Iranians History on This Day

روز و ماه خورشیدی و یا میلادی مورد نظر را انتخاب و كلید مشاهده را فشار دهید

میلادی

خورشیدی

6 فوريه

جستجوی:

هدیه مولف
این سایت مستقل و بدون كوچكترین وابستگی؛ هدیه ناچیز مولف كوچك آن به همه ایرانیان، ایرانی تبارها و پارسی زبانان است كه ایشان را از جان عزیزتر دارد ؛ و خدمتی است میهنی و آموزشی كه خدمت به میهن و هموطنان تكلیف و فریضه است كه باید شریف و خلل ناپذیر باشد و در راه انجام تكالیف میهنی نیاز به حمایت مادی احدی نباید باشد، و نخواهد بود. انتخاب موارد برای نگارش و عرضه در سایت نظرشخص مولف است.

Select your preferred language to translate this page into.

لینک به این صفحه

ایران

بخشودگی فرماندار فارس و جنگ با عثمانی بر سر ارمنستان و شکست ارتش عثمانی در 6 کیلومتری ایروان از ارتش ایران

ششم فوریه 1745 (17 بهمن ماه 1123) نادرشاه «محمدتقی شیرازی» فرماندار وقت فارس را که نافرمانی کرده بود پس از دستگیری مورد بخشودگی قرارداد و مشاور خود کرد.
     محمدتقی شیرازی (محمدتقی خان) که قبلا به دستور نادرشاه با دو لشکر فارس و کرمان به مَسقَط و بحرین رفته و امیران عُمّان و بحرین را که اواخر عهد صفویه و با استفاده از ضعف دولت مرکزی به نوعی نافرمان شده و راه استقلال در پیش گرفته بودند سرکوب کرده بود در بازگشت به شیراز، به شکلی سَرکش شده بود که مغلوب نادرشاه شد و چون پوزش خواست، نادر او را نظر به خدمات پیشین وی به کشور و داشتن معلومات استراتژیک بخشید و با خود به جنگ با عثمانی بُرد که همان سال روی داد.
     در این جنگ که در ناحیه مُرادتپه (6 کیلومتری شهر ایروان) صورت گرفت، سپاه عثمانی که به قصد تصرف ارمنستان شمالی، تا ایروان پیش آمده بود بسختی شکست خورد. ارمنستان در سابق تا دریاچه وان امتداد داشت و به سرزمینی که امروزه جمهوری ارمنستان نام دارد، ارمنستان شمالی گفته می شد.

نقل این مطلب بدون ذکر نشانی پایگاه و نام مولف (نوشیروان کیهانی زاده) ممنوع است زیرا که نتیجه تحقیقات شخص وی و نظر اوست.

تغییر نظر 180درجه ای مجلس شورای ملی در هفت روز! ـ کابینه علی سهیلی و آموزش و پرورش رایگان و یکنواخت

علي سهيلي

مروری بر رویدادهای سیاسی نیمه دوم بهمن ماه 1321 (فوریه 1943 ) ایران، یك تغییر نظر 180 درجه ای مجلس شورای ملی را نشان می دهد كه در كشورهای دیگر كمتر سابقه دارد.
پارلمان ایران در پی كنارگیری ده وزیر كابینه قوام السلطنه نخست وزیر وقت، هفدهم بهمن ماه 1321 در یك رای گیری وی را در سمت نخست وزیری تثبیت كرد تا کابینه تازه تشکیل دهد. همین مجلس یك هفته بعد، در حالی كه قوام هنوز نخست وزیر بود، در یك رای گیری دیگر ابراز تمایل به نخست وزیری علی سهیلی كرد كه جای قوام را گرفت و سه روز بعد وزیران خود را معرفی كرد!. در هر دو كابینه الهیار صالح وزیر دارایی بود كه دو ماه بعد بر اثر اختلاف با دكتر میلِسپو مستشار آمریكایی مالیه كناره گیری كرد.
در زمان دولت علی سهیلی بود كه لایحه مهم آموزش و پرورش عمومیِ یكسان و رایگان به صورت قانون در آمد. علاوه بر دوره تعلیمات عمومی، آموزش و پرورش در ایران از شهریور 1353 در همه سطوح ـ از کودکستان تا دوره دکترا در دانشگاه ـ رایگان و یکنواخت شد تا همگان متساویا بتوانند از آن برخوردار شوند و طبقه به وجود نیاید. قانون اساسی جمهوری اسلامی مصوّب آذرماه 1358 در اصل سی ام خود بر تداوُم آموزش و پرورش رایگان تاکید گذارد، ولی از آغاز دهه 1370 سر و کله مدارس پولی و غیر دولتی آشگار شده و .... در جمهوری اسلامی ایران، رئیس جمهور مسئول رعایت و اجرای قانون اساسی است. هر تبعه ِکشور در صورت مشاهده نقض اصول قانون اساسی می تواند آن را به قوه قضائیه اعلام و دادخواست دهد و یا به صورت عریضه جریان را به اطلاع کمیسیون اصل 90 قوه مقننه برساند و درخواست رسیدگی و دریافت پاسخ کند.

کُپی تیترهای صفحه اول شماره 18 بهمن 1357 روزنامه اطلاعات، 3 خبر از صفحه آخر و یک مطلب از صفحه 4 این شماره آن روزنامه برای ماندن در تاریخ

_ _ _ _ _

روزی که ناصر میناچی وزیر ارشاد وقت و در پی افشاگری دانشجویان تصرف کننده سفارت آمریکا بازداشت شد ـ نگاهی به بهترین قانون مطبوعات ایران

ناصر میناچی

ناصر میناچی وزیر ارشاد درکابینه های مهدی بازرگان و محمدعلی رجایی که پنجم بهمن 1392 (25 ژانویه 2014) در 82 سالگی براثر حمله قلبی درگذشت در نخستین ساعت بامداد 17 بهمن 1358 (ششم فوریه 1980) ـ در زمانی که هنوز وزیر کابینه بود به اتهام داشتن رابطه با سفارت آمریکا در تهران بازداشت شد. بازداشت وی به امضای معاون وقت دادسرای انقلاب و در پی افشاگری سی ام (شماره 30) دانشجویان پیرو خط امام که ساختمان سفارت آمریکا در تهران را تصرف و ضمن به گروگان گرفتن کارکنان آمریکایی آن بر اسناد سفارت دست یافته بودند صورت گرفته بود. در این افشاگری که از تلویزیون دولتی پخش شده بود آمده بود که میناچی با مقام اطلاعاتی سفارت تماس داشته و مطالبی درباره موضوعات متعدد ازجمله انقلاب و کابینه گفته بود.
    بازداشت میناچی که از موسسان حسینیه ارشاد بود و روابط نزدیک با علی شریعتی و مرتضی مطهری داشت، آن روز تیتر بزرگ صفحات اول روزنامه های تهران شده بود. ابوالحسن بنی صدر که 11 روز پیش از آن با ده میلیون و 709 هزار رای به ریاست جمهور انتخاب شده بود مداخله کرد و میناچی که همچنان وزیر بود همان شب و پس از 20 ساعت بازداشت از زندان آزاد شد. وی اتهام تماس اطلاعاتی با سفارت آمریکا را رد کرد.
    میناچی که در رشته حقوق، دکترا گرفته بود به انتخاب مهدی بازرگان نخست وزیر دولت موقت انقلاب، وزیر اطلاعات و جهانگردی شده بود که خود او نام این وزارتخانه را به ارشاد ملی تغییر داد که بعدا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی شده است. میناچی در تنظیم پیشنویس اصول قانون اساسی جمهوری اسلامی مشارکت داشت که مجلس خبرگان (موسسان) بسیاری از اصول آن پیشنویس را تغییر داد و چندین اصل ازجمله اصل «ولی فقیه» را هم بر آن افزود. میناچی در تنظیم قانون موقت مطبوعات نقش عمده داشت که در سال 1358 به تصویب شورای انقلاب رسید و به نام «طرح» تا سال 1364 (زمان وزارت محمد خاتمی و تصویب قانون کنونی) اجرا می شد. این ضابطه از بهترین قوانین مطبوعات ایران بشمار آورده شده است زیراکه بر روزنامه نگار حرفه ای بودن مدیر و سردبیر نشریه ـ روزنامه نگار بودن مطابق استاندارد جهانی ـ تاکید داشت. ناشر نشریه می توانست یک شخصیت حقوقی و یا یک سرمایه گذار باشد. اهمیت این قانون همچنین در این بود که صراحت داشت اگر وزارت ارشاد (هیات نظارت) تا سه ماه پس از وصول تقاضای مجوّز نشریه به آن رسیدگی و پاسخ رد و یا قبول ندهد، متقاضی می تواند به دادگاه دادخواست دهد و حکم دادگاه در این زمینه قطعی خواهد بود. درصورت رد شدن تقاضا هم متقاصی می توانست به دادگاه دادخواست دهد و حکم دادگاه قطعی بود. این قانون همچنین از ناشر خواسته بود که قبلا اعلام کند که با چه تیراژی شروع بکار خواهد کرد. طبق این قانون، اگر شرکتها و موسسات (شخصیت های حقوقی) متقاضی مجوّز (پروانه) نشریه بودند باید به پیوست تقاضانامه خود، مشخصات یک مدیر را (که در عین حال سردبیر هم می توانست باشد) ارسال می داشتند که روزنامه نگار بودن او باید قبلا به تایید مراجع حرفه ای ـ سندیکای وقت و اتحادیه روزنامه نگاران ـ رسیده بود.
    در دوران وزارت میناچی که «دکتر ممکن» معاون او در امور مطبوعات بود برپایه قانون موقت، دهها مجوز نشریه صادر شد که برخی از این مجوزها بعدا و هنگام انطباق با قانون مصوّب سال 1364 رد شدند (که در قانون مصوّب سال 1364، شرط روزنامه نگار حرفه ای بودن مدیر و سردبیر نشریه، مهلت 3 ماهه برای رسیدگی و حکم دادگاه در صورت مراجعه متقاضی دیده نمی شود). به باور اصحاب نظر، یکی از مسائل کنونی مطبوعات ایران حرفه ای نبودن مدیر و سردبیر و نبود نظامنامه روزنامه نگاری است که در آن تعاریف روزنامه نگار و روزنامه نگاری مشخص شده باشد.

