتباهات، تصمیم بر آنلاین کردن این مطالب و همچنان با روش کرونیکل ژورنالیستی (روزشمار با تنظیم ژورنالیستی و اصطلاحا؛ دیروز و امروز) زیر عنوان «تاریخ برای ایرانیان» گرفتم و ساخت سایت آن را در بهار 2002 (1381) به «حمید معین ـ مؤسس و مدیر مَگ ایران» سپردم که چون کلمات برای دریافت Domain متعدد و بیش از حد بود، با حذف کلمه «برای»، عنوان را « www.iranianshistoryonthisday.com» کردم و شامل همه دوره ها و بخش های تاریخ از ایران و جهان، ادبیات، اندیشه تا رسانه و ورزش است، از گذشته دور تا به امروز. این تاریخ آنلاین که بسیاری از رسانه های فارسی زبان (در سراسر جهان) برخی از مطالب آن را و بعضا با ذکر مأخذ نقل می کنند هر روز نوسازی و تکمیل می شود و این کار ادامه خواهد یافت. آغاز کار ماه می 2002 (اردیبهشت 1381) بود. از زمان انتشار مجله «روزنامک» از اسفند 1393 بعضی از مطالب آن در این مجله که ناشر آن خود من هستم نیز درج می شود، و نیز وبسایت روزنامک www.rooznamak.com
    قرار بود مطالب این کرونیکلِ ژورنالیستیِ آنلاین، در اواخر سال 1399 به صورت کتاب نیز انتشار یابد که شیوع بیماری ناشی از ویروس تازه و مسائل مربوط به آن ازجمله کمبود و گرانی کاغذ، انتشار این کتاب را که چند جلدی خواهد بود به تاخیر انداخته است.
     این مؤلف ـ نگارنده این تاریخ آنلاین ـ برای این تألیفات انساندوستانه و میهنی خود از فرد، افراد، مقام ها، بنیادها و دولت کمک مالی نپذیرفته و نخواهد پذیرفت. هزینه های آن از سال 1394 (2015 میلادی) از محل فروش خانه اضافی که در تهران داشتم (پس از وفات والدین) تأمین شده است، پول فروش خانه (خانه شماره 6 وقت، کوچه سوم خیابان شهید صدیقیان، منشعب از خیابان دماوند که توسط خریدار آپارتمان سازی شده) در بانک سپرده گذاری شده است، ولی مسئله تورم نقدینگی در کشور از 1398 به این سوی و کاهش قدرت خرید ریال موجب نگرانی ام برای بقاء این تاریخ آنلاین شده است و ....
    موضوع مهم و مورد نیاز دیگر؛ «تاریخ جاری ـ رویدادهای روز و اشاره به آنها از دیدگاه مورخ و تأثیر در آینده و علل وقوع و پیش بینی نتایج به لحاظ پند آموزی» است به عبارت دیگر؛ انتخاب رویدادهای روز که تاریخ ساز خواهند شد با ابراز نظر از دیدگاه مورّخ. برای این منظور یک وبسایت تازه به آدرس www.historian-nushiravan.com ایجاد کرده ایم و در مرحله آزمایش است و بزودی مطلب گذاری خواهد شد و رویدادهای روز، تفسیر ویژه خواهند شد. آغاز کار آن در همینجا اعلام خواهد شد. همچنین به توصیه همکاران روزنامه نگار و مخاطبان عزیز، وبسایتِ www.journalist-nushiravan.com ایجادشده است که حاوی خاطرات هفت دهه کار روزنامه نگاری این مؤلف، اخبار و نظرات درباره ژورنالیسم و ژورنالیست ها است. این وبسایت نیز هنوز در مرحله آزمایشی است و از ژوئن 2021 کار روزانه خود را آغاز خواهد کرد.