روزی که به حکم شیخ صادق خلخالی 145 افسر ارتش برکنار شدند

طبق حکم شیخ صادق خلخالی قاضی شرع دادگاه انقلاب، از هفدهم بهمن ماه 1358 (ششم فوریه 1980) 145 تن از افسران ارتش ایران (نیروهای زمینی، هوایی و دریایی) از کار برکنار و ممنوع الخروج از کشور شدند. یکی از برکنار شدگان یک ارتشبد بود و بقیه از سروان تا سپهبد. بیشتر این شمار، درجه سرتیپی داشتند.
روزنامه ها به نقل از شیخ صادق خلخالی (قاضی وقت) نوشته بودند که برکنارشدگان با انقلاب موافق نبودند و از تبلیغ علیه انقلاب خودداری نمی کردند. به علاوه، طبق اطلاعات به دست آمده برخی از آنان قبلا مرتکب سوء استفاده از مقام شده بودند که نیاز به رسیدگی بیشتر دارد.
پس از آغاز جنگ عراق با ایران در اواخر شهریور سال بعد (سال 1359) برخی از همین افسرانِ برکنارشده، داوطلبانه به ارتش بازگشتند تا در دفاع از کشور شرکت و در راه میهن جانبازی کنند.

در دفتر حفاظت از منافع ایران در واشنگتن، کار صدور گذرنامه 3 ساعته انجام می شود که باید سرمش شود

31 ژانویه 2014 (بهمن ماه 1392) این نامه از سوی یک مخاطب ایرانی ساکن استیت مشترک المنافع ویرجینیا واصل و شش روز بعد درج شد که در خور توجه است و در اینجا خواهد ماند تا سرمشق قرارگیرد:

    "می دانیم که ایرانیان و ایرانی تبارهای آمریکا و یا ساکن این کشور دارند به رقم یک میلیون نزدیک می شوند و یا شده اند که معادل جمعیت یک کشور کوچک است و تقریبا همه آنان به لحاظ امور کنسولی، نیاز به داشتن ارتباط با «دفتر حفاظت از منافع جمهوری اسلامی» دارند که 34 سال است (از اپریل 1980) دایر شده است.
    در طول ربع قرن اقامت در آمریکا، بارها برای تمدید و یا تجدید گذرنامه، گرفتن کارت ملی، شناسنامه برای فرزندان تازه، تفکیک گذرنامه فرزندان بزرگتر، دادن وکالت نامه و ... به این دفتر ِ بسیار پُرکار ـ حضورا و یا از طریق مکاتبه (پُست و ایمیل) مراجعه داشته ام و هربار انجام کارها را سریع تر و آسان تر و رفتار کارکنان را صمیمانه تر و خودمانی تر یافته ام. قبلا که مراجعه کرده بودم کار صدور گذرنامه در این دفتر 5 ـ 6 ساعته و در همان روز مراجعه صورت می گرفت. به این ترتیب که پیش از ظهر، مدارک را می گرفتند و بعد از ظهر بر حسب نوبت مراجعه کننده، گذرنامهِ آماده شده را تحویل می دادند. چند روز پیش که برای تجدید گذرنامه ام به این دفتر مراجعه کردم، این وقت به کمتر از 3 ساعت کاهش یافته بود. همانجا فتوکپی و عکس (اگر مراجعه کننده با خود نداشته باشد) تهیه می شود و نیاز به رفتن به خیابان و تهیه آن نیست. نمی دانید که از مشاهده این وضعیت چقدر شاد و خُرسند شدم و خواستم که این سطور را درج کنید تا سرمشق سازمانهای دولتی در داخله ایران قرار گیرد که در رسانه ها خواندم که برای معامله یک خانه و آپارتمان باید از هفت خوان رستم گذشت و چند هفته دوندگی کرد ـ کاری که در آمریکا کمتر از یک ساعت طول می کشد و آن هم در دفتر یک وکیل (مشاور قضایی). دو سال پیش که به ایران رفته بودم و یک کار بسیار کوچک اداری داشتم، دو بار مرا برای گرفتن فتوکُپی به خیابان فرستادند و سپس هزاران «امّا و مگر». یک مسأله بزرگ وطن، بوروکراسی (از فتوکُپی بازی تا امروز و فردا کردن و فرستادن ارباب رجوع به دنبال نخودِ سیاه) است که ریشه در دوران حکومت ایلخانان و صفویه دارد و باید حل شود. باید بیایند و بپرسند که این دفتر کوچک «حفاظت از منافع جمهوری اسلامی در آمریکا» با نزدیک به یک میلیون ارباب رجوع چه کرده است که در آن، کارها به این سرعت و بدون معطلی، سئوال و ایراد و این چنین دوستانه و برادرانه انجام می گیرد.".

تیترِ اخبارِ روز در صفحات اول شماره های 17 بهمن 1398 روزنامه های تهران

خاطره خواندنی یک مخاطب از نظرسنجی محدود برای بررسی لایحه سال 1348 دولت وقت درباره صدور گذرنامه

    پیام زیر با ضمیمه اش (کُپی تیتر صفحه اول روزنامه اطلاعات که بخشی از آن در زیر آمده است) در یک پاکت از طریق پُست در چهارم فوریه 2023 (15 بهمن 1401) از نیویورک دریافت شد:

    مخاطب: این روزها، طبق آنچه را که در وبسایت های خبری (بزبان فارسی) می بینم، سخن از بحث مجلس در مورد شرط مسافرت زنان به خارج است. خواستم که از سابقه امر که خودم در جریان آن بودم و مربوط به مهرماه سال 1348 [53 سال پیش] است آگاه شوید. در آن سال دانشجوی سال آخر رشته علوم سیاسی دانشگاه تهران بودم. ما دانشجویان این رشته به صورت اختیاری (اجبار درسی نبود) بعضی روزها در مجلس شورا، وزارت کشور و وزارت امور خارجه در صورت تمایل، به اراده خودمان و داشتن وقت، کارآموزی می کردیم و مزدی در کار نبود و من مجلس را انتخاب کرده بودم برای اینکه نماینده شهرمان در مجلس از بستگان دور من بود و دوستش داشتم. نیمه دوم مهرماه 1348 بود (روزش را فراموش کرده ام) که این نماینده مرا در محوطه مجلس دید و گفت: دولت لایحه گذرنامه تدوین کرده و برای تصویب به مجلس داده و کمیسیون مربوط تصمیم به نظرسنجی، البته از شماری مشخص مثلا چند روحانی، چندقاضی و استاد دانشگاه و معلم و چند فرد معمولی گرفته است و در نظر دارد که شما دانشحویان کارآموز را برای این نظرخواهی بفرستد زیراکه شما حقوق بگیر نیستید و بی طرف هستید و من می خواهم که تو هم یکی از این نظر سنج ها باشی. فتوکپی لایحه را به تو می دهم تا بخوانی و آماده شوی. گفتم: دوسه روز پیش آن را در روزنامه اطلاعات خوانده ام، پدرم روزنامه می خرد و پس از خواندن نگهمیدارد.
    سخن کوتاه کنم. گروه ما دانشجویان کارآموز داوطلب این نظرسنجی از 9 نفر تشکیل می شد و باید ظرف سه روز با 5 روحانی، سه قاضی و یکی از آنها معاون دادسرای تهران، یک کلانتر باتجربه پلیس، چهار استاد حقوق و علوم انسانی دانشگاه، سه دبیر دبیرستان، دو روزنامه نگار و دست کم ده فرد معمولی که در خیابان و یا در محل کار و خرید می دیدیم درباره فقط یک مورد لایحه (مسافرت خارجی زنان شوهردار و شرط صدور گذرنامه) نظر سنجی کنیم و در جریان هر مورد نظرسنجی سه نفر از ما باید حضور می داشتیم و نتیجه به امضای هر 9 نفر ما تنظیم و تقدیم می شد.
    من در میان سه نفری انتخاب شدم که قرار بود با معاون دادسرا، یکی از دو روزنامه نگار، یکی از استادان، دو تن از روحانیون و لااقل دو فرد معمولی مصاحبه و نظرسنجی کنیم.
    معاون دادسرا گفت که به مصلحت است زن شوهردار با رضایت شوهرش گذرنامه بگیرد و شوهری که به زنش اعتماد داشته باشد و دوست باشند و اختلاف نداشته باشند مخالفت نمی کند، می رود محضر و اجازه می دهد ولی اگر مناسبات خوب نداشته باشند نمی رود و اگر برود هزاران حرف و حدیث بدنبال خواهد داشت، ممکن است زن برنگردد، ممکن است در خارج رقص برود و ... و بر مشکلات جامعه بیفزاید. ما تجربه این وضعیت را داریم و من موافق لایحه هستم. استادی که برای نظرسنجی ما انتخاب کرده بودند دکتر کاردان و گمان کنم که در آن وقت رئیس گروه روانشناسی و یا جامعه شناسی دانشگاه بود. در دفتر او بودیم که مردی سالخورده و لاغر اندام وارد شد و دکتر کاردان از جای خودش بلند شد و احترام بجای آورد که شنیده شد دکتر غلامحسین صدیقی استاد جامعه شناسی بود. دکتر کاردان گفت که اگر بخواهیم جامعه آرامی داشته باشیم نباید میان زن و شوهر اختلاف باشد و اختلاف بیندازیم. اگر شوهر راضی به مسافرت زنش باشد که رفتن و رضایت دادن مسئله نیست. روزنامه نگار مورد سنجش گروه ما، مشکین نام داشت و خبرنگار اجتماعی روزنامه اطلاعات بود و لهجه آذری داشت. او گفت: شوهر مهریه بدهد، نفقه بدهد و اگر مذهبی باشد اجرت المثل هم بدهد ولی زنش بدون موافقت و رضایت او برود خارج و شاید هم برنگردد و ...، این چه حرفی است. دولت درست عمل کرده و مسافرت زن شوهر دار به خارج که معلوم نیست بعدا چه مشکلاتی پیشامد کند باید با موافقت و رضایت شوهر باشد. باید منطق ازدواج اسلامی را در نظر گرفت. ما مسلمان هستیم و بیش از 1300 سال هم مسلمان بوده ایم و تفکر و رفتار و کردار اسلامی داریم نمی شود یکشبه تغییرش داد. دو روحانی و هر دو حجت الاسلام نیز با قرائت چند آیه و ذکر حدیث و اصول شریعت گفتند که لایحه در راستای درک ایرانیان از دین تنظیم شده و درست است. دو فرد معمولی را یکی در سالن انتظار بانک رهنی واقع در خیابان فردوسی و دیگری را با خانمش در همان خیابان و در حال خرید از یک فروشگاه دیدیم. مردی که در بانک بود با شنیدن پرسش ما، همان جوابی را که مشکین در روزنامه اطلاعات داده بود عینا و با خشم و صدای بلند تکرار کرد. مرد دیگر همصدا با خانمش گفت که خارج رفتن زن شوهردار بدون رضایت شوهر یعنی ورود خانواده، فامیل و حتی کشور به درد سر. یکی از بستگان ما که دختری 19 ساله بود چون در کنکور دانشگاه قبول نشد با پول عمویش جهت تحصیل به انگلیس رفته و در آنجا کمونیست شده است، تبلیغ ضددولتی می کند و خانواده اش می ترسند که گرفتار ساواک شوند.
    گزارش این نظرسنجی کوتاه که جز یک فرد معمولی بقیه موافق لایحه دولت بودند به کمیسیون داده شد و لایحه بعدا ـ زمان انقلاب سفید که یک زن وزیر آموزش و پرورش بود و چندین زن مدیرکل، نماینده مجلس و سناتور بودند به تصویب رسید.
    من 47 سال است که در آمریکا زندگی می کنم و در اینجا بازنشسته شده ام. شنیده ام که در همین آمریکا در چند ایالت، زنان شوهردار اگر بخواهند به مسافرتی دورتر از 70 مایلی (112 کیلومتری) خانه بروند باید با اطلاع شوهرشان باشد و شوهرشان موافق و راضی باشد، البته نیازی به گرفتن رضایت نامه کتبی نیست. فقط اگر شوهر راضی نباشد از دلایل طلاق خواهد بود. در هرحال، زندگی مشترک نیاز به دوستی و یکدلی جامع، توافق و سازش کامل دارد، دو غیر دوست [مخالف یکدیگر] نمی توانند زیر یک سقف زندگی کنند.
    در کتابخانه دانشگاه محله ما سال ها است که روزنامه های اطلاعات جلد شده تمامی سال های گذشته و چند سال (فقط چند سال) روزنامه کیهان نگهداری می شود دیروز رفتم و از صفحه اول شماره 17 مهرماه 1348 این روزنامه که از 53 سال پیش آن را به خاطر داشتم کپی گرفتم و برایتان ضمیمه این یادداشت کردم تا ببینید و اگر بخواهید درج کنید. سپاسگزار

در دنیای داستان نویسی

داستان نگار رکوردشکن

Jin Yong

امروز زادروز جین یونگJin Yong (چا Cha) روزنامه نگار و داستان نویس است که 15 داستان او به زبان چینی جمعا یکصد میلیون نسخه در مناطق چینی زبان جهان فروش داشته ـ رقمی که در طول تاریخ تالیف کتاب کمتر سابقه داشته است.
وی که ششم فوریه 1924 در جمهوری چین به دنیا آمده بود سی ام اکتبر 2018 و در نود و چهار سالگی در هنگ کنگ درگذشت. «چا» که زمانی در هنگ کنگ یک خبرنگار بود در سال 1959 روزنامه «مینگ پائو Ming Pao» را در اینجا تاسیس کرد که تیراژ چشمگیر دارد. خود او نخستین سردبیر این روزنامه بود. جین یونگ از تدوین کنندگان اساسنامه هنگ کنگ ـ پس از 150 سال استعمار دولت لندن نیز بشمار می آید. او تا سال 2010 از محل فروش داستانهایش که به زبان های مختلف از انگلیسی تا ویتنامی ترجمه شده اند 600 میلیون دلار هنگ کنگ (هشتاد میلیون دلار آمریکا) درآمد کسب کرده بود.

در دنیای تاریخ‌نگاری

نظرات پندآموز «باربارا تاکمن» مورّخ آمریکایی به مناسبت زادروز او ـ اهمیت آینده نگری و آگاهی از گذشته ـ نگاهی به کتاب های او

Barbara Tuchman

باربارا تاکمن Barbara Tuchman روزنامه نگار و مورّخ شهیر آمریکایی ششم فوریه 1912 به دنیا آمد و 77 سال عمر کرد و سی ام ژانویه 1989 درگذشت. باربارا سالها برای مجله Nation متعلق به پدرش گزارش «این ـ دِپت» تهیه می کرد. او 11 کتاب تاریخ نوشته است که همه آنها پند آموز اند و به همین لحاظ برنده دو جایزه بزرگ تألیف شده است. پدر بزرگ او سفیر آمریکا در پایتخت عثمانی (استانبول) بود و خواندن خاطرات او، باربارا را به کار مطالعه تاریخ کشانید. نخستین کتاب او «توپ های آگوست» عنوان دارد ـ آگوست 1914 ـ که درباره علل جنگ جهانی اول است که در نقاط مختلف بویژه در خاور میانه و اروپا نقشه های جغرافیایی را تغییر داد، روسیه را سوسیالیست کرد و آمریکارا وارد باشگاه قدرت ها. کتاب دیگر باربارا «لشکرکشی های نابخردانه The March of Folly» عنوان دارد که ثابت کرده است که جنگ های تعرّضی (نه، دفاعی) از جنگ تروا تا جنگ ویتنام بدون دورنگری و در نظر آوردن نتایج احتمالی صورت گرفته و دلیل آن ناآگاهی از تاریخ (رویدادهای گذشته) و یا غرور بیجا و کم سوادی بوده است. وی در این کتاب در قالب شرح جنگ ها (علل وقوع و نتایج آنها) کوشیده است اثبات کند که سیاست های نادرست به جنگ ختم شده و سرنوشت یک و یا چند ملت تغییر یافته و میلیون ها انسان آسیب دیده اند. برای مثال: اگر سلطنت طلبی و اشتباهات پاپ ها نبود مذهب پروتستان پیدایش نمی کرد، اگر تحمیلات دولت لندن نبود انقلاب استقلال آمریکا صورت نمی گرفت، اگر آزمندی و استثمار بورژواها و سرمایه داران نبود مارکس «مانیفست کمونیست» را منتشر نمی کرد و انقلابات اروپا و پس از آن آنارکیسم پا نمی گرفت، اگر تحمیلات قرارداد ورسای به ملت آلمان نبود جنگ جهانی دوم روی نمی داد و چنانچه هیتلر تاریخ شکست لشکر کشی ناپلئون به روسیه و نظرات متعاقبِ پیدایش پتر کبیر را خوانده بود که گفته اند بهتر است خرس قطبی (روسیه) را آرام گذارد تا تاخت و تاز آغاز نکند و نظم را برهم نزند، به روسیه لشکرکشی نمی کرد و به آن روز نمی افتاد. کتاب او The Proud Tower تصویری از جهان پیش از جنگ جهانی اول یعنی درباره تحولات سیاسی از 1890 تا 1914 ازجمله پیدایش مجدد امپریالیسم است.
به باورِ باربارا که مادر سه دختر بود، قواعد حکومتی یک کشور را نمی توان درباره ملت دیگر عینا بکار بُرد. ملت ها وارث فرهنگ و تاریخ خود هستند و قرن ها طول خواهد کشید تا تغییر رسوم و عادت و خواست دهند. اگر تاریخ یک ملت نشان دهد که در دوران حکومت نظامیان (یک ژنرال) پیشرفت داشته و در رفاه بوده پس این ملت، چنان حکمرانی را طالب است، لازم دارد و ....

روی جلد کتاب «توپ های آگوست»

در قلمرو رسانه‌ها

سالروز انتشار نخستین نشریه دانشگاهی

اواخر ژانویه در سال 1878 دانشگاه آمریكایی «ییل» نخستین نشریه دانشگاهی به نام «ییل نیوز» را منتشر ساخت و دانشگاههای دیگر از آن اقتباس كردند. دیوان عالی آمریكا حكم داده است: از آنجا كه نشریات دانشگاهی با كمك هزینه دولت انتشار می یابند، حق گرفتن اگهی تجاری و تكفروشی ندارند.

راز پیروزی مجله جیبی 15 میلیونی ـ زادروز «ریدرز دایجست»

مجله جیبی «ریدرز دایجست» كه ناشر آن در فوریه 2005 مدعی شد که تیراژی بالای 15 میلیون نسخه دارد و عمدتا از طریق پُست برای مشترکان ارسال و در کتابفروشی ها و سوپرمارکت ها توزیع و بفروش می رسد پنجم فوریه سال 1922 انتشار خود را آغاز كرد.
    «دویت والاس» و بانویش «لِیلا» در آن سال با یك وام پنج هزاردلاری، این مجله را راه اندازی كردند زیرا روزنامه ای كه در آنجا كار می كردند عذرشان را خواسته بود و نمی خواستند كه پس از آن، «كارفرما» داشته باشند. نخستین شماره مجله «ریدرز دایجست» تنها 1500 نسخه فروش داشت.
    انتشار مجله به قطع جیبی ابتكار تازه ای بود، زیرا كه خواننده می توانست آن را در جیب و یا كیف دستی خود بگذارد و با هر فرصتی كه به دست آید آن را بخواند.
    این مجله با قطعی كوچك رقیب بزرگی برای كتاب شد، مخصوصا كه در هر شماره اش چند داستان كوتاه، خلاصه چند كتاب، مطالب دانستنی، مطالب بهداشتی و آخرین گزارشهای پزشكی، مشروح خبرهای جنایی، مطالب خواندنی. آخرین پیشرفتهای علمی و موضوعهای اجتماعی ــ فرهنگی را چاپ می كرد و هنوز این روش را ترك نگفته است.
    این مجله در طول عمر خود به ندرت به مسائل سیاسی ــ اقتصادی روز پرداخته و اعلام داشته است كه تا قطعیت پیدا نكنند (تاریخ نشوند) به این مطالب نخواهد پرداخت، زیرا كه از حرف تا عمل فاصله ای طولانی وجود دارد و نمی خواهد خواننده اش گمراه شود. سیاست این مجله بر این پایه است كه تا می تواند از چاپ مطالبی كه مخاطب را اغفال كند خودداری ورزد.