کُپی مطالب ستون «امروز در تاریخ» نوشتهِ نوشیروان کیهانی زاده که در صفحه 6 شماره 15588 روزنامه اطلاعات (30 فروردین 1357) درج شده بود

سایر ملل

سرود ملی فرانسه

Claude Rouget de Lisle

25 اپریل سال 1792 (انقلاب فرانسه)، یك نظامی موسیقیدان فرانسوی كه در یك اردوگاه نظامی در منطقه استراسبورگ بسر می برد به منظور برانگیخته شدن احساسات میهندوستانه سربازان فرانسوی، آهنگ و سرود مارسییز La Marsseillaise را نوشت كه بعدا سرود ملی فرانسه شد و باقی مانده است. این فرانسوی که Claude Rouget de Lisle نام داشت یك جمهوریخواه بود كه سلطنت طلبان مدتی هم او را زندانی كرده بودند. روژه كه در سال 1760 به دنیا آمده بود در سال 1836 درگذشت.

جنگ واشینگتن با اسپانیا و افتادن دولت واشنگتن در مسیر قدرت

دولت واشینگتن دو روز پس از صدور اُلتیماتوم، 25 اپریل سال 1898 به اسپانیا اعلان جنگ داد. واشینگتن قبلا از اسپانیا خواسته بود كه مسئله كوبا را از راه مسالمت آمیز حل كند (كه تاریخنگاران، این كار را یك «حركت روابط عمومی» در جهت طی كردن مراحل مربوط نوشته اند). برخی از كوبائیان از مدتها پیش از آن خواهان استقلال بودند و چندبار بر ضد اسپانیا دست به انقلاب و عملیات مسلحانه زده بودند. انفجار یک كشتی نظامی آمریكایی که نام ایالت مین Maine این کشور برآن نهاده شده بود در آبهای هاوانا، بهانه مناسبی به دست دولت واشینگتن داد تا با اسپانیا وارد جنگ شود. مورخان این جنگ را سرآغاز «امپریالیست شدن دولت واشینگتن» نوشته اند كه ادامه این سیاست آن را با ورود به جنگهای دوردست یكم و و دوم جهانی ابرقدرت كرد.
جنگ دولت واشینگتن با اسپانیا كه از 25 اپریل تا 12 آگوست 1898 (به مدت113 روز) ادامه داشت به شکست اسپانیا انجامید و طبق قرارداد پاریس؛ سرزمین های فیلیپین، گوام، پرتوریكو و كوبا را به آمریكا داد. دولت آمریكا در سال 1902 اداره امور كوبا را به دولت محلی این جزیره واگذار كرد. فیلیپین نیز پس از جنگ جهانی دوم استقلال به دست آورد، ولی گوام و پرتوریكو همچنان وابسته به آمریكا هستند. كوبا كه یك مهاجر نشین اسپانیایی بود از سال 1492 به مدت بیش از چهار قرن از مستملكات اسپانیا بشمار می رفت. فیلیپین که نام پادشاه وقت اسپانیا بر آن نهاده شده از زمان دیدار ماژلان از این مجمع الجزایر در عداد مستعمرات اسپانیا قرارگرفته بود.

نخستین نبرد تانک ها در طول تاریخ

24 اپریل 1918 جبهه ویلر برتونو (فرانسه، آخرین سال جنگ جهانی اول) شاهد نخستین نبرد تانک بود. در این نبرد 3 تانک آلمانی و 3 تانک انگلیسی یکدیگر را می کوبیدند. شمار کل تانکهای آلمان در زمان این نبرد، 21 دستگاه گزارش شده است. «تانک» به عنوان یک جنگ افزار در سال 1917 ساخته شده بود و قبلا ارتش انگلستان از آن در نبرد با افراد پیاده و سنگرنشین استفاده می کرد که آلمان نیز تانک به جبهه فرستاد. مهندس جوزف ولمر طراح تانکهای آلمان بود که از سال 1916 دست بکار آن شده بود. نخستین تانکهای آلمانی 30 تن وزن، اندکی بیش از هفت متر طول و 3 متر عرض داشتند، ضخامت زره آنها 5 سانتیمتر بود، مجهز به توپ 57 میلیمتری بودند و شبیه یک برجک پولادین بنظر می رسیدند. یک موتور دایملر این تانکها را به حرکت درمی آورد و حداکثر سرعت آنها 15 کیلومتر در ساعت بود. نخستین طراح تانکهای انگلیسی سرگرد ویلسون بود. این تانکها 28 تن وزن داشتند ولی سرعتشان بیش از 6 کیلومتر در ساعت نبود.
عکس زیر دو نمونه از نخستین تانکهای آلمانی و انگلیسی را که نخستین جنگ افزار زرهی جهان بشمار می آیند نشان می دهد:

كودتا به خاطر دمكراسی!