سایر ملل

روزی که مهاجرت زردها به آمریکا محدود شد

به رغم مخالفت رئیس جمهوری وقت آمریكا، ششم فوریه 1917 قوه مقنّنه این كشور (كنگره) و هر دو مجلس با بیش از دوسوم آراء مهاجرت زردها (مردم آسیای شرقی) را به آمریكا محدود ساخت. قبلا کانادا چنین کرده بود. مخالفت با مهاجرت زردها عمدتا به این جهت بود كه نه تنها به فرهنگ ملی خود پایبند بودند و قاطی مهاجران دیگر نمی شدند، بلكه در استیت های غربی آمریكا با مزد كم كار می كردند و باعث بیكاری دیگران و كاهش دستمزد ها شده بودند. این محدودیت چند دهه بعد برطرف شد.
باوجود این محدودیت دهها ساله، هم اکنون شش تا هفت درصد جمعیت بیش از 330 میلیونی فدراسیون آمریکا را زردها تشکیل می دهند. چینیان مقیم آمریکا همچنان به آموزش زبان مادری به فرزندان خود که در آمریکا به دنیا آمده اند می پردازند و فرهنگ نیاکان را دنبال می کنند.
طبق گزارش های رسانه ای سال 2016، در فدراسیون آمریکا حدود 25 میلیون مقیم موقت و مهاجر غیرقانونی زندگی می کنند.

عهدنامه محدود كردن جنگ افزارهای دریایی، ولی ...

ششم فوریه سال 1922 دولتهای آمریكا، ایتالیا، انگلستان، ژاپن و فرانسه با توجه به این حقیقت تاریخی كه «قدرت دریایی»، دولت صاحب آن را به قُلدری و خیال تجاوز برمی انگیزاند عهدنامه قطع رقابت دریایی و محدود كردن ابزار های جنگ دریایی را میان خود امضاء كردند. اوضاع روسیه در پی انقلاب بولشویكی هنوز تثبیت نشده بود كه در این پیمان شركت داده شود و آلمان كه در جنگ جهانی اول شكست خورده بود، به موجب عهدنامه ورسای ناوگان خودرا از دست داده و حق داشتن كشتی جنگی سنگین از آن سلب شده بود.
گذشت زمان نشان داد كه از سه ـ چهار سال بعد از امضای این عهدنامه، دولت هایی كه این معاهده را امضاء كرده بودند برای تقلّب كردن درمفاد آن باهم مسابقه گذاشتند و ... تا جائی كه از این عهدنامه تنها نامی باقی ماند. ورود ناوهای تازه ساخت این پنج کشور به صحنه های جنگ جهانی دوم بی اثر بودن این معاهده را نشان داد.

روزی كه «روزولت» مجبور شد بانك های آمریكا را ببندد ـ رکود اقتصادی بزرگ

نمونه هايي از صفهاي طولاني صاحبان حسابهاي بانکي در فوريه 1933

«فرانکلین دی. روزولت» كه در اوج ركود اقتصادی آمریکا به ریاست این فدراسیون انتخاب شده بود بانك های این کشور را از ششم فوریه سال 1933 به مدت ده روز تعطیل كرد؛ زیراکه پیش از این روز، مردم برای بیرون كشیدن پس اندازهای خود و با آن پولها، هجوم برای خرید كه سطح قیمت ها را شدیدا بالا می بُرد به بانك ها هجوم بُرده بودند. به علاوه، موجودی نقدی بانك ها برای پرداخت ها كافی نبود و مقابل بانك ها صف های طولانی تشکیل شده بود و بیم آن می رفت که همین صفوف تبدیل به تظاهرات، شورش و عصیان شود.
آمریکا از سال 2008 نیز وارد یک بحران اقتصادی شده بود که علت عمده آن افزایش بدهی دولت این کشور و تداوم كسری بودجه آن بود که جمع این بدهی و اعتبارات در سال 2012 از سقف 15 تریلیون دلار بالاتر رفته بود. دولت با گرفتن وام از بانک ها کسری بودجه را جبران می کرد، زیرا که دلار هنوز در استاندارد طلا بود و نمی توانست بدون داشتن طلای معادل، پول کاغذی چاپ کند. به علاوه، آسان شدن دریافت وام از بانک ها برای مردم در طول سه سال پیش از آن (پیش از سال 2008) و بازپرداخت نکردن اقساط وام ها به موقع (در سررسید) و کاهش معاملات مستغلات به علت بالا رفتن غیر متعارف بهای مسکن و هرگونه ساختمان. «تاریخ» نشان داده است که بالارفتن غیر متعارف بهای مستغلات در یک کشور، مسئله ساز شده است.
آمریکا در اواخر دهه 1960 (دوران ریاست جمهوری ریچارد نیکسون) تصمیم به خروج از استاندارد طلا گرفت و دست آن برای چاپ پول کاغذی باز شده است، ولی ترجیح می دهد که قرض کند و خرج کند. دلار آمریکا پس از جنگ جهانی دوم و با تدابیر این دولت، پول بین المللی شده است و دلارهای اضافی در خارج از کشور وسیله معامله قرار می گیرد. بنابراین، همه تلاش دولت واشینگتن این است که دلار از صورت یک پول بین المللی خارج نشود.

تشدید بمباران هوایی برلین از فوریه 1944

برلين از فوريه 1944 به بعد: هر روز و شب ظاهر شدن هواپيماها، بمباران و فرار مردم از ساختمانهاي شعله ور

دور تازه بمباران شدید و روزانه شهر برلین توسط هواپیماهای نظامی متفقین از ششم فوریه 1944 آغاز شد كه تا پایان جنگ جهانی دوم ادامه داشت.
ارتش آلمان از سال پنجم جنگ جهانی دوم هم به حد كافی هواپیما برای دفاع از آسمان برلین در اختیار داشت، ولی این هواپیماها سوخت لازم را برای به پرواز در آمدن نداشتند و از شهر، تنها با سلاحهای زمینیِ ضد هوایی دفاع می شد كه از آنها هم به دلیل شبانه بودن این حملات، ابری بودن آسمان و پرواز در ارتفاع زیاد كار چندانی ساخته نبود و ژنرالهای هیتلر تنها به این اصل دلخوش بودند كه تنها با حملات هوایی نمی شود جنگ را بُرد و كشوری را تسخیر كرد. هیتلر هم در انتظار تولید بمب اتمی بود که دانشمندان آلمانی وعده اش را به او داده بودند و برای ساخت آن تلاش می کردند که سود این تلاش به جیب آمریکا رفت. پس از جنگ، آمریکا و شوروی ـ هرکدام شماری از دانشمندان و کارشناسان اتمی ـ موشکی آلمان را به کشور خود منتقل کردند و ...

بانو «رُزا پاركز»، كه ایستادگی و دلاوری او جنبش حقوق مدنی آمریكا را حركت تازه داد و پیروز كرد

Rosa Parks در 1955 و 2002

بانو «رزا لی پاركز Rosa Parks» كه یك اقدام دلیرانه او باعث تشدید فعالیت جنبش حقوق مدنی آمریكا و پیروزی آن شد چهارم فوریه سال 1913 در یك خانواده سیاهپوست در شهر «تاسكجی» واقع در ایالت جنوبی آلاباما به دنیا آمد. پدرش نجّار و مادرش آموزگار بود و خود او بعدا به کار دوزندگی سرگرم شده بود. او در محیطی زندگی می كرد كه میان سیاهپوستان و سفید پوستان تبعیض و جدایی بود و رنگ پوست ملاك برتری انسان بود.
     برای مثال؛ سیاهپوستان حق نشستن روی صندلیهای ردیفهای جلوی اتوبوسهای شهری را نداشتند و تازه اگر صندلی برای نشستن وجود نداشت و یك سفید پوست وارد اتوبوس می شد، سیاهپوست باید صندلی اش را به او می داد. رزا از این وضعیت و نیز جدابودن مدارس سیاه و سفید ازهم خسته شده بود. وی روز یکم دسامبر سال 1955 كه عازم محل كار خود (یك كارگاه لباسدوزی) در شهر مونتگمری بود، نه تنها از در جلو اتوبوس وارد آن شد بلكه روی یك صندلی در ردیفهای جلوتر هم نشست و به اعتراض راننده توجه نكرد و از جای خود تكان نخورد. جیمز فلیک J. Flake راننده، اتوبوس را متوقف ساخت و به پلیس تلفن كرد، زیراكه نشستن سیاهپوستان روی صندلیهای ردیفهای جلو اتوبوس در آن ایالت جریمه نقدی داشت.
     تا آمدن پلیس، بسیاری از مسافران اتوبوس كه برای رسیدن به محل كار عجله داشتند پیاده شدند و یكی از آنان به روزنامه شهر تلفن كرد و عكاس از این صحنه عكس گرفت (عکس زیر که تاریخ شده است).
     پلیس رزا را به دادگاه برد و جریمه شد. انتشار عكس و گزارش كار او و اظهاراتش دربازجویی پلیس در روزنامه شهر، در جهان چون توپ صدا كرد و این عكس دربیشتر روزنامه های جهان به چاپ رسید و جنبش مدنی آمریكا برشدت فعالیت خود افزود و وارد مرحله تازه ای شد.
    دكتر مارتین لوتر كینك رهبر جنبش از آن پس راهپیمایی های بزرگ و بعضا چند صد هزاره نفری برپا كرد و با این كه جان خودرا برسر آن گذارد، جنبش در دهه بعد به پیروزی رسید و قانون «حقوق مدنی» در كنگره آمریکا تصویب شد و ....
    رزا و خانواده اش چند سال بعد به شهر دیترویت (شمال آمریكا) نقل مكان كردند، اما کار آن روز وی فراموش نشد هرجا و هر وقت كه از جنبش حقوق مدنی آمریكا نام برده می شود، وی نیز مطرح می گردد و روزنامه ها به مناسبت سالروز تولد و سالروز اقدام شجاعانه اش با او مصاحبه می كنند و نامش در تاریخ آمریكا ماندگار خواهد ماند. رزا در سال 2005 درگذشت و با احترام تمام و رعایت تشریفات رسمی مدفون شد. کنگره آمریکا وی را «بانوی اول جنبش حقوق مدنی» اعلام کرده است.

اين عكس تاريخي كه روز يکم دسامبر سال 1955 برداشته شد «رزا پاركز» را در اتوبوس عمومي شهر مونتگمري ايالت آلاباماي آمريكا نشان مي دهد كه بر صندلي نشسته و برغم اخطار راننده حاضر به پياده شدن نبود

فوریه 2006 - رودخانه سرخ در خیابانهای كاراكاس - اصول سوسیالیسم قرن 21 هوگو چاوس

«چهارم فوریه» سالروز دو رویداد مهم در ونزوئلاست. در این روز در سال 1992 سرهنگِ كماندو، هوگو چاوز (چاوس) با پنج واحد نظامی بر ضد كارلوس پرِز رئیس جمهوری وقت ونزوئلا كه دستگاه حكومتی وی شهرت به آلوده شدن به فساد داشت كودتا كرد و با این كه بسیاری از نقاط پایتخت را تصرف كرده بود در این كار موفق نشد و به زندان افتاد.
    چاوز هفت سال بعد ـ دوم فوریه سال 1999 با رای اکثریت ونزوئلایی ها به رهبری این کشور انتخاب شد و دو روز پس از آن، دوران ریاست جمهوری خودرا آغاز كرد. وی همچنین دوم فوریه 2009 مراسمی به مناسبت دهمین سال انتخاب خود و زمامداری بر ونزوئلا را برگزار کرد. چاوز برای سومین بار به ریاست جمهوری انتخاب شد ولی پیش از آغاز رسمی دوره سوم، به سبب تشدید بیماری سرطان برای درمان به کوبا رفت و چون درمان موثر واقع نشد به وطن بازگشت و پنجم مارس 2013 در 58 سالگی درگذشت.
    چاوز در طول زمامداری خود با توجه به تجربه حاصل از نظام های سوسیالیستی در قرن 20 و با تفسیر فرضیه های سوسیالیستی مطرح به علاوه عقاید سیمون بولیوار ـ قهرمان ملّی آمریکای لاتین فرضیه سوسیالیسم قرن 21 را طرح و اعلام داشت که دارای چهار ستون اصلی است: توزیع عادلانه درآمد، رفاه و فرصت ها ـ دمکراسی خلق و استقلال اقتصادی ـ بازگشت به انسانیت و پایان هرگونه فساد. به این ترتیب؛ سوسیالیسم چاوز نوعی سوسیالیسم ملی و با رعایت اخلاقیات و دارای انعطاف است. در آمریکای لاتین، مردم منطقه خود را اعضای یک ملت واحد می دانند و در آرزوی ایجاد یک جامعه مشترک المنافع.
     چاوز [تلفظ این اسم در آمریکای لاتین، چاوس و در اسپانیا و کشورهای اسپانیایی زبان دیگر، چاوز است] پس از رهایی از زندان (به جرم کودتای فوریه 1992) كه در آنجا دچار آسیب چشم شده بود، [به قول خودش] به فعالیت سیاسی برضد طبقه برتری جو، پولپرست، آزمند و تجمل دوست (مقامات و ثروتمندان) ادامه داده بود و در انتخابات دسامبر 1998 پیروز شده بود.
     چهارم فوریه 2006 به مناسبت دو رویداد مورد بحث، صدها هزار تن از هواداران چاوز از سراسر ونزوئلا به كاراكاس آمده و در حالیكه به سبك او كلاه (بِره) و پیراهن سرخ بر تَن داشتند در خیابانهای كاراكاس به حركت درآمده بودند و این منظره (عكس بالا)، خیابانهای كاركاس را به صورت رودخانه های سرخ درآورده بود. علاوه بر هواداران چاوز در كاراكاس، بقیه جمعیت با چهار هزار و ششصد اتوبوس خودرا به این شهر رسانده بودند و شعارهای ملی و انقلابی می دادند.
    چاوز در مراسم سال 2006 که به مناسبت این دو سالروز برگزار شده بود خطاب به هوادارانش گفته بود كه برای مسلح كردن مردم جهت دفاع از انقلاب [سوسیالیسم قرن 21] یك میلیون تفنگ در اختیار آنان قرار خواهد گرفت و صد هزار تفنگی كه از روسیه خریداری شده است مقدمه این كار است.

چاوز پیش از شركت در مراسم چهارم فوریه 2006، به هاوانا رفته بود تا از دست فیدل كاسترو ـ و به اظهار چاوز؛ آموزگار و مُراد خود ـ تقدیرنامه یونسكو معروف به مدال «خوزه مارتی» را دریافت دارد (عكس بالا).
چاوز متولّد 28 جولای 1954 که از 1999 رئیس جمهور ونزوئلا بود در انتخابات اکتبر 2012 بار دیگر و برای یک دوره شش ساله به ریاست جمهوری ونزوئلا انتخاب شد. قرار بود که مراسم آغاز دوره تازه در دهم ژانویه 2013 برگزار شود که چون در این تاریخ در کوبا زیر درمان قرار داشت پارلمان ونزوئلا انجام این مراسم را به بعد از بازگشت چاوز از کوبا موکول کرد. چاوز ـ رهبر وقت حزب سوسیالیست متحده ونزوئلا ـ از اواخر سال 2012 در کوبا سرگرم درمان بیماری سرطان بود. وی چون احساس کرده بود که بیماری او (سرطان) درمان نخواهد شد به وطن بازگشت تا در اینجا جان بسپارد و پنجم مارس 2013 درگذشت و نیکلاس مادورو N. Maduro از پیروان خط او برجایش نشست.

مخالفت دو ژنرال آمریکایی با تعرض نظامی به عراق ـ در صورت حمله به طاق کَسری و اماکن مقدسه شیعیان آسیب وارد نشود ـ هشدار ژنرال شوارتسکُف

    انتونی زینی Anthony Zinni ژنرال ایتالیایی تبارِ آمریکا و فرمانده نیروهای نظامی این کشور در خاور میانه (و عمدتا منطقه خلیج فارس) موسوم به سِنترال کُماند در 2002، چهارم فوریه 2003 و 43 روز پیش از آغاز حمله نظامی آمریکا به عراق، در یک اجتماع در تالار كتابخانه عمومی شهر ویلیامزبورگ (پایتخت مهاجرنشینان انگلیسی 13 گانه تا سال 1776) ـ اجتماع انجمن زنان رای دهنده آمریکایی ـ ضمن اظهار نظر در باره عزم جورج دبلیو بوش به جنگ با عراق، گفته بود که در وضعیت وقت جهان و با توجه به نظم نوین برقرار شده پس از فروپاشی شوروی، به مصلحت نیست كه آمریكا وارد چنین جنگ هایی شود.
     ژنرال زینی که از اوضاع سیاسی ــ نظامی خاور میانه آگاه است و در انستیتوی نظامی آمریکا رشته «مطالعات بین الملل» را تدریس کرده بود در سخنرانی خود گفته بود كه اینك (فوریه 2003) برای جلوگیری از اجرای تصمیم پرزیدنت بوش در تعرّض به عراق دیر شده و با انتقال این همه نیرو، دولت بوش به نقطهِ بی بازگشت نزدیك شده است. زینی متولّد سپتامبر 1943 و مؤلف چند کتاب ازجمله کتاب «جنگ برای صلح» پس از بازنشسته شدن، همکاری با انستیتوی مطالعات خاورمیانه و تدریس در رشته «پابلیک پالیسی» در دانشگاه دوک را آغاز کرده بود. وی اینک رئیس شورای آن انستیتو است.

چند روز پیش از مخالفت مشروط ژنرال زینی با تعرّض نظامی آمریکا به عراق، ژنرال نورمَن شوارتسكُف جونیورNorman Schwarzkopf Jr (که نوجوانی اش را در تهران گذرانیده بود زیراکه پدرش در ژاندارمری ایران مستشار بود و از دوستان شاه) و در جریان جنگ با عراق بر سر کویت، فرماندهی 750 هزار نیروهای ائتلاف را به دست داشت و عراق را از کویت بیرون راند در مورد تعرّض قریب الوقوع و برنامه ریزی شده جورج دبلیو بوش به عراق عقیده مشابهی را بیان کرده و گفته بود که دستِ کم به جنگ هایی از این دست نباید به تنهایی دست زد و سلطه گر و جنگ طلب معرفی شد. تصرّف یک کشور ممکن است آسان باشد ولی اداره کردن آن پس از شکست، اهمیت بیشتر دارد و برای آن باید برنامه ریزی دقیق شود و گرنه عراق چند ملیّتی و چند مذهبی و تازه ساخت کانون ناامنی آسیای غربی و تولّد و رشد اغتشاش و تروریسم خواهد شد. در تعرّض به عراق باید توجه داشت که به طاق کسری ـ مظهر قدرت ایران باستان که ایرانیان نسبت به آن حساس هستند آسیبی وارد نشود وهمچنین به اماکن مقدّسه شیعیان. اگر ناسیونالیسم ایرانی باردیگر سر بلند کند، به دنبال آن ناسیونالیسم روس نیز زنده خواهد شد و فصل تازه ای در تاریخ باز خواهد کرد که بازگشت روسیه به قدرت به زیان آمریکا خواهد بود.
شوارتسكُف در عین حال گفته بود که نظر دولت متبوع (دولت جورج دبلیو بوش) را درک می کند که می خواهد جایگاه آمریکا به عنوان اَبَرقدرت جهان را حفظ کند. آسیای غربی کلید قدرت جهانی است و ابرقدرت جهان باید بر این چهارراه مسلط باشد. امپراتوری رومیان بیش از 7 قرن با امپراتوری ایرانیان بر سر در دست داشتن این چهارراه جنگ کرد، موفق نشد و هر دو امپراتوری که بر اثر جنگ با هم تضعیف شده بودند فروپاشیده شدند. ژنرال شوارتسکُف که در 1934 در نیوجرسی به دنیا آمده بود، اواخر دسامبر 2012 بر اثر ابتلاء به ذات الریه درگذشت.
دولت جورج بوش شش هفته پس از انتشار این دو اظهار نظر در رسانه ها واحتمالا برپایه اندرز ژنرال زینی، با ائتلافی که از انگلستان و چند دولت دیگر سرِهم بندی کرده بود حمله نظامی به عراق را آغاز کرد و رژیم حزب بعث را برانداخت. اشتباه بزرگتر او، برهم زدن نظم داخلی عراق و برکنارکردن کارکنان دولت ازجمله افسران پلیس بود که باعث ناامنی و فساد شده است. وی نظامیان آمریکایی را به جای پلیس عراقی به پاسداری از خیابانها گمارد که مورد حمله افراد ناراضی قرار گرفتند وبذر ناامنی و تروریسم کِشت شد. تصرف عراق و اداره نادرست آن در طول اشغال نظامی و بی تدبیری های دیگر در عین حال به آرامش آسیای غربی پایان داد که آینده آن قابل پیش بینی نیست.