Antonio de Spinola

تنها كودتای نظامی در تاریخ معاصر كه به خاطر دمكراسی صورت گرفت، سحرگاه 25 اپریل 1974 در پرتغال انجام شد. این كودتا كه به تصمیم هفت افسر ارشد به انجام رسید حتی یك كشته نداشت و عنوان «تحوّل میخك سرخ» به آن داده شده است. افسران كودتاگر زمام امور را موقتا به ژنرال آنتونیو د اسپینولا Antonio de Spinola (نظامی و مولف هفت کتاب، متولد 1910 و متوفا در سال 1996) سپردند و پس از انجام انتخابات كنار رفتند.
این كودتا به پنج دهه دیكتاتوری در پرتغال پایان داد. این دیكتاتوری هم با كودتای نظامی سال 1926 پدیدآمده بود و معروفترین دیكتاتور این دوره «سالازار» نام داشت. پس از برقراری دمكراسی در پرتغال كه ادامه دارد، این دولت به پنج مستعمره باقیمانده خود از جمله موزامبیك و آنگولا استقلال داد و آنگولای حاصلخیز، ثروتمند و دارای نفت و معادن الماس، دارد به لحاظ تجارت، تمرکز معاملات و بانکداری نیز به صورت هنگ کنگ و سنگاپور درمی آید و جای «دوبی» را می گیرد. آنگولا با فرهنگ پرتغالی خود که سوسیالیست ها برآن حکومت می کنند با کشورهای لاتین قاره آمریکا مناسبات گسترده دارد. آنگولا و برزیل همزبان هستند و در دو سوی اقیانوس اطلس رو به روی هم واقع شده اند. برزیل با دولتی چپگرا دارد یک قدرت جهانی می شود.

دو سرباز شرکت کننده در کودتا، با گلهاي ميخک سرخ که مردم به آنان داده بودند

برخی دیگر از رویدادهای 25 آوريل

1607: در جریان جنگهای 80 ساله هلندی ها با اسپانیا، در این روز كشتی های جنگی ایالات 17 گانه هلندیها به ناوگان اسپانیا در جبل طارق شبیخون زدند و چندین كشتی اسپانیایی را منهدم ساختند. كشتی های اسپانیایی در بندر لنگر انداخته بودند كه مورد حمله غافلگیرانه قرارگرفتند. هلندی ها مایل به پایان دادن سلطه اسپانیا بر سرزمین خود بودند.

1915: در این روز و درجریان جنگ جهانی اول، واحدهای نظامی فرانسه، انگلیس (عمدتا هندی)، نیوزیلند و استرالیایِ وابسته به ارتش انگلستان در گالی پولی (شمال داردانل) در خاك عثمانی پیاده شدند. عثمانی در كنار آلمان و اتریش با انگلستان، فرانسه و روسیه در حال جنگ بود و از همین روز کشتار و سر به نیست شدن ارمنیانِ سرشناس در شهر استانبول آغاز شد.
    نبرد گالی پولی از نوع جنگ های خندقی ـ سنگری و از پشت خاکریزها بود. در این نبرد که 10 ماه و سه هفته و دو روز طول کشید 486 هزار فرانسوی، انگلیسی، هندی، استرالیایی و نیوزیلندی با 315 هزار نظامی عثمانی و آلمانی جنگیدند و موفق نشدند. تلفات عثمانی و آلمان در این جنگ 57 هزار و طرف دیگر بیش از 190 هزار بود. بسیاری از نظامیان دو طرف بر اثر بیماری جان سپردند زیراکه هنوز داروی مؤثر و آنتی بیوتیک ساخته نشده بود.