لهستان: هر برهه زیر پرچم یك قدرت! ـ ابزار قدرت در قرن 21: زبان و قلم (رسانه ها)، زیرکی سیاسی، هوش و تحلیل اطلاعات

پنجم فوریه 2005 كاندولیزا رایس وزیر امور خارجه وقت کابینه آمریكا (دولت جورج دبلیو بوش) در جریان دیدار برق آسای هفت روزه اش از اروپا و خاورمیانه به ملاقات نخست وزیر لهستان ـ متحد آمریكا در اشغال نظامی عراق شتافته بود. در برنامه این دیدارها، رایس دولت لهستان را در ردیف انگلستان، آلمان و فرانسه قرار داده بود.
مشاهده عكس بالا كه «مارك بلكا» نخست وزیر وقت لهستان را هنگام ملاقات با رایس در كنار پرچم آمریكا نشان می دهد ـ در ذهن بیننده، «تاریخ لهستان» را تداعی می كند كه این کشور دست كم در سه قرن اخیر، هر چند دهه خودرا زیر پرچم یك قدرت قرار داده است؛ پیش از دهه 1990 زیر پرچم شوروی، پیش از شوروی ـ در دست هیتلر، قبلا از آن تزار روسیه و پیش از تزار، فرانسهِ ناپلئون و پیشتر از آن ـ امپراتور اتریش و .... زمانی پادشاهی، گاهی جمهوری و 45 سال كمونیست بود و حالا ... در دهه یکم قرن 21 به اتكاء بلوک غرب با ارباب قدیمی اش روسیه به دشمنی برخاسته، به آمریکا اجازه استقرار شبکه موشکی داده و به تحریک غرب با مسکو بر سر اوكراین مجادله می كند. باید منتظر شد و دید قدرت بعدی كه لهستان در برابرش كرنش خواهد كرد كدام خواهد بود؟. امروزه قدرت بر شانه زبان و قلم (شبکه های تلویزیونی، خبرگزاری ها، نت ورکها و سرچ انجین ها، بازی های سیاسی ـ نطق و تهدید و ارعاب، اطلاعات، هوش و زرنگی مقامات و مشاورانشان و نیز مقاله نگاران و مؤلفان و فیلمسازان) نشسته و بنابراین پایه هایش هوش، معلومات، دانایی، اطلاعات، قدرت تحلیل، یارگیری، وقت شناسی و بالاخره تکنولوژی و اقتصاد است.
چند دهه است كه هنر و مهارت تنظیم و عرضه خبر و نظر (نفوذ در اذهان) شده است ابزار قدرت ـ جنگ افزاری كه روزانه بكار می رود و همانند سلاح اتمی و موشك نیست كه در انبارها بپوسد، ولی باید دید كه این حربه تا چه زمان و برای چه مدت برنده خواهد بود. واضح است تا روزی كه جهانیان آگاهتر شوند و بدانند كه با حرف كنترل می شوند و در چنگال سخن پراكنی رادیو تلویزیونها و مطالبِ قرارداده شده در اینترنت قراردارند و راه بی اعتنایی و نادیده گرفتن این حربه را یاد بگیرند. درست است كه سلاح اتمی ابزار قدرت و وسیله قدرت نمایی و یک بازدارنده است ولی نفوذ و اقتدار در جهان قرن 21 ظاهرا ناشی از اطلاعات و قدرت تحلیل و تشخیص و فرصت شناسی است و ابزار آن قلم و كلام.

آیا بخاری گاز سوز ایرانی نخست وزیر گرجستان را كشت؟

زوراب

بالاخره مرگ «زوراب ژوانیا» نخست وزیر گرجستان را به گردن بخاری گاز سوز ساخت ایران انداختند. وی كه از متحدان «سا كاشویلی» رئیس جمهوری وقت و از سران انقلاب نارنجی سال 2004 گرجستان بشمار می رفت و متمایل به اتحاد گرجستان با بلوک غرب بود دوم فوریه 2005 برای دیدار دوست خود «رائول یوسوپوف» به آپارتمان او رفت و چون دیر كرد، «بادی گارد» به سلفون او زنگ زد كه جواب نشنید. خواست با شكستنِ در وارد آپارتمان شود كه موفق نشد. پلیس محل را خبر كرد و از پنجره وارد آپارتمان شدند و جسد زوراب را در اطاق نشیمن و رائول را در آشپزخانه یافتند.
نخست، احتمال سوء قصد داده شد و حتی گفته شد كه كار جاسوسان خارجی [روسیه] بوده ولی پس از معاینه اجساد معلوم شد كه مرگ بر اثر استنشاق گاز طبیعی (مورد مصرف در خانه) بوده كه از بخاری آپارتمان نشت كرده و بخاری ساخت ایران و وارداتی بوده است. با وجود این، احتمال سوء قصد و توطئه كاملا منتفی نشده است.

رویدادی در قرن 21 ! - کشتی قراضه مصری باعث مرگ نزدیک به هزار انسان شد!

یكم فوریه 2006 یك كشتی مسافربر مصری كه میان كشور سعودی و مصر در رفت و آمد منظم بود براثر هوای توفانی دریای سرخ در این دریا غرق شد. این كشتی حامل 1300 تا 1400 مسافر و عمدتا مصری بود كه تنها چهارصد نفرشان زنده از دریا گرفته شده بودند. بیشتر مسافران را مصریانی تشكیل می دادند كه در كشور سعودی كار می كردند و یا به زیارت حج رفته بودند كه باز می گشتند.
گفته شده بود كه كشتی غرق شده بیش از عُمر مجاز كار كرده بود و قبلا در حرّاج از یك شركت اروپایی خریداری شده بود. بستگان مقتولان حادثه برضد مقامات مصری كه اجازه كار به این كشتی فرسوده داده بودند دست به تظاهرات و اعتراض زده و اعلام کرده بودند که به قوه قضایی متوسل خواهند شد تا کسانی را که به آن کشتی پروانه حمل و نقل مسافر داده بودند شناخته و مجازات کند.

برخی دیگر از رویدادهای 6 فوريه

743: هُشام ابن عبدالملك حكمران اموی خاور میانه درگذشت.

1778: در این روز در پاریس میان دولت فرانسه و دولت مهاجرنشینان انگلیسی استقلال یافته آمریکا یک پیمان اتحاد و دوستی امضاء شد. دولت فرانسه در جریان انقلاب مسلحانه مهاجرنشینان با انگلستان به انقلابیون کمک نظامی کرده و افسر و کشتی جنگی فرستاده بود.

1820: با کمک یک انجمن آمریکایی ضد بردگی و اسارت انسان، 86 سیاهپوست و برده سابق از نیویورک عازم آفریقای غربی شدند تا در قاره نیاکان، برای خود محل سکونت بسازند و پذیرای بردگان آزادشده بعدی شوند که قصد بازگشت به آفریقا داشته باشند. سرزمینی که این 86 تن انتخاب کردند به تدریج به صورت کشوری 111 هزار کیلومتری به نام «لیبریا» در آمده است که بیش از 4 میلیون جمعیت دارد، پایتخت آن مونرویا و زبان رسمی کشور «انگلیسی» است.

1832:

Otto

اُتوOtto شاهزاده 17 ساله آلمانی از ایالت باواریا و بدون اینکه زبان یونانی بداند و این کشور را دیده باشد پادشاه یونان شد!. نشست قدرت های اروپایی در لندن تصمیم به پادشاهی شدن یونان و انتخاب اُتو گرفته بود. یونان تا این زمان هیچوقت پادشاهی نبود. قدرت های اروپایی پس از اینکه کمک کردند که عثمانی از یونان رانده شود تصمیم به پادشاهی کردن آن گرفتند تا عثمانی و هر قدرت دیگر به آنجا بازنگردد. یونان در قرون قدیم بخشی از امپراتوری روم بود و در قرون جدید تا دهه سوم قرن 19 وابسته به عثمانی. یونان در عهد باستان و پیش از پیدایش امپراتوری روم، چند سال در تصرف ایران بود و قبلا و بعدا تا زمان ظهور قدرت مقدونی ها (اسکندر و پدرش فیلیپ) به صورت کشور ـ شهر و نوعی دمکراتیک اداره می شد.

1912:

Eva Braun

اِوا براون که در اپریل 1945 تنها 40 ساعت زوجه هیتلر بود ششم فوریه (روزی چون امروز) در سال 1912 به دنیا آمد. وی که در کار عکس و فیلم بود در 17 سالگی با هیتلر آشنا شد و به تدریج مِترس او. این دو در آخرین ماههای جنگ جهانی دوم، در برلین به یک پناهگاه زیر زمینی رفتند و هیتلر 40 ساعت پیش از خودکشی، در همان پناهگاه اِوا را عقد رسمی کرد و پس از دریافت این خبر که روس ها به پناهگاه نزدیک شده اند از اِوا خواست که سیانور بخورد تا بدست دشمن نیافتد و تحقیر نشود و سپس با شلیک گلوله خودکشی کرد. وی پیش از خودکشی، از افراد مستقر در پناهگاه خواسته بود که اجساد هر دو را آتش بزنند تا روس ها آنان را نشناسند، ولی روس ها اجساد نیمسوخته آنان را بدست آوردند و شناختند. ِاِوا 33 ساله بود که به دستور هیتلر سیانور خورد. خواهر اِوا با یک افسر ارشد اس. اس. ازدواج کرده بود.

1918: در انگلستان به زنان حق شرکت در انتخابات و دادن رای داده شد، مشروط براینکه در سنین بالای 30 می بودند.

1929: امروز زادروز «والنتین یانین» تاریخدان روس است که صدها رساله، مقاله و کتاب درباره ریشه روس ها و روس ها در قرون وسطی، تعرض مغول ها، تأمین وحدت و ایجاد امپراتوری روسیه و اشتباه بلشویک ها به تقسیم آن و ایجاد اتحاد جماهیر شوروی نوشته و ثابت کرده است که احساس میهندوستی روس ها که در جریان جنگ جهانی دوم بیش از 27 میلیون کشته دادند زیاد است و در صورت احساس خطر برای وطن، سریعا بپا می خیزند. او که ششم فوریه 1929 به دنیا آمده بود دوم فوریه (همان ماه تولد) در سال 2020 درگذشت. وی سالها استاد تاریخ در دانشگاه مسکو بود و برنده جایزه لنین. او که رساله ای در زمینه «پول در دوران حاکمیّت مغول ها ـ بر چین، جنوب روسیه و خاور میانه ازجمله ایران» دارد در مورد سیاست های پولی (نقدینگی) به دولت های غیر سوسیالیستی هشدار داده است که در تنظیم سیاست های پولی خود دقت کافی داشته باشند. وی پول بَد را یک میکرب جامعه خوانده است که پنی سیلین آن بسختی بدست می آید و درمان، طولانی است.

1933: اصلاحیه بیستم قانون اساسی آمریکا از این روز به اجرا در آمد. این اصلاحیه که روز پایان دوره هر رئیس جمهوری، سناتوری و نمایندگی مجلس را تعیین کرده است 23 ژانویه 1933 از تصویب گذشته بود. طبق این اصلاحیه، دوره هر رئیس جمهوری ظهر بیستم ژانویه هر چهار سال یک بار پایان می یابد و دوره نمایندگی و سناتوری ظهر سوم ژانویه.

1932:

کامیلو گوریاران Camilo Gorriaran از انقلابیون کوبا و در ردیف فیدل کاسترو و چه گوارا ششم فوریه 1932 به دنیا آمد و در اکتبر 1959 در آسمان کارائیب ناپدید شد. اثری از هواپیمای حامل او به دست نیامده است. پدر و مادر کامیلو در جنگ داخلی اسپانیا در کنار چپ ها جنگیده بودند. کامیلو عقیده داشت چنانچه پولپرستان و قدرت طلبان آزمندی های خودرا تعدیل نکنند زمانی فرا خواهد رسید که توده ها به صورت گروهی و یا انفرادی برضد آنان قیام خواهند کرد و این قیام جهانی خواهد شد. تفسیر نگاران این عقیده را همان آنارکیسم نوشته اند: تأمین برابری انسان و عدالت به هر طریق. اوضاعِ پس از فروپاشی بلوک شرق (عقب نشستن سوسیالیسم) و قدرت گرفتن اصحاب منافع، درستی عقیده کامیلو را نشان داده است.

1952:

جورج ششم پادشاه انگلستان درگذشت و دختر 25 ساله اش الیزابت به نام الیزابت دوم برجای او نشست. الیزابت هنگام مرگ پدر در کِنیا و در یک شکارگاه بود که به لندن بازگشت. الیزابت دوم متولد 21 اپریل 1926 که از آن زمان تا هشتم سپتامبر 2022 ملکه انگلستان و 15 کشور دیگر عضو جامعه مشترک المنافع بود در این روز و در نود و شش سالگی درگذشت. این جامعه مرکب از مستعمرات و مهاجرنشینان سابق دولت لندن دارای 54 عضو است. حکومت انگلستان پارلمانی است و نخست وزیر (برگزیده مجلس) بر کشور حکومت می کند. عکس مقابل در سال 1952 از الیزابت دوم برداشته شده است.

1958: یک هواپیمای مسافربر انگلیسی هنگام برخاستن از فرودگاه مونیخ آلمان سرنگون شد و 38 تن ازجمله هفت فوتبالیست عضو تیم منچستر یونایتد کشته شدند.

1996: در این روز یک هواپیمای چارتر از نوع بوئینگ 200-757 یک شرکت هوایی غیردولتی ترکیه (شرکت Brigenair) با 189 سرنشین پس از برخاستن از فرودگاهی در جمهوری دومینیکن واقع در کارائیب سقوط کرد و همه سرنشینان آن کشته شدند. این هواپیما عازم آلمان از طریق کانادا بود. با سقوط این هواپیما و تأثیر روانی این حادثه در مسافران بالقوه، شرکت Brigenair ورشکست و تعطیل شد. دفتر مرکزی این شرکت هوایی در شهر استانبول بود.

2016: یک زمین لرزه 6 و 6 دهم ریشتری در جنوب تایوان، 120 نفر را کشت، دهها تن را مجروح و زیان مالی سنگین وارد ساخت.

کارنامک نوشیروان (خاطره ای از مولف)

یک خاطره: ایجاد نگرانی در مردم، وقتی که اخبار به موقع به پخش رادیو نرسد ـ زمانی که محمود طلوعی دبیر اخبار بود ـ خبرگزاری پارس در آن زمان

محمود طلوعی

محمود طلوعی از روزنامه‌نگاران و نویسندگان معاصر ایران 29 اَمُرداد 1394 در نزدیکی خانه اش در خیابان آفریقا و نه چندان دور از چهارراه جهان کودک (ناحیه میدان ونک) در یک حادثه رانندگی جان خودرا از دست داد. وی که 85 سال داشت هنگام عبور از خیابان با یک موتوسیکلت تصادف و مجروح شده بود که پس از انتقال به بیمارستان درگذشت.
    در خبرها، تنها به سابقه کار طلوعی در مجله خواندنی ها اشاره کرده بودند که سه دهه در این مجله قلم زده بود و بیشتر این مدت را سردبیر این مجله بود که عمدتا مطالب نشریات دیگر را نقل می کرد و شعار آن «آنچه خوبان همه دارند تو تنها داری» بود.
    طلوعی نه تنها در مجله خواندنی ها بلکه سال ها (از اواخر دهه 1330) مترجم خبر در خبرگزاری پارس (از زبان فرانسه) بود و در زمان وزارت جهانگیر تفضلی (از نیمه دوم سال 1341) به موازات آن، مفسّر و دبیر اخبار بین الملل این خبرگزاری ویژه پخش از رادیو. تفسیرهای محمود طلوعی در بخش اخبار ساعت 8 شب و 7 بامداد از رادیو پخش می شد و در بولتن خبرگزاری قرار می گرفت و برای روزنامه ها و اشخاص مشترک خبرگزاری ارسال می شد. جهانگیر تفضّلی وزیر مشاور کابینه وقت (کابینه امیراسدالله عَلَم) که در این سمَت، مدتی مسئولیت انتشارات و رادیو ایران را بر عهده داشت محمود طلوعی را در خبرگزاری ارتقاء و از سردبیران ارشد قرار داده بود.
    به یک خاطره در این دوره اشاره کنم:
    از سالن تحریریه خبرگزاری پارس در طبقه پایین ساختمان (ساختمان قدیم انتشارات و رادیو واقع در میدان 15 خرداد) که دریچه هایی هم برای انتقال باندهای اخبار تله پرینترهای خبرگزاری های بزرگ به آن سالن داشت، تا استودیو پخش خبر، کمتر از 100 متر فاصله بود. معمولا گویندگان خبر، پیش از پخش به اطاق اخبار خبرگزاری می آمدند و خبرها را مرور می کردند تا اگر اشکالی باشد و تلفّظی را بخواهند بدانند، از دبیر و یا سردبیر بپرسند. در مورد اخبار «سه دقیقه ای سر هر ساعت» گاهی هم نمی آمدند و پیشخدمت اطاق، خبرها را به استودیو می رساند و بدست گوینده می داد. در سرویس عصر، اطاق خبر دو پیشخدمت داشت؛ بُداغی و لواسانی.
    طلوعی به علت دقّت زیاد، دیرتر از دبیران دیگر، خبرها را به گوینده می داد. اواخر زمستان 1341 بود. یک شب گوینده خبر ـ خبرهای سه دقیقه ای برای پخش در سر هر ساعت ـ به اطاق خبر نیامده بود و طلوعی که منتظر گوینده بود، 6 ـ 5 دقیقه پیش از پخش، خبرها را به لواسانی که مردی سالخورده بود داد تا به استودیو ببَرَد. لواسانی در آن شب دچار بیماری اسهال بود و از میان راه ناچار به بازگشت به ساختمان و رفتن به دستشویی شده بود و چون عجله کرده بود در محوطه دستشویی بر زمین افتاده بود و اوراق خبر پراکنده و خیس شده بودند. در آن لحظه همه می دویدند تا اخبار پخش شوند، ولی درِ دستشویی از پشت بسته بود و پس از باز شدن در، اوراق خبر درهم و ناخوانا و بعضا خیس. تایپیست هم صفحه نویسی و کاربُن گذاری نکرده بود تا کُپی خبرها به گوینده داده شود. به هر حال، سر آن ساعت، اخبار پخش نشد و همه ناراحت بودند که یک تلفن از بیرون، وزیر را هم ناراحت کرد. اگر در آن شب، نصرت الله معینیان (که وزیر راه شده بود) وزیر انتشارات و رادیو بود که همه اخراج می شدند، ولی تفضّلی اهل اخراج کردن نبود. اما آن تلفن وی را هم نگران کرده بود زیراکه تلفن کننده پرسیده بود که آیا کودتا شده، ساختمان رادیو اشغال شده که خبرها پخش نشده است؟، ولی پخش سایر برنامه ها که نوار بودند (نه، زنده) ادامه دارد [داشت]. طلوعی همان لحظه در حالی که با صدای بلند گفت؛ دَمی با غم بسر بردن ـ جهان یکسر نمی ارزد، از دبیری خبر کناره گیری و به ترجمه از زبان فرانسه و تفسیرنویسی اکتفا کرد.
    شنیده شد که نخست وزیر (رئیس دولت) هم از نگرانی برخی از مردم و احتمالا از طریق ساواک از پخش نشدن آن بخش از اخبار آگاه شده بود و موضوع را از جهانگیر تفضّلی پرسیده بود.
    در پی این رویداد، به کارکنان تنظیم خبر برای پخش از رادیو در خبرگزاری پارس (ایرنا) تاکید شد که اخبارِ سه دقیقه ای سر هر ساعت باید 15 دقیقه زودتر آماده شود و اگر به عللی گوینده به اطاق نیاید، «دو نفر باهم» اخبار را به استودیوِ پخش برسانند، نَه یک نفر که مبادا میان راه دچار مشکل شود. در آن زمان و در طول سال ها (پیش از ایجاد خبرگزاری رادیو تلویزیون ملی در زمستان سال 1350)، خبرگزاری پارس ـ تنها خبرگزاری وقت ایران، چند گروه تهیه و تنظیم خبر داشت: گروه تنظیم برای رادیو (اخبار داخله و اخبار خارجه ـ جدا از هم)، گروه تنظیم برای تلویزیون غیردولتی، گروه تنظیم برای بولتن جهت ارسال ساعت به ساعت به روزنامه ها ـ زیراکه از فَکس، اینترنت و تلِکس هنوز خبری نبود، گروه تنظیم اخبار اقتصادی برای ارسال به مشترکان ویژه این اخبار و عمدتا بازرگانان و مدیران شرکت ها، بانک ها و مشاوران امور اقتصادی، گروه دریافت و تنظیم اخبار غیر منتشره که برای مقامات، سناتورها و برخی از نمایندگان مجلس ارسال می شد، گروه دریافت و تنظیم اخبار ویژه که منحصرا برای شاه، نخست وزیر و 8 مقام دیگر ارسال می شد و چهار گروه تنظیم اخبار به زبانهای عربی، ترکی، انگلیسی و روسی. اطاق گزارشگران، فتوژورنالیست ها و فیلمبرداران خبرگزاری جدا از تحریریه بود. بخش اِدیت نوارها هم در همین اطاق بود و در کنار این اطاق، تاریکخانه ساخت عکس. م. سعادت و حسین توصیفیان معروف ترین گزارشگران میدانی وقت (حاضر در محل تهیه گزارش و مصاحبه ها) بودند و عطا بهمنش گزارشگر اخبار ورزشی خبرگزاری پارس.