1946:

در این روز Vladimir Zhirinovsky ناسیونالیست بنام روسیه به دنیا آمد که طبق گزارش ها، از محبوبیّت بسیار در جامعه روسیه برخوردار بوده است. وی فروپاشی روسیه بزرگتر (بعدا اتحاد شوروی) را غیر قانونی اعلام کرد و خواهان احیاء سرزمین مادری و روسیه بزرگتر بود. Zhirinovsky که در اپریل 2022 و در 75 سالگی درگذشت حزب لیبرال دمکرات روسیه را رهبری می کرد و سال ها عضو دومای روسیه (پارلمان این کشور) بود.

1953: این روز (25 اپریل) به مناسبت انتشار گزارش جیمز واتسون و فرانسیس کریک در مجله نیچر درباره DNA و شناخت و تشخیص وراثت، روز جهانی DNA اعلام شده است.

1980: سهراب سپهری شاعر، تصویرگر، فیلسوف و عارف ایرانی یکم اردیبهشت 1359 (21 اپریل 1980) در 51 سالگی درگذشت. از او دفاتر متعدد شعر باقی مانده است.

سهراب سپهری

1986: در این روز Mswati سوم، در 18 سالگی بر جای پدر نشست و پادشاه کشور 17 هزار کیلومتریِ سوازیلند با یک میلیون و 400 هزار جمعیت شد. این کشور میان فدراسیون آفریقای جنوبی و موزامبیک قرار دارد.
شهرت جهانی این پادشاه، شمار زنهای اوست. وی با اینکه مسیحی است و در این مذهب ـ جز فرقه مورمون ـ تعدّد زوجات نهی شده است دارای 15 زوجه است و می گوید که نقض آزادی نیست و این زنان به اراده و تمایل خود و در میان آزادی کامل حاضر به ازدواج با او و زندگی با هووهای متعدد شده اند.

Mswati

شماری از بانوان Mswati پادشاه سوازیلند

2005: کشورهای رومانی و بلغارستان و قبلا از اعضای پیمان ورشو (معروف به اقمار دولت مسکو) به اتحادیه اروپا پیوستند.

2015: یک زمین لرزه شدید در این روز در کشور کوهستانی نپال بیش از 9 هزار تن را کشت، هزاران تن دیگر را مجروح ساخت و ویرانی بسیار ببار آورد.

برای اطلاع

روزنامک

اِدیشن(نسخه) آنلاین مجله جهانی «روزنامک» که به شماره ثبت 25178/92 ثبت شده است حاوی «دستچینِ رویدادهای روز و گذشته - تاریخ» و چشم انداز فردا از دیدگاه اصحاب نظر و شخص ناشراست.
همچنین نظرات، تجربه، مشاهدات و خاطرات (کارنامک) نوشیروان کیهانی زاده ـ روزنامه نگار و تاریخ نویس 78 ساله ـ با هدف ارتقاء دانش مخاطبان، سطح آگاهی ها و مدنیّت برای داشتن دنیایی بهتر و کمک فرهنگی به کاهش مسائل جوامع، بشریّت و پیشگیری از اشتباه با این شعار: توانایی محصول دانایی است و «دانستن» حق انسان.
«روزنامک» که از نوامبر 2003 (21 آبان 1982) به صورت یک وبسایت، با هدف آموزش عمومی و خبر و نظررسانی ایجاد شده بود. شماره یکم نسخه چاپی روزنامک نیز در اپریل 2014 (اردیبهشت 1393) در تهران منتشر شد و انتشار آن ادامه یافته است.

نسخه آنلاین: www.rooznamak.com

نسخه چاپی: www.rooznamak-magazine.com

مطالعه این سایت و نقل مطالب آن با ذكر ماخذ (نشانی کامل سایت و نام مولف آن) آزاد است، مگر برای روزنامه های متعلق به دولت و دستگاههای دولتی؛ زیرا كه مولف این سایت اكیدا «روزنامه نگاری» را كار دولت نمی داند. روزنامه عمومی به عنوان قوه چهارم دمكراسی باید كاملا مستقل از دولت و سازمانهای عمومی باشد تا بتواند رسالت شریف خود را به انجام برساند.

تماس با مولف:

editor (a) iranianshistoryonthisday.com
n.keihanizadeh (a) gmail.com