پیام‌های تازه

آيا تضمين بقاء مديران اجرايي كه گفته شده است از سوي رئيس جمهور صورت گرفته، عملي درست است؟

پرسشی كه در زیر آمده است 15 بهمن 1383 دریافت شد كه مخاطب نظر مؤلف این تاریخ آنلاین را درباره گفتهِ رئیس جمهور وقت خواسته بود.

    سئوال: آیا شما (خطاب به مؤلف این تاریخ آنلاین) با اظهارات اخیر محمد خاتمی رئیس جمهور [رئیس جمهور وقت] كه تا پایان دوره جاری دولت، مدیران اجرایی را تغییر نخواهد داد، موافقید؟.

    پاسخ:

    البته كه نَه. اگر چنین مطلبی گفته شده باشد، با آن چه كه در «علم اداره» آمده است (اصل بازرسی، و تشویق و تنبیه) همخوانی ندارد كه این اصل بر پایه گزارش روز به روز راندمان كار سازمانهای عمومی و بازرسی ها و شكایات است. عقل سلیم هم حُكم می كند كه مدیر «كم بازده»، اشتباه كار، یا متخلّف و مدیری كه شرایط اولیه احراز این مقام را نداشته و یا این كه ضمن كار معلوم شود كه از آغاز كار فاقد آن بوده است و یا آن را از دست بدهد، در هر زمان كه باشد باید بركنار شود، ولو یك روز مانده به آخر حكومت یك رئیس دولت؛ تا از ادامه آسیب (زیان عمومی) جلوگیری به عمل آید.
     نگارنده ندیده است كه در طول تاریخ به یك مدیر انتصابی تضمین بقاء در مقام داده شده باشد. امروزه كشورها حتی در صدد یافتن راه برای بركناری مقام های انتخابی هستند تا زیان عمومی ادامه نیابد. برخی از كشورها به چنین تدابیر و ضوابطی دست یافته اند. معمولا قضاوت درباره انتصابات یك رئیس دولت را به بعد از انقضای دوره حكومت او موكول می کنند تا دست روزنامه نگار، مورّخ و نیز بازرسان پارلمان و ... بازتر باشد.

پرسش درباره تاسيس يک خبرگزاري

یک مخاطب این تاریخ آنلاین در ایمیل ارسالی دوم فوریه 2006 خود پرسیده است كه برای تاسیس یك وبسایت خبری که این روزها در جمهوری اسلامی ایران «خبرگزاری» گفته می شوند به چه سرمایه و كادری مورد نیاز است؟.

    پاسخ:

    نخست باید تاریخچه تاسیس خبرگزاری ها را دانست. «خبرگزاری» در نیمه قرن نوزدهم با این هدف درست شد كه در هزینه تهیه خبر و بویژه اخبار خارجی (سایر كشورها) صرفه جویی شود و لازم نباشد هر روزنامه، خبرنگار در شهرهای دور دست و كشورهای دیگر مستقر سازد و هزینه تلگراف و ... بدهد. در آمریكا، روزنامه ها سرمایه گذاری كردند و «اسوشییتدپرس» را برای خود به وجود آوردند كه هنوز مشغول بكار است و هر روزنامه بهای اخبار دریافتی را بر حسب تیراژ خود می پردازد (روزنامه كم تیراژ، كمتر). این خبرگزاری، طبق قرارداد در تحریریه هر روزنامهِ داخلی (آمریكا) یك خبرنگار مستقر ساخته كه اخبار جمع آوری شده توسط خبرنگاران روزنامه را كه ارزش سراسری داشته باشند به مركز خود مخابره كند تا برحسب انتخاب سردبیر كشیك، در خروجی قرار گیرند و سایر روزنامه ها دریافت دارند و برخی از این اخبار هم به تشخیص سردبیر بین الملل به سراسر جهان مخابره شوند.
    ما در ایران درست عكس این را انجام می دهیم، یعنی روزنامه های داخلی به جای دادن خبر به خبرگزاری ها، این خبرها را هم كه باید خودشان از دست اول تهیه كنند از خبرگزاری های داخلی می گیرند و اخبار سایر ملل هم ترجمه است. اخبار آژانسها و یا به نقل از آنها در سرچ انجین ها از جمله یاهو و گوگل گزینشی و بعضا انتفاعی است و پس از محاسبات فراوان انتخاب، ادیت و ارسال می شود [اصطلاحا در بخش مربوط سرچ انجین قرار می گیرد]. در همه آمریكا به اندازه ایرانِ چند سال اخیر، خبرگزاری وجود ندارد. آن طور كه استنباط نگارنده است، خبرگزاری های تازه تاسیس ایران خبرهای خود را از منابع رسمی (عمدتا دفاتر روابط عمومی، وبسایت های رسمی و یا اظهارات مقامات ـ نطق ها) دریافت و در سایت و سرویس شان قرار می دهند و تنظیم اخبار هم ژورنالیستی و کامل نیست. بنابراین، تفاوت زیاد با یك «وبلاگ» ندارند كه مقامات و دستگاههای دولتی دارای وبسایت رسمی و سخنگو هستند كه همه افراد و نیز وبلاگ نویس های می توانند از آنها نقل و استفاده كنند. اخبار خارجی آژانسها و سرچ انجین ها هم كه در دسترس همگان است. لذا، ایجاد یك خبرگزاری به صورتی كه امروز در ایران مشاهده می شود، هزینه و كادر فراوان نیاز ندارد. اگر قرار باشد كه یك خبرگزاری به تولید خبر از صحنه بپردازد و برای تهیه عناصر خبر ـ فرضا یك قتل، چند خبرنگار را مامور مراجعه به خانه مقتول و مصاحبه با آشنایان، شهود و تهیه عكس وی و قاتل و ... كند نیاز به كادر ماهر و متعدد دارد. همچنین اگر بخواهد درباره یك خبر رسمی نظر اصحاب نظر و مردم عادی را استعلام كند و سابقه بر خبر بنویسد باید نیروی كار داشته باشد. گرفتن خبر تلفنی و یا فاكسی و ایمیلی و یا رونویسی از وبسایت های رسمی و قرار دادن آن با عكس دریافتی در سایت كاری آسان و یکنفره است. تا نیمه دهه 1350 كه خبرگزاری پارس (ایرنا) با تجهیزات قدیمی تر، اخبار کشور را تهیه می كرد و برای رسانه ها می فرستاد، این نگارنده (مؤلف تاریخ آنلاین برای ایرانیان) روزهای تعطیل به تنهایی آن را اداره می كرد. «خبرگزاری» تا زمان آنلاین شدن و در دسترس همگان قرار گرفتن ـ در تعریف، رسانه نبود ـ کمک رسانه خوانده می شد و اینک در ردیف رسانه ها قرار گرفته است زیراکه بمانند روزنامه و رادیوتلویزیون، هرکس می تواند به اخبار آن دسترسی داشته باشد و اخبار آن ـ گرچه ناقص (نبود همه عناصر خبر در آنها)، سریع تر و لحظه به لحظه در دسترس قرار می گیرد.

برای اطلاع

روزنامک

اِدیشن(نسخه) آنلاین مجله جهانی «روزنامک» که به شماره ثبت 25178/92 ثبت شده است حاوی «دستچینِ رویدادهای روز و گذشته - تاریخ» و چشم انداز فردا از دیدگاه اصحاب نظر و شخص ناشراست.
همچنین نظرات، تجربه، مشاهدات و خاطرات (کارنامک) نوشیروان کیهانی زاده ـ روزنامه نگار و تاریخ نویس 78 ساله ـ با هدف ارتقاء دانش مخاطبان، سطح آگاهی ها و مدنیّت برای داشتن دنیایی بهتر و کمک فرهنگی به کاهش مسائل جوامع، بشریّت و پیشگیری از اشتباه با این شعار: توانایی محصول دانایی است و «دانستن» حق انسان.
«روزنامک» که از نوامبر 2003 (21 آبان 1982) به صورت یک وبسایت، با هدف آموزش عمومی و خبر و نظررسانی ایجاد شده بود. شماره یکم نسخه چاپی روزنامک نیز در اپریل 2014 (اردیبهشت 1393) در تهران منتشر شد و انتشار آن ادامه یافته است.

نسخه آنلاین: www.rooznamak.com

نسخه چاپی: www.rooznamak-magazine.com

مطالعه این سایت و نقل مطالب آن با ذكر ماخذ (نشانی کامل سایت و نام مولف آن) آزاد است، مگر برای روزنامه های متعلق به دولت و دستگاههای دولتی؛ زیرا كه مولف این سایت اكیدا «روزنامه نگاری» را كار دولت نمی داند. روزنامه عمومی به عنوان قوه چهارم دمكراسی باید كاملا مستقل از دولت و سازمانهای عمومی باشد تا بتواند رسالت شریف خود را به انجام برساند.

تماس با مولف:

editor (a) iranianshistoryonthisday.com
n.keihanizadeh (a) gmail.com